IV SA/Wa 1154/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Pismem z dnia 21 czerwca 2011 r. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. Zarządzeniem z dnia 20 lipca 2011 r. (k. 24 akt sprawy) Przewodniczący Wydziału IV wezwał M. K. do uiszczenia wpisu od przedmiotowej skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 1 sierpnia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 34 akt sprawy). W dniu 5 sierpnia 2011 r. M. K. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 30 września 2011 r. odmówiono uwzględniania wskazanego wniosku. Po ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskutek wniesionego przez niego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 r. negatywnie rozstrzygnął o żądaniu skarżącego. Zażalenie od postanowienia z dnia 30 listopada 2011 r. zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 1099/11. Pismem z dnia 26 stycznia 2012 r. (k. 102 akt sprawy) wezwano skarżącego do wykonania, powołanego wyżej zarządzenia Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 20 lipca 2011 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono w dniu 9 lutego 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 106 akt sprawy). Jak wynika z informacji Oddziału Finansowo - Budżetowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2012 r. (karta nr 112 akt sprawy), skarżący nie uiścił wpisu w zakreślonym terminie. W dniu 14 lutego 2012 r. M. K. wystąpił do Sadu o umorzenie kwoty 200 zł należnej tytułem wpisu, argumentując, że sytuacja materialna jego rodziny uległa pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Opłatą sądową jest między innymi wpis (art. 212 § 1 ppsa). Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu (art. 220 § 3 ppsa). Jak wynika z tak przedmiotowej sprawy, M. K. nie uiścił wpisu w terminie zakreślonym na wykonanie prawomocnego zarządzenia z dnia 20 lipca 2011 r., zatem jego skarga podlega odrzuceniu. Mając na uwadze, że pismem z dnia 14 lutego 2012 r. skarżący zwrócił się o umorzenie kwoty 200 zł należnej tytułem wpisu od skargi należy wyjaśnić, że w świetle art. 229 § 1 ppsa, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza się umarzanie lub odraczanie albo rozkładanie na raty należności z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych oraz grzywien orzeczonych w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nieopłacony wpis od skargi nie jest jednak nieuiszczoną należnością orzeczoną przez sąd, dlatego niedopuszczalne jest spełnienie rządzenia skarżącego poprzez umorzenie kwoty 200 zł wpisu należnego od wniesionej przez niego skargi (zob. też postanowienie Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 126/04. Lex nr 799925). Mając także na uwadze, że żądając umorzenia należności w kwocie 200 zł, skarżący argumentuje, iż sytuacja materialna jego rodziny uległa pogorszeniu należy wskazać, że stosownie do treści art. 165 ppsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Powołany przepis znajduje zastosowanie również do postanowień w sprawie prawa pomocy. Na powyższe zwrócił uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 stycznia 2012 r. oddalającego zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2011 r. Należy jednak zauważyć, że przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych może skutkować wyłączeniem obowiązku uiszczenia wpisu od skargi tylko wtedy, gdy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony najdalej w ciągu siedmiodniowego terminu do uiszczenia tej opłaty wyznaczonego w zarządzeniu przewodniczącego - w przedmiotowej sprawie w zarządzeniu z dnia 20 lipca 2011 r. Wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r. sygn. akt FZ 125/04. Lex nr 799442). Spóźniony wniosek o przyznanie prawa pomocy - nawet jeśli zostanie uwzględniony - nie wpływa na obowiązek poniesienia wpisu od skargi (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I GSK 805/11. Lex nr 821303). Złożenie zaś kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym także nie ma wpływu na bieg terminu określonego w art. 220 ppsa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt II FZ 136/06). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że chociaż powołany wyżej art. 165 ppsa uchyla skutek w postaci związania sądu wydanym przez siebie postanowieniem, to jednak postanowienie wydane w trybie tego przepisu nie wywołuje skutku wstecznego. O ile wydane zostaje na posiedzeniu niejawnym, to w świetle art. 164 ppsa - jak każde uzasadniane postanowienie - wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem. W konsekwencji należy uznać, że nawet gdyby prawomocne postanowienie Sądu z dnia 30 listopada 2011 r. zostało zmienione w ten sposób, że M. K. zostałby zwolniony od kosztów sądowych lub opłat sądowych w całości lub w części, to chociaż nowo wydane postanowienie spowodowałoby utratę mocy przez postanowienie z dnia 30 listopada 2011 r. w odpowiedniej części, nie wpływałoby jednak ono na skutki niezastosowania się strony do prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Zmiana okoliczności, będących podstawą prawomocnej odmowy przyznania prawa pomocy poprzez pogorszenie sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych strony, nawet gdyby uzasadniała orzeczenie w trybie art. 165 pppsa, nie może być podstawą do zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłat, które należne były przed orzeczeniem o zmianie lub uchyleniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, ponieważ nastąpiła już po czasie, w którym strona mogła skutecznie domagać się zwolnienia z tych opłat. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jako w postanowieniu.