IV SA/Wa 1148/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. w likwidacji i Stowarzyszenia [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] mara 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Stowarzyszenie [...] w B. w likwidacji (dalej jako: "Stowarzyszenie") złożyło skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] mara 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie liczy 15 członków, reprezentowane jest przez likwidatora, członkowie nie płacą składek, ponieważ działają społecznie poświęcając nieodpłatnie swój czas na likwidację patologii w sądach i urzędach, "więc śmieszne byłoby żeby mieli jeszcze za to dodatkowo płacić opłacając i tak z prywatnych własnych środków np. koszty np. korespondencji, koszty biurowe, podróże itp." Stowarzyszenie ma stratę ok. 85 000, 00 zł, miesięczne koszty działalności to ok. 1000 zł (korespondencji, koszty biurowe). Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, otrzymuje darowizny od osób prywatnych i firm, jednak są one niższe niż aktualne zadłużenie, na spłatę którego muszą w pierwszej kolejności być przeznaczane. Podkreślono, że Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna nie dla zysku, tylko dla dobra społecznego. Wykazano straty: za 2006 r. – 1 085,71 zł, za 2007 r. – 10 178,47, za 2008 r., - 6 296,18 zł, za 2009 r. – 1 557,12 zł, za 2010 r. – 30 907,01 zł, za 2011 r. – 82 666,76 zł. Podniesiono także, że nieuregulowana pozostaje kwestia nieopłaconego zadłużenia z tytułu egzekucji komorniczych wyroków sądowych na kwotę 20 000 zł. Wszystkie środki przeznaczane są na splatę zadłużenia oraz koszty np. korespondencji. Rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów zważono co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, że każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdym rozpatrywaniu takiego wniosku. Stwierdzić należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Sąd wskazał ponadto, że Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie wskazało na straty oraz egzekucję komorniczą. Jednocześnie wskazano, że miesięczne koszty działalności to. ok. 1000 zł – koszty korespondencji, koszty biurowe, koszty podróży. Ponadto Stowarzyszenie stwierdziło, że członkowie nie płacą składek, bowiem nieodpłatnie poświęcają swój czas na likwidację patologii w sądach i urzędach. Podniesiono także, stowarzyszenie otrzymuje darowizny od osób prywatnych i firm, jednak są one niższe niż aktualne zadłużenie. W ocenie referendarza sądowego, aktualna sytuacja Stowarzyszenia i powołana wyżej argumentacja, nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku. Z faktu, że Stowarzyszenie odstąpiło od pobierania składek nie można wywodzić, że należy uwzględnić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Również argumentacja dotycząca działania dla dobra ogółu nie może odnieść zamierzonego skutku, bowiem skoro wnioskodawca podaje, że działa dla dobra społeczeństwa, to nie powinien na społeczeństwo przerzucać ciężaru finansowego swojego działania. Z informacji podanych przez Stowarzyszenie wynika, ze mimo straty i egzekucji komorniczej, jest w stanie opłacić miesięcznie ok. 1000 zł wydatków. Brak jest podstaw do przyjęcia, że koszty korespondencji, koszty biurowe i koszty podróży, o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy, mają pierwszeństwo w zaspokajaniu, przed kosztami związanymi z postępowaniem sądowym. W tej sytuacji uznano, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania w rozpatrywanej sprawie. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało postanowić jak w sentencji.