IV SA/Wa 1132/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2007 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia (...) kwietnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie zatwierdzenia umowy nabycia indywidualnej ilości referencyjnej - oddala skargę - IV SA/Wa 1132/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia (...) kwietnia 2006 r. nr (...) Prezes Agencji Rynku Rolnego uchylił w całości decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. nr (...) z dnia (...) września 2006 r. o odmowie zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej, zatwierdził umowę zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej i stwierdził wielkość IIR przysługującej każdej ze stron umowy: * zbywcy – K. M. Majątek Ziemski B. - przysługuje indywidualna ilość referencyjna w wysokości 0 kg o referencyjnej zawartości tłuszczu 0 g/kg, * nabywcy – H. L. - przysługuje indywidualna ilość referencyjna w wysokości 72 870 kg o referencyjnej zawartości tłuszczu 38 706 g/kg; 5% indywidualnej ilości referencyjnej stanowiącej przedmiot umowy, które przechodzi do krajowej rezerwy krajowej ilości referencyjnej wynosi 3835 kg. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes Agencji Rynku Rolnego przedstawił następujący stan sprawy. W dniu 14 sierpnia 2006 r. do Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w G. wpłynął wniosek o zatwierdzenie umowy zbycia IIR wraz z umową sprzedaży IIR z dnia 7 sierpnia 2006 r., z której wynika, że H. L. kupił od K. M. indywidualną ilość referencyjną w wysokości 76 705 kg. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji stwierdził, iż dokumenty potwierdzające fakt posiadania gospodarstwa rolnego przez nabywcę IIR budzą wątpliwości, są niewystarczające. Nie spełniono zatem przesłanki wynikającej z art. 22 ust 1-6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. Nr 93, poz. 897 ze zm.) co skutkowało odmową zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej. W dniu 9 października 2006 r. nabywca H. L. odwołał się od powyższej decyzji. Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z dnia (...) kwietnia 2007 r. uchylił zaskarżoną decyzje w całości, zatwierdził umowę zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej i stwierdził wielkość IIR przysługującej każdej ze stron umowy. IV SA/Wa 1132/07 Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jej części może być zbywane wyłącznie producentowi, w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swej skuteczności wymaga zatwierdzenia w drodze decyzji przez właściwego dla zbywcy oddziału terenowego Agencji. W dniu 15 września 2006 r. H. L. złożył we właściwym oddziale terenowym Agencji umowę dzierżawy z dnia 16 sierpnia 2006 r., z której wynika, iż skarżący wydzierżawił na okres 10 lat od M. Z. grunty rolne o powierzchni 5,09 ha położone we wsi G. w gminie S. w województwie pomorskim. W ocenie organu odwoławczego strony umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej, spełniły wszelkie wymogi, przewidziane przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, pozwalające na zatwierdzenie umowy. Z dokumentów przedstawionych przez H. L. wynika, iż jest on dzierżawcą części gospodarstwa rolnego położonego we wsi G. w województwie pomorskim. Nadto wspólnie z żoną A. L. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni ogólnej 326,469 ha położone we wsi G. na terenie gminy S. w województwie pomorskim. Wobec powyższego, organ uznał, iż należycie udokumentowano fakt posiadania gospodarstwa rolnego, co zgodnie z przepisami powołanej ustawy, stanowi jeden z warunków zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej. Jednocześnie organ odwoławczy podniósł, iż nie dysponuje instrumentami prawnymi pozwalającymi badać ważność umów cywilnoprawnych i ich szczegółowych postanowień oraz nie ma kompetencji do rozstrzygania kwestii związanych ze sprawami majątkowymi pomiędzy małżonkami. A zatem nie ma uprawnień do kwestionowania ważności postanowień umowy kupna - sprzedaży IIR z dnia 7 sierpnia 2006 r. zawartej pomiędzy K. M. a H. L. .Przedmiotowa umowa spełnia wymogi co do formy czynności prawnej przewidziane w art. 22 ust. 1 powoływanej ustawy. Ponadto z dokumentacji wynika, iż kupujący w wykonaniu umowy, zapłacił sprzedającemu cenę, co pozwala domniemywać, że umowa faktycznie doszła do skutku. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. L. wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: IV SA/Wa 1132/07 naruszenie art. 6, 10 i 15 kpa w związku z art. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych poprzez przedwczesne wydanie decyzji w sprawie i podważenie tym samym celu postępowania zażaleniowego co do postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania; naruszenie art. 7 kpa w związku z art. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych poprzez niedążenie przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego do ustalenia w sprawie prawdy materialnej i wydanie zaskarżonej decyzji jedynie w oparciu o okoliczności formalne; naruszenie art. 77 § 1, art. 80, 107 § 3 kpa w związku z art. 3 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych poprzez przekroczenie przez organ odwoławczy prawa do oceny dowodów i pominięcie wielości argumentów podnoszonych przez skarżącą; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji mający istotny wpływ na jej treść, a polegający na niezasadnym przyjęciu, iż H. L. spełnia wymogi art. 22 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych , a w szczególności, że jest samodzielnym producentem i posiadaczem gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżąca obok wniosku o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu w charakterze strony, domagała się także zawieszenia postępowania z uwagi na złożony przez nią pozew o ustalenie, że indywidualna ilość referencyjna nabyta została od K. .M. do majątku wspólnego A. i H. L., a nie do majątku odrębnego H. L. Pismem z dnia 12 stycznia 2007 r. dopuszczono skarżącą do udziału w postępowaniu w charakterze strony, ale nierozpoznano wniosku o zawieszenie postępowania. Następnie wydano zaskarżoną decyzję, a dopiero następnego dnia wydano postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania. Powyższe procedowanie organu, zdaniem skarżącej, było nieprawidłowe. Nadto organ, wbrew obowiązującym przepisom prawa, wbrew uzasadnionym wątpliwościom co do rzeczywistej treści przedstawionej przez H. L. umowy, odmówił zawieszenia postępowania do czasu ustalenia przez sąd powszechny treści tej umowy i na podstawie jedynie formalnych okoliczności wydał zaskarżoną decyzję. Zdaniem skarżącej tego rodzaju postępowanie godzi w podstawowe zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. IV SA/Wa 1132/07 Skarżąca podniosła także, iż organ odwoławczy przekroczył prawo do oceny dowodów i pominął w tym zakresie cały szereg argumentów podnoszonych przez skarżącą w piśmie z dnia 19 lutego 2007 r. Nieustosunkowano się do tego, iż H. L. nigdy nie był samodzielnym producentem, a także nie spełnia wymogu posiadania gospodarstwa rolnego, gdyż przedłożona umowa dzierżawy dotyczy jedynie działki rolnej, a nie gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów ustawy, a ponadto w gospodarstwie stanowiącym majątek wspólny A. i H. L., A. L. nie wyraziła zgody na prowadzenie przez H.L. jakiejkolwiek indywidualnej działalności. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż niniejszej sprawie należy odwołać się do rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych. Zgodnie z jego art. 5 termin "producent" oznacza rolników określonych w art. 2 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1782.2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i systemów wsparcia dla producentów niektórych upraw, którzy prowadzą gospodarstwo mieszczące się w obrębie terytorium geograficznego Państwa członkowskiego, którzy produkują i wprowadzają do obrotu mleko albo przygotowują się do tego w bardzo bliskiej przyszłości. "Gospodarstwo" oznacza gospodarstwa określone w art. 2 lit. b rozporządzenia (WE) nr 1782/2003. Według art. 2 rozporządzenia (WE) 1782/2003 "rolnik" - to osoba fizyczna lub prawna, bądź grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. "Gospodarstwo" zaś, to wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego Państwa Członkowskiego. Działalnością rolniczą jest produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska. Zdaniem organu, z akt sprawy wynika, że H. L. jest rolnikiem zarządzającym gospodarstwem (jednostką produkcyjną). Oczywiście jeżeli jednostka produkcyjna jest częścią składową gospodarstwa rolnego, fakt ten nie zmienia kwalifikacji prawnej gospodarstwa. Ponieważ pozostałe, wynikające z art. 22 ustawy o organizacji rynku mleka i IV SA/Wa 1132/07 przetworów mlecznych, warunki zostały spełnione, organ wydał pozytywne rozstrzygnięcie. Nadto organ odwoławczy wskazał, iż nabycie prawa do IIR nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 37 § 1 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Prezes podniósł także, wskazując na treść art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, iż zarzut naruszenia art. 6, 7, 10, 15, 77 § 1, 80, 107 § 3 kpa jest nieuzasadniony. Organ odwoławczy podał, iż winien był odmówić zawieszenia postępowania z wniosku A. L., jednak z przywołaniem przesłanki wskazanej w art. 98 § 1 kpa stanowiącym, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Postępowanie zostało wszczęte na wniosek K. M., stąd A. L. nie była legitymowana do wystąpienia z takim żądaniem. W piśmie z dnia sierpnia 2007 r. skarżąca stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca powtórzyła argumentację przytoczoną w skardze stwierdzając jednocześnie, iż przedstawiona w odpowiedzi na skargę interpretacja przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest dowolna i rażąco wręcz odbiegająca od rzeczywistego celu tych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zwana dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.). IV SA/Wa 1132/07 Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz.2081). Według tego przepisu prawo do indywidualnej ilości referencyjnej lub jej części może być zbywane wyłącznie producentowi w drodze umowy zawartej w formie pisemnej, która dla swej skuteczności wymaga zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwego dla zbywcy dyrektora oddziału terenowego Agencji Rynku Rolnego. A zatem dla skuteczności zbycia IIR niezbędne jest kumulatywne spełnienie 3 przesłanek: * nabywca musi być producentem rolnym; * umowa powinna być zawarta w formie pisemnej; * umowa musi być zatwierdzona przez właściwego dyrektora Agencji Rynku Rolnego. Wykładnia art. 22 ustawy o rynku mleka i przetworów mlecznych nie wskazuje na to, aby decyzja zatwierdzająca umowę miała charakter uznaniowy. Jak bowiem wskazuje ust. 2 art. 22 decyzja ta jest wydawana na wniosek stron, z tym, że ustawodawca w ust. 3 określił, jakie warunki powinien spełniać taki wniosek. Jak wynika z akt niniejszego postępowania wniosek H. L. i K.M. spełniał w/w wymagania. Wbrew zarzutom skargi spełnione zostały również pozostałe wymogi zawarte w art. 22 omaw. ustawy. I tak - po pierwsze wskazać należy, że zarówno zbywca – K. M. jak i nabywca H. L. są producentami rolnymi. Nie jest zasadny zarzut skarżącej jakoby H. L. nie był producentem rolnym. Fakt ten został przez zainteresowanego potwierdzony na rozprawie w dniu 30 października 2007 r., na dowód czego złożono do akt sprawy świadectwo rejestracji z dnia 14 sierpnia 2006 r. wydane przez Agencję Rynku Rolnego - Oddział Terenowy w G. W tym miejscu wskazać należy, że decyzja organu odwoławczego narusza art.107§3 kpa albowiem zgodnie z treścią tego ostatniego przepisu uzasadnienie zaskarżonej decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione , dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom IV SA/Wa 1132/07 odmówił wiarygodności. A zatem obowiązkiem organu było m.in. wskazanie czy strona umowy- H. L. był producentem rolnym. W/w naruszenie przepisów postępowania pozostaje jednak bez wpływu na treść rozstrzygnięcia albowiem okoliczność ta bezspornie wynika z zaświadczenia złożonego przez H.L., pośrednio zaś z treści umowy, w którą wpisany został numer rejestracyjny producenta rolnego nadany przez ARR. Po drugie – K. M. i H. L. zawarli umowę kupna – sprzedaży indywidualnej ilości referencyjnej w dniu 7 sierpnia 2006 r. przepisanej ustawą formie to znaczy formie pisemnej. Rację ma Prezes Rynku Rolnego twierdząc, iż nie dysponuje instrumentami prawnymi pozwalającymi na badanie ważności umów cywilnoprawnych i ich szczegółowych postanowień oraz nie ma kompetencji do rozstrzygania kwestii związanych ze sprawami majątkowymi pomiędzy małżonkami. Właściwym w tych sprawach pozostaje sąd powszechny. Warto również wskazać, iż dopóki umowa funkcjonuje w obrocie prawnym i nie zostało wydane przez sąd powszechny żadne rozstrzygnięcie stwierdzające jej nieważność, organ ma obowiązek przyjąć, iż jest ona zgodna z prawem i na jej podstawie wydać rozstrzygnięcie w postępowaniu administracyjnym. Kwestionowanie ważności przedmiotowej umowy w drodze skargi do sądu administracyjnego na decyzję zatwierdzającą tą umowę, nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach ustawy P.p.s.a. dotyczących właściwości sądów administracyjnych. W konsekwencji zarzut skarżącej co do tego, że posiada uprawnienie jako małżonka do współdecydowania do czynnościach związanych z zarządzaniem majątkiem wspólnym jest bezpodstawny albowiem ani organ administracji ani sąd administracyjny nie są władne oceniać umowy w w/w zakresie. Na marginesie natomiast należy wskazać, że okoliczności te mogą być podnoszone w toczącej się sprawie o podział majątku wspólnego, w której sąd powszechny zobowiązany będzie ustalić wszelkie pasywa i aktywa małżonków w tym również dochody, które poszczególne składniki majątku wspólnego przynoszą. Innymi słowy - dopiero w sytuacji, gdy sąd powszechny wyda rozstrzygnięcie skutkujące stwierdzeniem nieważności umowy z dnia 7 sierpnia 2006 r., będzie możliwe, na tej podstawie, wzruszenie zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie jest natomiast, w ocenie Sądu, możliwa (nawet w oparciu o treść art. 135 P.p.s.a.) merytoryczna ocena zarzutu skarżącej dotyczącego "niezawieszenia IV SA/Wa 1132/07 postępowania w sprawie pomimo istnienia ku temu obligatoryjnej podstawy" bowiem przedmiotem niniejszego postępowania jest badanie legalności decyzji Prezesa Rynku Rolnego z dnia (...) kwietnia 2007 r., nie zaś postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lipca 2007 r., którym uchylono postanowienie Prezesa z dnia (...) kwietnia 2007 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania i umorzono postępowanie pierwszej instancji. Badanie legalności tego postanowienia mogłoby nastąpić jedynie w wyniku wniesienia odrębnej skargi do sądu administracyjnego, o czym skarżąca zostało pouczona przez organ administracji publicznej. Reasumując podnieść należy, iż wobec spełnienia warunków wynikających z art. 22 ustawy o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych, organ administracji zasadnie wydał pozytywne dla stron rozstrzygnięcie - zatwierdzono umowę zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej zawartą między stronami. W ustalonym stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zaskarżonej decyzji nie można poczytać jako naruszającej prawo w stopniu skutkującym konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.