IV SA/Wa 1145/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant ref. staż. Krystyna Stępniak-Urban, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2015 r. na rozprawie wniosku C.S. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2014 roku sygn. akt IV SA/Wa 1145/14 stwierdzającego nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]kwietnia 2014 r. Nr [...] p o s t a n a w i a 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów sądowych; 2. odmówić uzupełnienia wyroku w zakresie kosztów sądowych; 3. odmówić uzupełnienia wyroku w pozostałej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 grudnia 2014 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy: 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. skarżący złożył "wniosek o uzupełnienie" powołanego wyroku. Z kolei w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. złożył "wniosek o uzupełnienie i wyjaśnienie" wyroku, stwierdzając, że dodatkowo wnosi o jego "uzupełnienie lub wyjaśnienie". Następnie, w piśmie z dnia 25 lutego 2015 r. C. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r. Skarżący uzupełnił skargę kasacyjną w piśmie oznaczonym jako "wniosek o zamianę wyroku, pismo przewodnie, uzupełnienie skargi kasacyjnej". W odpowiedzi na wezwanie Sądu do sprecyzowania pisma z dnia 11 lutego 2015 r. poprzez jednoznaczne wskazanie, czy sanowi ono uzupełnienie pisma z dnia 4 lutego 2015 r. (wniosku o uzupełnienie wyroku), czy wniosek o wykładnię wyroku, C. S. w piśmie z dnia 4 marca 2015 r. wskazał, że wnosi zarówno o uzupełnienie wyroku, jak i jego wyjaśnienie. Skarżący stwierdził, że uzupełnienie i wyjaśnienie wyroku mogą być do siebie bardzo podobne, a ich rozgraniczenie może być trudne, czasami niemożliwe i raczej niepotrzebne. W jego ocenie, może zachodzić potrzeba uzupełnienia wyroku o wyjaśnienie, które zgodnie z art. 141 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej również ppsa), Sąd powinien zamieścić w wyroku. Skarżący skonstatował, że nie jest istotne to, jak jego wniosek zostanie nazwany, tylko to, żeby Sąd się do niego merytorycznie odniósł. Nadmienił, że pismo z dnia 11 lutego 2015 r. wynika z faktu, że o pewnych argumentach przypomniał sobie dopiero po złożeniu pisma z dnia 4 lutego 2015 r., jednak już w pierwszym z pism "przewinęły się kwestie uzupełnienia o wyjaśnienie", więc "nie ma sensu tego rozdzielać", ponieważ w niektórych przypadkach może chodzić jednocześnie o obie te rzeczy. Mając na uwadze sprecyzowane w opisany sposób żądanie skarżącego, należy wskazać, że w powołanym piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. (wniosek o uzupełnienie wyroku) skarżący wniósł o: 1. precyzyjne określenie, co się stanie, jeśli nie wniesie skargi kasacyjnej: a) czy sprawa zostanie skierowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego celem rozstrzygnięcia kwestii dochowania terminu do wniesienia odwołania, b) czy też zaskarżona decyzja będzie podlegała wykonaniu, co – zdaniem skarżącego – sugeruje punkt 2 wyroku; 2. uzupełnienie wyroku w zakresie dotyczącym kluczowych, podnoszonych przez niego, kwestii, czyli zasadności stosowania "starego" lub "nowego prawa"; 3. doprecyzowanie wskazań dotyczących dalszego postępowania, zarzucając, że zacytowany przez niego fragment uzasadnienia wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r. stanowi tylko częściową realizację obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 ppsa; 4. uzupełnienie wyroku zgodnie z wymogami art. 54 § 3 ppsa, wskazując, że Sąd ma obowiązek w wyroku stwierdzić, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało zmienione prawo, a także, czy działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiły rażące naruszenie prawa; 5. uzupełnienie wyroku w kwestii wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd powołał się na art. 134 § 2 ppsa, stwierdzając, że naruszenie prawa, jakie ewentualnie miało miejsce w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, nie mogło skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji; 6. uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania i związanych z postępowaniem, wyrażając zarazem oczekiwanie omówienia tych kwestii na nowo otwartej rozprawie; 7. w przypadku, gdyby Sąd uznał, że na mocy art. 210 § 1 ppsa, stracił prawo do zwrotu kosztów – również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów; 8. rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i "odszkodowania/zadośćuczynienia" za brak merytorycznego odniesienia się do jego argumentów; 9. doprecyzowanie, co Sąd rozumie, stwierdzając "Sąd badając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. w oparciu o wyżej powołane kryteria i w granicach sprawy (podkr. skarżącego), nie będąc jednak związany stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że decyzja ta rażąco narusza prawo", żądając doprecyzowania, jak Sąd rozumie "granice sprawy" i określenie w ramach uzupełnienia, jakie rzeczy badał w granicach spawy i dlaczego, jakich rzeczy nie badał; 10. uzupełnienie wyroku w kwestiach podnoszonych przez niego w skardze; 11. doprecyzowanie, czy Sąd uwzględnił skargę i w jakim zakresie. Z kolei w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. (wniosek o uzupełnienie i wyjaśnienie wyroku) C.S. zażądał: 1. uzupełnienia wyroku poprzez jednoznaczne stwierdzenie lub wyjaśnienie: – czy Sąd stwierdza, że nie można ustalić, czy odwołanie wniesiono w terminie, – czy też Sąd twierdza, że odwołanie nie zostało złożone w terminie; 2. jeżeli Sąd uzna, że nie można stwierdzić, czy został dochowany termin złożenia odwołania, a jednocześnie Sąd stwierdza naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji – o uzupełnienie i wyjaśnienie, jakie prawo zostało naruszone w taki sposób, by skutkowało to nieważnością decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Jak już wyjaśniono skarżącemu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1145/14, art. 157 oraz art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej powoływanej również jako ppsa), regulują dwie odrębne instytucje postępowania przed sądami administracyjnymi, to jest: uzupełnienie wyroku oraz wyjaśnienie wątpliwości co do jego treści. Powołanym postanowieniem z dnia 13 marca 2015 r. Sąd rozpoznał wniosek skarżącego, zawarty w pismach z dnia 4 lutego 2015 r. i z dnia 11 lutego 2015 r., o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1145/14. Ponieważ we wskazanych pismach skarżący zażądał także uzupełniania wyroku z dnia 16 grudnia 2015 r., wnioskując o uzupełnienie zarówno w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania, jak i o uzupełnienie o inne rozstrzygnięcia i wyjasnienia, szczegółowo wymienione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, to wniosek należało skierować do rozpoznania na rozprawie. Stosownie bowiem do treści art. 90 § 1 ppsa ("jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie") w zw. z art. 157 § 2 ppsa ("wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym"), wyłącznie wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania, może być rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ w piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. (str. 4) skarżący również – na wypadek, gdyby utracił prawo do żądania zwrotu kosztów postępowania – wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania, argumentując, że Sąd miał obowiązek pouczyć go o skutkach niezgłoszenia takiego wniosku, należało orzec także co do tego wniosku. Przechodząc zatem do uzasadnienia niniejszego postanowienia w zakresie określonym w punkcie 1 (odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu), należy wskazać, że zgodnie z art. 210 § 1 ppsa strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Stosownie natomiast do treści at. 86 § 1 zd. 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak jednak stanowi art. 88 ppsa, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania jest wnioskiem niedopuszczalnym z mocy ustawy. Termin określony w art. 210 § 1 ppsa związany jest bowiem z upływem określonej fazy postępowania sądowego, tym samym nie ma ustawowych warunków do jego przywrócenia. W konsekwencji, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (zob. też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 426/06, ONSAiWSA 2008 Nr 2, poz. 26). Tym niemniej, należy wskazać, że wbrew twierdzeniu skarżącego, Sąd pouczył go o skutkach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania w terminie wskazanym w art. 210 § 1 ppsa. Informację taką zawarto w punkcie 3 pouczenia zamieszczonego w wezwaniu z dnia 3 czerwca 2014 r. (patrz karty 18 i 23 akt sprawy). Przechodząc z kolei do uzasadnienia postanowienia w zakresie określonym w punkcie 2 (odmowa uzupełnienia wyroku w zakresie zwrotu kosztów postępowania), należy przypomnieć, że zgodnie z art. 157 § 1 ppsa strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Stosownie natomiast do treści art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. C. S., przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r., nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania. W tej sytuacji, Sąd nie miał obowiązku zamieścić w wyroku orzeczenia w tym zakresie. Odnośnie natomiast do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 postanowienia (odmowa uzupełnienia wyroku w pozostałym – poza zwrotem kosztów postępowania - zakresie), to nie podlega ono uzasadnieniu, ponieważ stosownie do treści art. 163 § 1 ppsa postanowienia ogłoszone na rozprawie sąd uzasadnia, gdy podlegają one zaskarżeniu. Postanowienie oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku nie rozstrzyga o sprawie jako o całości lecz odnosi się do pewnej kwestii incydentalnej jaką stanowi możliwość uzupełnienia orzeczenia (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2008 r. sygn. akt II OZ 420/08. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest ono zatem postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, a tylko takie, zgodnie z art. 171 § 1 ppsa, podlegają zaskarżeniu skargą kasacyjną. Postanowienie oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku co do dodatkowych orzeczeń, innych niż rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania, nie jest też - inaczej niż postanowienie w przedmiocie uzupełnienia wyroku co do zwrotu kosztów – postanowieniem opisanym w art. 227 § 1 ppsa (w przedmiocie kosztów sądowych), na które służy zażalenie. W przepisach ppsa brak jest przepisu, który dopuszczałby możliwość zaskarżenia tego rodzaju rozstrzygnięcia. Z powyższych względów postanowienie z dnia 15 kwietnia 2015 r. w zakresie określonym w punkcie 3, nie podlega uzasadnieniu. W tym stanie rzecz, na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w zw. z art. 160 ppsa, Sąd orzekł jak w postanowieniu.