IV SA/Wa 1110/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie omowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w N. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie omowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 14 lipca 2011 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W dniu 28 lipca 2011 r. strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 28 sierpnia 2011 r., statutu G. w N. oraz nadesłanych przy piśmie z dnia 28 września 2011 r. dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wynika, że skarżący jest tzw. stowarzyszeniem statutowym, które posiada osobowość prawną. Aktualnie liczy osiemnastu członków. Jego celami są działalność społeczna, charytatywna, kulturalna oraz opieka nad zabytkami (§ 4 statutu). Majątek Stowarzyszenia pochodzić może ze składek członkowskich, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, dochodów z własnej działalności gospodarczej i organizowanych imprez, dochodów z majątku Stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej (§ 22 ust. 3 statutu). Aktualnie, celem pozyskania środków finansowych na działalność statutową, skarżący występuje do osób prawnych i fizycznych, jak również zabiega o przekazywanie 1% od podatku dochodowego. Wysokość składki członkowskiej ustalono na poziomie 1 zł. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że środki finansowe pozostające w jej dyspozycji na dzień 30 czerwca bieżącego roku stanowią darowiznę z przeznaczeniem na renowację zabytkowych nagrobków oraz działalność charytatywną. W rubryce nr 6 formularza wniosku wysokość środków finansowych określiła na 2.478,60 zł. Wedle nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego, w okresie od 1 czerwca 2011 r. do 27 września 2011 r. na rachunku bankowym Stowarzyszenia suma obciążeń wyniosła 454,73 zł, a suma wpłat 2.537,10 zł. Saldo na rachunku na koniec wskazanego okresu wyniosło 4.370,44 zł. W świetle art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli storna wykazałaby, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Jak wskazano, saldo środków finansowych na rachunku bankowym skarżącego na koniec okresu objętego nadesłanym wyciągiem wyniosło 4.370,44 zł. Wielokrotnie przekroczyło więc kwotę wpisu od skargi oraz innych, ewentualnie należnych w przedmiotowej sprawie opłat sądowych. Prawie dwukrotnie przekroczyło też wysokość środków, które były do dyspozycji Stowarzyszenia na koniec czerwca bieżącego roku i wedle jego oświadczenia stanowić miały darowiznę z przeznaczeniem na renowację zabytkowych nagrobków oraz działalność charytatywną. W tej sytuacji nie można stwierdzić, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania przed Sądem. Zresztą, nawet przy założeniu, że zdeponowane na rachunku bankowym skarżącego środki z jakichś względów nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych - czego strona nie wykazała - to wobec okoliczności ustalonych na podstawie nadesłanych oświadczeń, statutu oraz uchwały określającej wysokość składki członkowskiej, przyznanie w przedmiotowej sprawie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych stanowiłoby nieuprawnione finansowanie działalności Stowarzyszenia z funduszy państwowych. Należy bowiem podkreślić, że stowarzyszenia - podobnie, jak wiele innych organizacji tego typu - zobligowane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej. Obowiązkiem władz Stowarzyszenia jest zatem zapewnienie źródeł finansowania jego działalności przy wykorzystaniu możliwości przewidzianych ustawą i statutem. Jak wynika z treści skargi, tym właśnie obowiązkiem kierowano się wstępując ze skargą na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Realizując działalność statutową, stowarzyszenia muszą liczyć się także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, w szczególności postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej (art. 33 ust. 2). Może prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków (art. 34). Powołane wyżej przepisy ustawy Prawo o stowarzyszeniach znalazły odzwierciedlenie w statucie G. w N. W § 22 ust. 3 statutu przewidziano, że majątek Stowarzyszenia pochodzić może nie tylko z ofiarności publicznej, dotacji, darowizn, spadków i zapisów, ale także chociażby ze składek członkowskich, czy dochodów z własnej działalności i organizowanych imprez. Mając powyższe na względzie należy stwierdzić, iż zaniechanie pobierania odpowiednio wysokich składek członkowskich, czy np. prowadzenia własnej działalności zarobkowej, skutkujące brakiem środków na pokrycie kosztów postępowania sądowadministracyjnego, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06. Niepublikowane). Może oczywiście zdarzyć się, że w określonym momencie Stowarzyszeniu zabraknie środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie musi jednak liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu swojej działalności i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków finansowych, chociażby poprzez ustalenie składki członkowskiej na odpowiednio wysokim poziomie. Biorąc pod uwagę niewielką liczbą członków Stowarzyszenia [...] z siedzibą w N., aktualną wysokość składki członkowskiej oraz wysokość opłat sadowych w przedmiotowej sprawie, podjęcie odpowiedniej uchwały nie powinno łączyć się z nadmiernymi trudnościami. Ponieważ, jak wynika z treści skargi, wniesienie skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi służyć ma rewindykacji majątku skarżącego, to członkowie Stowarzyszania, nie wyrażając zgody na podjęcie działań zmierzających do pozyskania dodatkowych środków, muszą liczyć się z negatywnymi skutkami swoich decyzji. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.