IV SA/Wa 1138/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, asesor WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 marca 2009 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miejskiej w W. z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie pobierania opłat za podłączenie do sieci wodno-kanalizacyjnej I. stwierdza niezgodność z prawem zaskarżonej uchwały; II. orzeka, iż zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. IV SA/Wa 1138/08 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] lutego 2002 r. Rada Miejska w W. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie pobierania jednorazowej opłaty za podłączenie do sieci wodno – kanalizacyjnej, zwanej dalej "uchwałą". Organ wskazał, iż podstawę prawną wydania uchwały stanowi art.18 ust.2 pkt 9 lit.e ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591) oraz art.110 ust.4 i art.124 ust.1 pkt 4 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 155, poz.1014 z późn.zm.). W §1 ust.1 uchwały zobowiązano Zarząd Miejski w W. do pobierania jednorazowej opłaty za wyrażenie zgody na podłączenie się do miejskich sieci wodociągowych i sieci kanalizacyjnych, które były realizowane przez Zarząd Miejski jak również przy współfinansowaniu członków Komitetów Społecznych. W §1 ust.2 uchwały wskazano, iż wysokość opłat na dany rok ustalana jest uchwałą Rady Miejskiej w W. na wniosek Zarządu Miejskiego. Wskazano, iż opłata na rok 2002 wynosi: za podłączenie do sieci wodociągowej 2.200,0 zł, za podłączenie do sieci kanalizacyjnej 3.000,0 zł. Skargę na uchwałę wniósł Wojewoda [...]. Skarga zarzuca uchwale naruszenie prawa materialnego, tj. art.18 ust.2 pkt 9 lit.e ustawy o samorządzie gminnym, art.110 ust.4, art.124 ust.1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych poprzez uznanie, iż przepisy te mogą stanowić podstawę prawną do nakładania na mieszkańców Gminy oraz Zarząd Miejski obowiązków w zakresie współfinansowania inwestycji prowadzonych przez Gminę. W ocenie Wojewody powołane jako podstawa prawna uchwały przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie uchwalenia uchwały nie uprawniały Rady, ani nie dawały kompetencji do określania wysokości opłat z tytułu podłączenia się do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jak również nie mogły nakładać na mieszkańców gminy obowiązków ponoszenia tych opłat. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w W. podniosła, iż skarga Wojewody [...] jest uzasadniona. W podobnych sprawach utrwalona została jednolita linia organów nadzorczych i sądów administracyjnych zarówno w zakresie finansowania przez mieszkańców budowy sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, jak i pobierania opłat za podłączenie do takich sieci. Jednocześnie podkreślić należy, że dla zamierzonego dokonania zwrotu pobranych na podstawie zaskarżonych uchwał środków pieniężnych konieczne jest uprzednie wyeliminowanie ich z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, co jest możliwe tylko w wyniku stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na uchwałę na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego (art.3§2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżoną uchwałę wydano bez podstawy prawnej. Ani przepisy powołane przez Radę Gminy w zaskarżonej uchwale w brzmieniu obowiązującym w dacie jej podjęcia, ani też jakiekolwiek inne obowiązujące wówczas regulacje nie upoważniały organu do wydania aktu. Zgodnie z art.18 ust.2 pkt 9 lit.e ustawy o samorządzie terytorialnym do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu, dotyczących zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustalaną corocznie przez radę gminy. Zgodnie z art.110 ust.4 ustawy o finansach publicznych zmiana kwot wydatków na realizację programu następuje w drodze uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, zmieniającej zakres wykonywania programu lub wstrzymującej jego wykonywanie. Zgodnie z art.124 ust.1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych uchwała budżetowa jednostki samorządu terytorialnego określa wydatki związane z wieloletnimi programami inwestycyjnymi, z wyodrębnieniem wydatków na finansowanie poszczególnych programów. Z żadnego z przywołanych przepisów nie sposób wywieść upoważnienia Gminy do pobierania jednorazowej opłaty za wyrażenie zgody na podłączenie się do miejskich sieci wodociągowych i sieci kanalizacyjnych. Pierwszy z przepisów stanowi wyłącznie bardzo ogólną normę kompetencyjną odnośnie wskazanych w nim spraw majątkowych gminy, co oznacza, iż mógłby stanowić podstawę do pobierania przedmiotowych opłat tylko w połączeniu ze szczególnym przepisem prawa materialnego przewidującym pobieranie opłat. Przepisu takiego brak. Dwa następne z przepisów powołanych przez Radę, tj. przepisy ustawy o finansach publicznych dotyczą natomiast wyłącznie zasad uwzględniania wydatków inwestycyjnych w budżecie gminy. Przepisy tego rodzaju skierowane są do organu uchwalającego budżet gminy i mają na celu wyegzekwowanie prawidłowego prowadzenia przezeń gospodarki finansowej, nie nakładają natomiast zobowiązań na inne podmioty prawa. Zgodnie z art.94 ust.1 ustawy o samorządzie terytorialnym nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zgodnie z art.94 ust.2 ustawy jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o niezgodności uchwały z prawem. Uchwała taka traci moc prawną z dniem orzeczenia o jej niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Stosując się do powyższych regulacji Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej uchwały, albowiem data wyrokowania przypada po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, a jednocześnie nie uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały w terminie określonym w art. 90 ust. 1 organu nadzorczemu. Ponadto zaskarżona uchwała, nie mająca oparcia ustawowego, nie jest w ocenie Sądu aktem prawa miejscowego. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.147§1 oraz art.152 p.p.s.a.