IV SA/Wa 1181/19

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego M. B. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa postanawia: przyznać radcy prawnemu M. B. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz kwotę 138 (sto trzydzieści osiem) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2019 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego i zwolnienia od kosztów sądowych. Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. wyznaczyła dla skarżącego radcę prawnego M. B. pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie. Wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę. Postanowieniem z dnia 1 października 219 r, przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącemu w I. instancji. W dniu 7 października 2019 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącego odpis uzasadnienia wyroku (sporządzonym na jego wniosek). W dniu 5 listopada 2019 r. (data stempla pocztowego) wyznaczony pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 30 sierpnia 2019 r., wraz z jej odpisem, ponadto wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani części. Przy piśmie z dnia 20 listopada 2019 r. odpis powyższej opinii przesłano skarżącemu. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej P.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zostały określone w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 68). Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a tego rozporządzenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w pierwszej instancji, w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna ‒ opłatę oblicza się na podstawie § 8, natomiast zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b cyt. rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Należy mieć na uwadze, że powyższe rozporządzenie nie różnicuje opłat za sporządzenie skargi kasacyjnej od opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Referendarza sądowego należy mieć jednak na uwadze, że w odróżnieniu od opinii, skarga kasacyjna, w świetle art. 176 Ppsa, jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Aby skarga kasacyjna mogła być przedmiotem merytorycznego rozpoznania, ma wskazywać konkretny przepis prawa materialnego naruszonego przez sąd ze wskazaniem, na czym, zdaniem strony skarżącej, polegała niewłaściwa wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez sąd, jaka powinna być wykładnia właściwa lub jaki inny przepis powinien być zastosowany, a także na czym polegało naruszenie przepisów postępowania sądowego i jaki istotny wpływ na wynik sprawy (treść orzeczenia) mogło ono mieć (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W myśl art. 183 § 1 Ppsa przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego sporządzając skargę kasacyjną profesjonalny pełnomocnik musi oprzeć ją na ustawowych podstawach, prawidłowo uzasadnić podniesione zarzuty, zakreślić przedmiot żądania, czy wreszcie prawidłowo ustalić liczbę uczestników postępowania sądowego w celu nadesłania odpowiedniej ilości odpisów skargi kasacyjnej. Natomiast przy sporządzaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się jedynie zachowania zasady należytej staranności (art. 177 § 5 Ppsa) i nadesłanie jednego odpisu opinii. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest obwarowana takimi samymi wymogami jak wskazywana skarga kasacyjna. Rolą sądu jest czuwanie nad tym, by sporządzona przez pełnomocnika z urzędu opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Przepisy prawa nie precyzują przy tym kryteriów, jakie należy wziąć pod uwagę przy ocenie stopnia wywiązania się przez pełnomocnika z urzędu z tego obowiązku. Chodzić tu będzie o ocenę sposobu wykonywania przez pełnomocnika swoich obowiązków zawodowych, zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli, wiedzy. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, by opinia sporządzona przez radcę prawnego wyznaczonego z urzędu została sporządzona bez zachowania zasad należytej staranności i zarządzeniem z dnia 13 listopada 2019 r. nakazał doręczenie odpisu tej opinii skarżącemu. Wobec tego pełnomocnikowi za sporządzoną opinię należy przyznać wynagrodzenie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była należność pieniężna. Wartość przedmiotu zaskarżenia została określona na kwotę 14420 zł (karę w takiej wysokości nałożono zaskarżoną decyzją). Zgodnie z § 8 pkt 5 cytowanego rozporządzenia opłaty wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10000 zł do 50 000 zł ‒ 2400 zł. Wobec tego za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przysługuje wynagrodzenie w kwocie 1200 zł (50% kwoty 2400 zł). Stosownie jednak do art. 250 § 2 Ppsa w uzasadnionych przypadkach sąd może obniżyć wynagrodzenie wyznaczonego w ramach prawa pomocy fachowego pełnomocnika. Powołany przepis dopuszcza zatem możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Podkreślić przy tym trzeba, że mimo, iż w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (M.Jagielska (w:) R.Hauser, M.Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2015, s. 994, Woś Tadeusz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI.) Choć to sąd ocenia, czy sporządzona opinia została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, to jednak referendarz sądowy orzekając w I. instancji w postępowaniu dotyczącym przyznania wynagrodzenia, dokonuje oceny pracy pełnomocnika biorąc pod uwagę niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zakres udzielonej pomocy prawnej w połączeniu z nieskomplikowanym charakterem sprawy, niezbędny nakład pracy radcy prawnego i jego wkład w wyjaśnienie i rozstrzygnięcie sprawy, wyczerpują przesłanki "uzasadnionych przypadków", o których mowa w art. 250 § 2 Ppsa (post. NSA z dn. 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt I GZ 88/19). Zdaniem referendarza sądowego, który przyznając wynagrodzenie ze środków Skarbu Państwa odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania, wniesiona przez pełnomocnika skarżącego opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona przy minimalnym nakładzie pracy. Z akt sprawy wynika, że przedłożona opinia zajmuje 4 strony, z czego na stronach 1-3 opisano stan faktyczny (decyzja organu I. instancji, II. instancji, uzasadnienie wyroku Sądu, na stronach 3-4 wskazano na podstawie jakich przepisów w jakich okolicznościach można wnieść skargę kasacyjną, zaś na stronie 4 pełnomocnik wskazał dlaczego nie znajduje podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przy czym podstawy te nie zajmują więcej niż pół strony. Referendarz miał również na uwadze, że pełnomocnik reprezentował skarżącego także na etapie postępowania przed Sądem I. instancji (za co otrzymał stosowne wynagrodzenie) zatem nie musiał od nowa zapoznawać się z aktami sprawy ponadto jego analizą nie była objęta cała sprawa, ale jedynie wyrok Sądu i jego uzasadnienie. Dlatego Referendarz sądowy dokonał miarkowania wynagrodzenia i doszedł do wniosku, że z uwagi na charakter sprawy oraz ze względu na nakład pracy profesjonalnego pełnomocnika zasadnym będzie przyznanie za sporządzoną opinię połowę przysługującego wynagrodzenia tj. kwoty 600 zł. Stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłata uległa podwyższeniu o stawkę podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 250 § 1, art. 258 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r., orzeczono jak w postanowieniu.