IV SA/Wa 1146/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Groński, sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2016 r. na rozprawie sprawy z wniosku C. S. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014 roku sygn. IV SA/Wa 1146/14 stwierdzającego nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a 1. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów sądowych; 2. odmówić uzupełnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy: 1) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. skarżący złożył "wniosek o uzupełnienie" powołanego wyroku. Z kolei w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. złożył "wniosek o uzupełnienie i wyjaśnienie" wyroku, stwierdzając, że dodatkowo wnosi o jego "uzupełnienie lub wyjaśnienie". Następnie, w piśmie z dnia 19 lutego 2015 r. C. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. Skarżący uzupełnił skargę kasacyjną w piśmie oznaczonym jako "wniosek o zamianę wyroku, pismo przewodnie, uzupełnienie skargi kasacyjnej". W odpowiedzi na wezwanie Sądu do sprecyzowania pisma z dnia 11 lutego 2015 r. poprzez jednoznaczne wskazanie, czy sanowi ono uzupełnienie pisma z dnia 4 lutego 2015 r. (wniosku o uzupełnienie wyroku), czy wniosek o wykładnię wyroku, C. S. w piśmie z dnia 4 marca 2015 r. wskazał, że wnosi zarówno o uzupełnienie wyroku, jak i jego wyjaśnienie. Skarżący stwierdził, że uzupełnienie i wyjaśnienie wyroku mogą być do siebie bardzo podobne, a ich rozgraniczenie może być trudne, czasami niemożliwe i raczej niepotrzebne. W jego ocenie, może zachodzić potrzeba uzupełnienia wyroku o wyjaśnienie, które zgodnie z art. 141 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej również ppsa), Sąd powinien zamieścić w wyroku. Skarżący skonstatował, że nie jest istotne to, jak jego wniosek zostanie nazwany, tylko to, żeby Sąd się do niego merytorycznie odniósł. Nadmienił, że pismo z dnia 11 lutego 2015 r. wynika z faktu, że o pewnych argumentach przypomniał sobie dopiero po złożeniu pisma z dnia 4 lutego 2015 r., jednak już w pierwszym z pism "przewinęły się kwestie uzupełnienia o wyjaśnienie", więc "nie ma sensu tego rozdzielać", ponieważ w niektórych przypadkach może chodzić jednocześnie o obie te rzeczy. Mając na uwadze sprecyzowane w opisany sposób żądanie skarżącego, należy wskazać, że w powołanym piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. (wniosek o uzupełnienie wyroku) skarżący wniósł o: 1. precyzyjne określenie, co się stanie, jeśli nie wniesie skargi kasacyjnej: a) czy sprawa zostanie skierowana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego celem rozstrzygnięcia kwestii dochowania terminu do wniesienia odwołania, b) czy też zaskarżona decyzja będzie podlegała wykonaniu, co – zdaniem skarżącego – sugeruje punkt 2 wyroku; 2. uzupełnienie wyroku w zakresie dotyczącym kluczowych, podnoszonych przez niego, kwestii, czyli zasadności stosowania "starego" lub "nowego prawa"; 3. doprecyzowanie wskazań dotyczących dalszego postępowania, zarzucając, że zacytowany przez niego fragment uzasadnienia wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. stanowi tylko częściową realizację obowiązku wynikającego z art. 141 § 4 ppsa; 4. uzupełnienie wyroku zgodnie z wymogami art. 54 § 3 ppsa, wskazując, że Sąd ma obowiązek w wyroku stwierdzić, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało zmienione prawo, a także, czy działania Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiły rażące naruszenie prawa; 5. uzupełnienie wyroku w kwestii wyjaśnienia, na jakiej podstawie Sąd powołał się na art. 134 § 2 ppsa, stwierdzając, że naruszenie prawa, jakie ewentualnie miało miejsce w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, nie mogło skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji; 6. uzupełnienie wyroku o rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania i związanych z postępowaniem, wyrażając zarazem oczekiwanie omówienia tych kwestii na nowo otwartej rozprawie; 7. w przypadku, gdyby Sąd uznał, że na mocy art. 210 § 1 ppsa, stracił prawo do zwrotu kosztów – również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów; 8. rozstrzygnięcie w zakresie zwrotu kosztów postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i "odszkodowania/zadośćuczynienia" za brak merytorycznego odniesienia się do jego argumentów; 9. doprecyzowanie, co Sąd rozumie, stwierdzając "Sąd badając legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w oparciu o wyżej powołane kryteria i w granicach sprawy (podkr. skarżącego), nie będąc jednak związany stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa - zarzutami i wnioskami skargi uznał, że decyzja ta rażąco narusza prawo", żądając doprecyzowania, jak Sąd rozumie "granice sprawy" i określenie w ramach uzupełnienia, jakie rzeczy badał w granicach spawy i dlaczego, jakich rzeczy nie badał; 10. uzupełnienie wyroku w kwestiach podnoszonych przez niego w skardze; 11. doprecyzowanie, czy Sąd uwzględnił skargę i w jakim zakresie. Z kolei w piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. (wniosek o uzupełnienie i wyjaśnienie wyroku) C. S. zażądał: 1. uzupełnienia wyroku poprzez jednoznaczne stwierdzenie lub wyjaśnienie: – czy Sąd stwierdza, że nie można ustalić, czy odwołanie wniesiono w terminie, – czy też Sąd twierdza, że odwołanie nie zostało złożone w terminie; 2. jeżeli Sąd uzna, że nie można stwierdzić, czy został dochowany termin złożenia odwołania, a jednocześnie Sąd stwierdza naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji – o uzupełnienie i wyjaśnienie, jakie prawo zostało naruszone w taki sposób, by skutkowało to nieważnością decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: 1. postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. odmówił wyjaśnienia wątpliwości, co do treści wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., 2. postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2015 r. oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów, 3. postanowieniem z dnia 29 września 2015 r. odrzucił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego, 4. postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r. ponownie odrzucił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Jak już wyjaśniono skarżącemu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 marca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1146/14, art. 157 oraz art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej powoływanej również jako ppsa), regulują dwie odrębne instytucje postępowania przed sądami administracyjnymi, to jest: uzupełnienie wyroku oraz wyjaśnienie wątpliwości co do jego treści. Powołanym postanowieniem z dnia 20 marca 2015 r. Sąd rozpoznał wniosek skarżącego, zawarty w pismach z dnia 4 lutego 2015 r. i z dnia 11 lutego 2015 r., o wyjaśnienie wątpliwości, co do treści wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 1146/14. Ponieważ we wskazanych pismach skarżący zażądał także uzupełniania wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r., wnioskując o uzupełnienie zarówno w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania, jak i o uzupełnienie o inne rozstrzygnięcia i wyjaśnienia, szczegółowo wymienione w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia, to wniosek należało skierować do rozpoznania na rozprawie. Stosownie bowiem do treści art. 90 § 1 ppsa ("jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, posiedzenia sądowe są jawne, a sąd orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie") w zw. z art. 157 § 2 ppsa ("wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym"), wyłącznie wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów postępowania, może być rozpoznany na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ w piśmie z dnia 4 lutego 2015 r. (str. 4) skarżący również – na wypadek, gdyby utracił prawo do żądania zwrotu kosztów postępowania – wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania, argumentując, że Sąd miał obowiązek pouczyć go o skutkach niezgłoszenia takiego wniosku, należało orzec także co do tego wniosku. Przechodząc zatem do uzasadnienia niniejszego postanowienia w zakresie określonym w punkcie 1 (odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu), należy wskazać, że zgodnie z art. 210 § 1 ppsa strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Stosownie natomiast do treści at. 86 § 1 zd. 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak jednak stanowi art. 88 ppsa, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zwrot kosztów postępowania jest wnioskiem niedopuszczalnym z mocy ustawy. Termin określony w art. 210 § 1 ppsa związany jest bowiem z upływem określonej fazy postępowania sądowego, tym samym nie ma ustawowych warunków do jego przywrócenia. W konsekwencji, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu (zob. też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 426/06, ONSAiWSA 2008 Nr 2, poz. 26). Niemniej jednak, należy wskazać, że wbrew twierdzeniu skarżącego, Sąd pouczył go o skutkach niezgłoszenia wniosku o zwrot kosztów postępowania w terminie wskazanym w art. 210 § 1 ppsa. Informację taką zawarto w punkcie 3 pouczenia zamieszczonego w wezwaniu z dnia 4 czerwca 2014 r. (patrz karty 20 i 28 akt sprawy). Przechodząc z kolei do uzasadnienia postanowienia w zakresie określonym w punkcie 2 (odmowa uzupełnienia wyroku), należy przypomnieć, że zgodnie z art. 157 § 1 ppsa strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Z treści powołanego przepisu wynika, że strona może domagać się uzupełnienia wyroku w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi, i po drugie, jeżeli nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia: z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1506/11, z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt I OZ 345/12, z dnia 10 marca 2008 r. sygn. akt II OZ 1361/07- wszystkie dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) utrwalone jest stanowisko, że w trybie art. 157 § 1 ppsa niedopuszczalne jest uzupełnienie uzasadnienia wyroku. Ewentualne jego braki mogą być bowiem kwestionowane wyłącznie w drodze postępowania odwoławczego – w skardze kasacyjnej. Jak tymczasem wynika z opisanych wyżej pism z 4 i 11 lutego 2015 r., C. S. przede wszystkim domaga się uzupełniania albo wyjaśnienia uzasadniania wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. Wnosi bowiem w szczególności o: 1) wyjaśnienie, jakie będą konsekwencje przekazania sprawy do organu odwoławczego; 2) wyjaśnienie kwestii stosowania "starego" lub "nowego" prawa; 3) doprecyzowanie wskazań dotyczących dalszego postępowania; 4) wyjaśnienie, na jakiej podstawie Sąd powołał się na art. 134 § 2 ppsa; 5) doprecyzowanie, co Sąd rozumie przez zawarte w uzasadnieniu (zacytowane przez skarżącego) stwierdzenia; 6) doprecyzowanie, czy Sąd uwzględnił skargę i w jakim zakresie; 7) jednoznaczne stwierdzenie lub wyjaśnienie, czy Sąd stwierdził, że nie można ustalić, czy odwołanie wniesiono w terminie, czy po terminie; 8) uzupełnienie i wyjaśnienie, jakie prawo zostało naruszone w taki sposób, by skutkowało to nieważnością decyzji. Określając w ten sposób żądanie uzupełniania wyroku, C. S. prowadzi w istocie niedopuszczalną w tej formie procesowej polemikę z orzeczeniem Sądu z dnia 17 grudnia 2014 r. Domaga się bowiem odniesienia się do kwestii, do których Sąd nie odniósł się w uzasadnieniu wyroku, a do których zdaniem skarżącego, powinien był się odnieść. Zarzuca też sprzeczność pomiędzy punktem 1 i 2 sentencji wyroku. Poddaje również krytyce zawarte w uzasadnieniu wskazania co do dalszego postępowania. Oczekując wyjaśnienia przez Sąd, na jakiej postawie powołał się na art. 134 § 2 ppsa, w istocie kwestionuje stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji. Jak wskazano, wniosek o uzupełnienie wyroku nie może dotyczyć jego uzasadnienia. Krytyczne stanowisko skarżącego wobec wydanego wyroku powinno znaleźć odzwierciedlenie we wniesionej od niego skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, C. S. skorzystał z takiej możliwości. Z powyższych względów wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r. w zakresie obejmującym uzupełnienie lub wyjaśnienie jego uzasadnienia, nie mógł zostać uwzględniony. Odnośnie natomiast do wniosku o uzupełnienie wyroku w zakresie orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do treści art. 209 ppsa wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. C. S., przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku z dnia 17 grudnia 2014 r., nie zgłosił wniosku o zwrot kosztów postępowania. W tej sytuacji, Sąd nie miał obowiązku zamieścić w wyroku orzeczenia w tym zakresie. Sąd nie miał także podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego odszkodowania lub zadośćuczynienia od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości, a właściwe w tym zakresie są sądy powszechne. Odnośnie z kolei do wniosku o uzupełnienie wyroku zgodnie z wymogami art. 54 § 3 ppsa, należy jedynie wskazać, że przepis ten reguluje instytucję tzw. autokontroli, która polega na uwzględnieniu skargi przez organ administracji przed przekazaniem jej do sądu. Określa on więc obowiązki organu administracji, uwzględniającego skargę w tym trybie, a nie obowiązki Sądu. Stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł o całości skargi i nie był zobowiązany do zamieszczenia w wyroku żadnego innego dodatkowego orzeczenia, poza stwierdzeniem, na odstawie art. 152 ppsa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 88 oraz na podstawie art. 157 § 1 i § 3 w zw. z art. 160 ppsa, Sąd orzekł jak w postanowieniu.