IV SA/Wa 1152/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego P. O. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia (...) kwietnia 2008r. Wojewoda (...) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. , nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) lutego 2008r., orzekającą o wymeldowaniu P. O. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) nr (...) w W. W uzasadnieniu organ podał, iż z wnioskiem o wymeldowanie P. O. z przedmiotowego lokalu wystąpił pismem z dnia 31 sierpnia 2007r. Wydział Zasobów Lokalowych Urzędu W., który poinformował iż P. O. od 1 maja 2005r. mieszka wraz z matka K. O. i córką A. O. w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, iż najemcą lokalu nr (...) przy ul. (...) nr (...) jest babcia P. O. J. B. Składając wyjaśnienia w toku postępowania P. O. podniósł, iż w przedmiotowym lokalu zameldowany jest od 1989r. i posiada w nim swoje rzeczy. Według wyjaśnień sprawuje on opiekę nad swoją babcią, która jest osobą w podeszłym wieku i wymagającą stałej opieki. Potwierdził, iż bywa oraz czasami nocuje również w lokalu przy ul. (...), gdzie zameldowany jest na pobyt czasowy, albowiem tam zameldowana jest jego córka nad którą sprawuje opiekę. Fakt zamieszkiwania P. O. w miejscu stałego zameldowania potwierdziły J. B. oraz K. O. Ponadto w pismach Policji z dnia 17 września 2007r. oraz 10 grudnia 2007r. potwierdzono fakt zamieszkiwania P. O. w miejscu stałego zameldowania tj. w lokalu nr (...) przy ul. (...). W trakcie postępowania przesłuchano również świadka M. B., która oświadczyła, że widuje P. O. na terenie nieruchomości nr (...) przy ul. (...) w W., gdyż sprawuje opiekę nad swoją babcią. Świadek nie umiał powiedzieć czy P. O. stale zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W toku postępowania w dniu 17 stycznia 2008r. została przeprowadzona również kontrola meldunkowa w lokalu nr (...) przy ul. (...) w trakcie której obecny był P. O. W trakcie kontroli P. O. okazał swoje rzeczy: kurtkę i sweter oraz karton, na którego otwarcie nie zgodził się. P. O. wskazał łóżko, na którym śpi. Odmówił okazania przyborów toaletowych. Ponadto organ ustalił, iż K. O. ubiegając się o przyznanie dodatku mieszkaniowego do lokalu przy ul. (...) wskazuje P. O. jako osobę razem z nią zamieszkującą. Organ ustalił również iż J. B. w okresie od dnia 16 listopada 2007r. do dnia 15 listopada 2009r. zameldowana została w budynku nr (...) przy ul. w W. gdzie mieści się Z. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda (...) uznał, iż P. O. opuścił miejsce stałego zameldowania i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się, a zatem spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu P. O. z miejsca stałego pobytu. Wojewoda podniósł, iż ewidencja ludności służy wyłącznie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ocenie organu zarówno I jaki II instancji jednoznacznie wynika, iż miejscem gdzie koncentruje się codzienne życie P. O. jest lokal przy ul. (...) nr (...) w W. gdzie zamieszkują również jego matka i córka. Ustosunkowując się do wyjaśnień zainteresowanego, iż zamieszkuje on w lokalu nr (...) przy ul. (...) aby sprawować opiekę nad chorą babcią organ wskazał, iż obecnie J. B. zameldowana jest w budynku nr (...) przy ul. (...) w W. gdzie mieści się Z., w którym przebywa. Biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe w ocenie organu wydaje się mało prawdopodobne, że P. O. mieszka sam w lokalu nr (...) przy ul. (...), a nie z córką i matką przy ul. (...). Pismem z dnia 9 czerwca 2008r. P. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący nie zgodził się z zaskarżoną decyzją kwestionując ustalony przez organ stan faktyczny, z którego wynika iż P. O. nie zamieszkuje w lokalu stałego zameldowania przy ul. (...). Skarżący podkreślił, iż miejscem jego stałego pobytu gdzie posiada rzeczy osobiste i koncentruje swoje życie jest lokal nr (...) ul. (...). Powyższe potwierdziły zarówno matka jak i babcia skarżącego oraz Policja. Korzystnych dla skarżącego ustaleń organ jednak nie uwzględnił. Wskazał, iż organ nie przeprowadził dodatkowych dowodów mających potwierdzić fakt jego zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu, tj. nie przesłuchał wskazanych przez niego świadków: M. B., A. B., H. J. i A. Wj. Skarżący ponownie potwierdził, iż często bywa w lokalu przy ul . (...), albowiem tam zamieszkuje jego córka której jest opiekunem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia (...) lutego 2008 r., orzekająca o wymeldowaniu P. O. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) nr (...) w W. – naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a. Podstawę materialno - prawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. P. O. w toku postępowania administracyjnego podkreślał, iż nie opuścił miejsca stałego zameldowania, w którym znajduje się jego centrum życiowe, posiada rzeczy osobiste a przede wszystkim sprawuje opiekę nad babcią , która jest głównym najemcą tego lokalu. Powyższe potwierdziły matka i babcia skarżącego oraz Policja przeprowadzająca kontrole w miejscu stałego i czasowego zameldowania. Również przesłuchany w trakcie postępowania świadek M. B. oświadczyła, że widuje P. O. na terenie nieruchomości nr (...) przy ul. (...) w W., gdyż sprawuje opiekę nad swoją babcią. Skarżący potwierdził, iż bywa w lokalu przy ul . (...), albowiem tam zamieszkuje jego córka której jest opiekunem. Orzekające w sprawie organy doszły jednak do przekonania, iż P. O. opuścił miejsce stałego zameldowania i nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się, a zatem spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wydanie decyzji o wymeldowaniu P. O. z miejsca stałego pobytu. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w ocenie organu zarówno I jaki II instancji jednoznacznie wynika, iż miejscem gdzie koncentruje się codzienne życie P. O. jest lokal przy ul. (...) nr (...) w W. gdzie zamieszkują również jego matka i córka. W ocenie Sądu jednak orzekające w niniejszej sprawie organy z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez P. O. przedmiotowej nieruchomości, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały i wynikało z jego autonomicznej woli. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania P O. W ocenie Sądu organ prowadząc postępowanie administracyjne zobowiązany był przede wszystkim do przesłuchania świadków wskazanych przez skarżącego tj. M. B., A. B., H.J. i A.W. Działania takie podjął wprawdzie organ pierwszej instancji, jednakże wezwania kierowane do M. B. oraz A. B. po dwukrotnym awizowaniu wróciły do organu, natomiast świadkowie H. J. i A. W. nie odpowiedziały na wezwanie organu. Pomimo to organ nie podjął dodatkowych działań mających na celu przesłuchanie wskazanych świadków. Również Wojewoda (...) jako organ zobowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy nie podjął w tym zakresie żadnych działań. Ponadto jak słusznie zauważył na rozprawie pełnomocnik skarżącego organ powinien przesłuchać również M. K. sąsiada K. O., przesłuchanego przez Policję w dniu 4 grudnia 2007r. o czym mowa jest w piśmie z dnia 10 grudnia 2007r. Organ pominął również okoliczność, iż skarżący uiszczał opłaty za lokal nr (...) przy ul. (...) oraz podejmował działania mające na celu zameldowanie córki we wskazanym lokalu. Zdaniem Sądu dopiero uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie jego ocena zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. pozwoli na ustalenie stanu faktycznego i podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż do dnia 16 kwietnia 2008r. skarżący zameldowany był na pobyt czasowy w lokalu przy ul. (...). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zameldowanie czasowe stanowi dla strony potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie do innego lokalu. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona korzysta z mieszkania, w którym jest na stałe zameldowana czy też nie korzysta, (tak: wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 263/06). Pomimo, iż organ nie podważył zameldowania P. O. na pobyt czasowy w lokalu przy ul. (...) orzekł o wymeldowaniu go z pobytu stałego. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 orzekł o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 ze zm.).