IV SA/Wa 1164/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Starosty Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r. Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. działając na podstawie art. 19 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), po rozpoznaniu wniosku Z. W. pełnomocnika A. i S. D. z dnia 26 listopada 2008r. o wydanie nieruchomości postanowił o przekazaniu Staroście Z. do rozpatrzenia według właściwości wniosek Z. W. z dnia 26 listopada 2008r., w sprawie rozbicia kompleksu geodezyjnego oznaczonego numerem działki [...] k.m. [...] o powierzchni 24,5815 ha, położonego w O., gmina O. wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, w celu wydania uprawnionym działek nr [...] o łącznej powierzchni 0,5836 ha, położonych w O., których własność została przywrócona A. i S. D. na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2008r. nr [...], a które obecnie wchodzą w skład kompleksu geodezyjnego nr [...] położonego w O. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. stwierdziło nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] sierpnia 1977r., nr [...], w sprawie przymusowego wykupu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,5836 ha, położonych w O., które obecnie wchodzą w skład działki nr [...] będącej własnością Skarbu Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych. Organ uznał, iż niezbędnym dla wydania A. i S. D. przedmiotowych nieruchomości (działek nr [...] i [...]) o powierzchni 0,5836 ha jest rozbicie kompleksu geodezyjnego nr [...] k.m. [...] o powierzchni 24,5815 ha, w skład którego powołane wyżej działki weszły, co pozwoli przywrócić stan sprzed scalania gruntów. Na podstawie przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) organ ustalił, iż organem właściwym do przeprowadzenia scalenia, a tym samym do przeprowadzenia postępowania zmierzającego do rozbicia kompleksu gruntów utworzonego w wyniku scalenia jest starosta. W tym stanie sprawy Dyrektor Agencji Nieruchomości Rolnych orzekł o przekazaniu złożonego w dniu 26 listopada 2008r. przez pełnomocnika A. i S. D. wniosku, do rozpatrzenia według właściwości rzeczowej i miejscowej Staroście Z. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu zażalenia Starosty Z. umorzył postępowanie odwoławcze. Rozpoznając wniesione zażalenie organ odwoławczy uznał, iż Staroście Z. nie przysługuje w tym postępowaniu przymiot strony w rozumieniu przepisu art. 28 i 29 Kpa, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. Wskazał, iż nieruchomości, objęte wnioskiem A. i S. D. wchodzą w skład nieruchomości o powierzchni 24,5815 ha stanowiącej własność Skarbu Państwa będącej w posiadaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. Na podstawie art. 11 ust. 1 i art. 51 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. ) oraz art. 5 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa organ wywiódł, iż organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach z zakresu gospodarowania nieruchomościami jest starosta. Państwowa osoba prawna oraz państwowa jednostka organizacyjna, z dniem ich utworzenia są wyposażane w nieruchomości niezbędne do ich działalności. Agencja Nieruchomości Rolnych, jako państwowa osoba prawna uprawniona została do wykonywania prawa własności i innych praw rzeczowych na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do mienia tworzącego Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa. Na tej podstawie organ uznał, iż w przedmiotowym postępowaniu przymiot strony przysługuje Agencji Nieruchomości Rolnych, bowiem ten organ wykonuje prawo własności w stosunku do działek objętych wnioskiem A. i S. D. Organ odwoławczy stwierdził, że stroną w postępowaniu administracyjnym nie może być organ, który w sprawie został powołany na mocy przepisów prawa do wydania decyzji administracyjnych, nawet wówczas, gdy organem tym nie jest organ administracji państwowej (postanowienie NSA z dnia 26 maja 1982r., sygn. akt SA/Gd 165/82). W ocenie Ministra Starosta Z., któremu na podstawie postanowienia organu I instancji przekazano wniosek A. i S. D. do rozpoznania według właściwości, nie posiada interesu prawnego w odniesieniu do działki [...] będącej we władaniu Agencji Nieruchomości Rolnych. Nie przysługuje mu więc przymiot strony postępowania, a tym samym nie ma uprawnienia do zaskarżenia wydanego przez organ pierwszoinstancyjny rozstrzygnięcia. Minister zaznaczył, iż w przypadku uznania przez Starostę Z., iż jest organem niewłaściwym do rozpoznania wniosku w sprawie rozbicia kompleksu geodezyjnego oznaczonego numerem działki [...] k.m. [...] o powierzchni 24,5815 ha, położonego w O., a organem tym jest Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych skarżącemu nie przysługiwało zażalenie, a skarga o rozstrzygnięcie sporu o właściwość. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się Starosta Z., który pismem z dnia 15 czerwca 2009r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnioskując o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wskazanie, w związku z negatywnym sporem kompetencyjnym organu właściwego do rozpoznania przedmiotowej sprawy zgodnie z art. 22 § 1 pkt 1 Kpa. Przedstawiając szczegółowo stan faktyczny sprawy Starosta wskazał, iż organem właściwym do wydzielenia i wydania działek o nr [...] i [...] o powierzchni 0,5836 ha położonych w O., obecnie wchodzących w skład kompleksu geodezyjnego nr [...] o powierzchni 24,5815 ha, których własność została przywrócona A. i S. D. jest Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O., w dyspozycji której znajduje się w/w nieruchomość. Podał, iż zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, to Agencja Nieruchomości Rolnych wykonuje prawa i obowiązki w stosunku do powierzonego jej mienia, tym samym ten organ jest właściwy do przeprowadzenia geodezyjnego podziału nieruchomości oraz do zwrotu wydzielonej działki wnioskodawcom. O podział nieruchomości wystąpić może jedynie właściciel lub podmiot uprawniony do występowania w jego imieniu, przy czym podział dokonywany jest na koszt właściciela. Stosowanie w tym przedmiocie przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów prowadzi do działania przeciw prawu. Wskazał, iż podział nieruchomości, o którym mowa w art. 95 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w celu realizacji roszczeń części nieruchomości wynikających z ustawy lub odrębnych ustaw, dokonuje w formie decyzji właściwy wójt, burmistrz, prezydent miasta, na wniosek i koszt właściciela, w tym także na wniosek podmiotu zarządzającego nieruchomością w imieniu właściciela. Podniósł, iż wynikająca z art. 11 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami domniemana kompetencja starosty do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami jest ograniczona przepisami innych ustaw, w tym ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. W konkluzji stwierdził, iż powołane przepisy prawa stanowią podstawę do uznania, iż organem właściwym do rozpoznania wniosku A. i S. D. jest Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. Powyższe prowadzi do wniosku, iż pomiędzy organami jest spór kompetencyjny, który poddaje pod ocenę sądu. Odpowiadając na skargę, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest rozstrzygnięcie, czy skarżący posiada w toczącym się postępowaniu status strony. Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z wymienionego przepisu wynika zatem, że elementem, który pozwala zakwalifikować określony podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek. Stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne o organizacje społeczne – również jednostki nie posiadające osobowości prawnej (art. 29 ). W świetle postanowień art. 29 Kpa zdolności administracyjnoprawnej nie posiadają organy administracji publicznej oraz inne organy państwa i inne podmioty w takim zakresie, w jakim rozstrzygają sprawy indywidualne w drodze decyzji administracyjnych. W wyroku z dnia 18 kwietnia 1984 ., III SA 284/84, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż treści art. 28 i 29 Kpa wynika, że stroną w postępowaniu nie może być organ, który został powołany na mocy przepisów prawa do wydawania decyzji administracyjnych, nawet wtedy, gdy tym organem nie jest organ administracji państwowej (art. 1 § 2 Kpa). Natomiast w pozostałym zakresie, o ile przepisy prawa materialnego administracyjnego wiążą z nimi określone prawa i obowiązki, dysponują zdolnością administracyjnoprawną i mogą być stroną postępowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo uznał, iż Starosta Z. nie ma ustawowej legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w O. z dnia [...] lutego 2009r., nie przysługuje mu bowiem przymiot strony w tym postępowaniu. Zasadnie zatem organ podniósł, że z uwagi na przesłanki podmiotowe - tj. wobec faktu, że odwołanie nie pochodzi od strony postępowania, postępowanie odwoławcze podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2008 roku, II OSK 1058/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 stycznia 2009 roku, II SA/Gd 747/08). Zdaniem Sądu wydane przez organ II instancji orzeczenie jest prawidłowe. Przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu stanowisko organu co do stanu faktycznego sprawy i oceny jej skutków na gruncie prawnym jest zasadne, znajduje oparcie w obowiązujących w tej materii przepisach prawa. W zakresie wniosku zawartego w skardze o wskazanie właściwego organu do rozpoznania sprawy, to należy zauważyć, iż zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 p.p.s.a. spory związane z właściwością organów rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.