IV SA/Wa 1148/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] w likwidacji i Stowarzyszenia [...] w B. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odrzucić skargę. Skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego wniosło Stowarzyszenie [...] w likwidacji i Stowarzyszenie [...] w B. Zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2015 r. Przewodnicząca Wydziału wezwała Stowarzyszenie [...] w likwidacji do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków fiskalnych poprzez uiszczenie wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200,-zł. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 4 lutego 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 11 lutego 2015 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, Stowarzyszenie to nie wykonało zarządzenia Przewodniczącej Wydziału. Zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Stowarzyszenie [...] do uzupełnienia, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej braków formalnych poprzez: a) nadesłanie listy wszystkich członków stowarzyszenia i wskazanie ich adresów oraz pełnomocnictw (oryginałów lub wierzytelnych odpisów) udzielonych R. K. przez każdego z członków stowarzyszenia, obejmujących swym zakresem umocowanie do reprezentowania stowarzyszenia w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w szczególności zaś umocowanie do wniesienia skargi na ww. decyzję, albo b) nadesłanie listy wszystkich członków stowarzyszenia i wskazania ich adresów oraz podpisanie przez każdego z członków stowarzyszenia skargi z dnia 10 maja 2013 r. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu Stowarzyszeniu w dniu 13 stycznia 2015 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 20 stycznia 2015 r. Pomimo tego, do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, Stowarzyszenie to nie wykonało zarządzenia Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, a pismem takim jest między innymi skarga. Zgodnie z art. 220 § 3 powołanej ustawy, skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd, a jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie [...] w likwidacji nie wykonało zarządzenia Przewodniczącej Wydziału i nie uiściło wymaganego wpisu sądowego. Z tego względu, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w likwidacji. Skarga Stowarzyszenia [...] w B. również podlega odrzucenia wobec nieuzupełnienia jej braków formalnych. Zgodnie bowiem z art. 46 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżące Stowarzyszenie, będące Stowarzyszeniem zwykłym wniosło do Sądu skargę opatrzoną jedynie podpisem R. K. Zasadniczą kwestią, determinującą prawidłowość przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego zainicjowanego skargą tegoż Stowarzyszenia [...], jest ocena legitymacji procesowej stowarzyszenia zwykłego występującego pod nazwą: Stowarzyszenie [...] z siedzibą w B., przez którego wniesiona została skarga. Oznacza to, że w świetle dyspozycji art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) osoby fizyczne w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności stowarzyszenia, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Należy podkreślić, że stowarzyszenie zwykłe jest uproszczoną formą stowarzyszenia, czyli nie ma osobowości prawnej. Ponadto specyfiką stowarzyszeń zwykłych są następujące cechy. Po pierwsze, obniżenie minimalnej liczby osób fizycznych uprawnionych do ich założenia (z 15 do 3 osób). Po drugie, zastąpienie obowiązku uchwalania statutu mającego rozbudowaną treść obowiązkiem uchwalenia znacznie bardziej uproszczonego regulaminu. Po trzecie, zastąpienie wniosku do sądu o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) wnioskiem do organu nadzorującego (starosty), informującym o utworzeniu stowarzyszenia zwykłego. Po drugie, w świetle art. 25 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stowarzyszeniom zwykłym przysługuje zdolność sądowa czyli zdolność do występowania w postępowaniu, jako strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zdolność sądowa organizacji społecznych, posiadających osobowość prawną, jak i niemających takiej osobowości, w zakresie ich statutowej lub regulaminowej działalności, wynika również z przyznania takim organizacjom w prawie publicznym prawa do udziału w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Ponadto stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, co oznacza, że tworzą je wszyscy członkowie, a więc grupa osób fizycznych zorganizowana pod kątem prowadzenia określonej działalności niezarobkowej, zaś regulamin takiego stowarzyszenia reguluje tylko sposób działania tych osób fizycznych, gdyż nie mają tu zastosowania przepisy art. 10 i art. 11 Prawa o stowarzyszeniach, jak w odniesieniu do stowarzyszeń zarejestrowanych w KRS. Dlatego też, co należy jeszcze raz podkreślić, w świetle dyspozycji art. 2 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach, taka grupa osób może działać w ramach wewnętrznej struktury organizacyjnej, lecz nie ma żadnych organów, gdyż nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe nie jest jego organem o czym jednoznacznie stanowi art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1308/11, dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z kolei skutkiem prawnym braku osobowości prawnej stowarzyszenia zwykłego jest brak zdolności do czynności prawnej, jak i brak własnego majątku. Po trzecie, należy także podzielić stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...] (Lex nr [...]), że ze względu na nieprzysługiwanie stowarzyszeniom zwykłym osobowości prawnej i niestosowanie do nich przepisów o osobach prawnych, podmiotem praw i obowiązków w stosunkach cywilnoprawnych związanych z działalnością stowarzyszeń zwykłych, nie są same stowarzyszenia zwykłe, lecz ich członkowie. Oznacza to, że to właśnie wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków w razie dokonania czynności prawnej przez nich wszystkich lub przez ustanowionego przez nich przedstawiciela, działającego w granicach umocowania. Jednocześnie słusznie Sąd Najwyższy stwierdził, że "Podobnie w zakresie stosunków cywilnoprawnych wynikających z innych zdarzeń niż czynności prawne wszyscy członkowie stowarzyszenia zwykłego mogą stać się podmiotami określonych praw i obowiązków, jeżeli dane zdarzenie pozostaje w związku z akceptowaną przez wszystkich członków działalnością stowarzyszenia i w odniesieniu do nich wszystkich spełnione są przesłanki odpowiedzialności za skutki tego zdarzenia". Na gruncie przedmiotowej sprawy oznacza to, że ponieważ stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej to, w postępowaniu sądowoadministracyjnym, legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Dlatego też także w przedmiotowej sprawie konieczne jest jednoznaczne zweryfikowanie przez Sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, które osoby fizyczne są członkami stowarzyszenia uprawnionymi do złożenia skargi. Ponadto w świetle art. 28 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują w postępowaniu czynności przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Oznacza to, że osoby te mają obowiązek wykazać na mocy art. 29 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Z kolei wykazanie umocowania wymaga formy dokumentu, czyli jest to dokument urzędowy (odpis z KRS) lub prywatny (statut, umowa spółki, regulamin stowarzyszenia). Z akt sprawy wynika, że skargę w imieniu Stowarzyszenia [...] w B. podpisał R. K., podczas gdy z art. 40 ust. 2 Prawa o stowarzyszeniach nie wynika żeby jeden z członków stowarzyszenia, czy nawet przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe mógł zaciągać zobowiązania ze skutkiem prawnym dla stowarzyszenia zwykłego, a ponieważ stowarzyszenie zwykłe jest to grupa osób, oznacza to, że zaciągać zobowiązania majątkowe mogą albo łącznie wszyscy członkowie osobiście, albo działając przez pełnomocnika na zasadach i w sposób określony w przepisach Kodeksu cywilnego o pełnomocnictwie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] października 2001 r., [...], [...], nr [...], poz. [...]). Po czwarte, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności prawne i faktyczne Sąd stoi na stanowisku, że właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa przez stowarzyszenie zwykłe, jest tylko dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Oznacza to, że źródłem takiego upoważnienia nie można uznać uchwały z zebrania stowarzyszenia zwykłego podpisanej przez jednego z członków stowarzyszenia, jako przewodniczącego zebrania, czy regulaminu, jako dokumentu statuującego tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego. W powyższym tonie już wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w postanowieniu z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2687/12 oraz w wyrokach z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 714/14 i z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 311/14 – wszystkie dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Wobec tego, że stowarzyszenie zwykłe nie posiada osobowości prawnej, to oznacza, że wszyscy jego członkowie są podmiotami praw i obowiązków, w takiej sytuacji albo wszyscy członkowie powinni podpisać skargę wnoszoną do sądu, albo wszyscy członkowie powinni udzielić pełnomocnikowi pełnomocnictwa, pod którym to dokumentem umocowania winny znaleźć się podpisy wszystkich członków stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze, w myśl art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych, a jak wynika z akt sprawy, Stowarzyszenie [...] nie wykonało zarządzenia Sądu. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, Sąd odrzucił skargę Stowarzyszenia [...] w B.