IV SA/Wa 1162/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. W. i M. W. (dalej: "skarżący") wnieśli skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w wysokości 500 zł skarżący, w terminie do dokonania tej czynności, zwrócili się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPF z dnia 7 czerwca 2016 r. wynika, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnim synem. Są właścicielami mieszkania o pow. 47,45 m2. Skarżący uzyskuje dochód w wysokości 2360,34 zł netto z tytułu emerytury, skarżąca – 1998,62 zł netto z tytułu emerytury, ich syn – 592,84 zł z tytułu renty. Wymienili następujące stałe wydatki miesięczne: 650 zł – opłata za mieszkanie , 800 zł –woda, elektryczność, gaz, radio – TV, telefon, wieczyste użytkowanie, ubezpieczenia, 550 zł koszty lekarstw i leczenia. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślili, że poza świadczeniami emerytalno-rentowymi nie mają żadnych innych dochodów. Wskazali, że są osobami schorowanymi. Zarządzeniem z dnia 9 czerwca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżących do nadesłania: - wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżących oraz ich syna B. W. z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych (wystarczające będą wydruki komputerowe zawierające zestawienie wszelkich operacji na rachunkach bankowych we wskazanym okresie oraz saldo każdego z rachunków); - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów przez skarżących i ich syna; - udokumentowania wydatków, o których mowa w rubryce nr 11 określonych jako: "koszty ponoszone na mieszkanie w formie zaliczek miesięcznych na konto Wspólnoty Mieszkaniowej", oraz "koszty mediów (woda, elektryczność, gaz, radio-TV, telefon), wieczyste użytkowanie, ubezpieczenia". Do pisma z dnia 23 czerwca 2016 r., stanowiącego uzupełnienia wniosku, skarżący dołączyli wyciągi z kont bankowych A. W. i B. W., potwierdzenie wypłat świadczeń rentowych B. W., kopie dowodów opłacania rachunków np. za telewizję kablową, gaz, energię elektryczną, telefony komórkowe, internet, lekarstwa. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Jak wynika z informacji zawartych w PPF i piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r. trzyosobowa rodzina uzyskuje dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych w łącznej wysokości 4951,80 zł netto miesięcznie. Wymienione przez skarżących wydatki na utrzymanie konieczne: opłata za mieszkanie – 680, 26 zł, energię elektryczną – 146,35 zł, gaz – 53,32 zł, ubezpieczenie mieszkania – 21,40 zł, opłata za użytkowanie wieczyste – 33,80 zł, lekarstwa – 428 zł wynoszą łącznie 1363,22 zł. Ponadto wymienili wydatki, które nie mogą zostać uznane za wydatki przeznaczone na utrzymanie konieczne, to jest takie, które służą zaspokajaniu najbardziej podstawowych potrzeb życiowych, tj. opłaty za telefony, telewizję kablową, internet – w łącznej wysokości 387,25 zł. Biorąc zatem pod uwagę, że skarżący oraz ich syn uzyskują dochód w łącznej wysokości ok. 5000 zł netto, zaś na wydatki konieczne – wskazane przez nich w piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r. (opłaty za mieszkanie i związane z jego eksploatacją, lekarstwa i leczenie) wynoszą ok. 1400 zł, to na wyżywienie oraz inne wydatki pozostaje im kwota ok. 3600 zł miesięcznie. W tej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, możliwe jest takie rozplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Jeszcze raz należy bowiem przypomnieć, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Skarżący natomiast uzyskują stałe dochody z tytułu emerytur i nie wykazali, aby poniesienie kosztów sądowych przekraczało ich możliwości finansowe. Mając na uwadze całokształt okoliczności w niniejszej sprawie stwierdzono, że sytuacja materialna skarżących nie jest na tyle krytyczna, że przemawia za udzieleniem im pomocy z budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia