IV SA/Wa 1187/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi H. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego H. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 1 i § 2 w zw. z art. 138 k.p.a. odmówił H. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2004 r. W uzasadnieniu organ podał, że wspomnianą wyżej decyzją z dnia (...) marca 2004 r., Minister umorzył postępowanie z wniosku H. P. dotyczącego gospodarstwa rolnego o powierzchni (...) ha, położonego na terenie miasta G., przy ul. (...), stanowiącego własność A. i E. P. Opisane gospodarstwo rolne zostało przejęte na rzecz Skarbu Państwa za rentę dla właścicieli, na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne (Dz. U. Nr 21, poz. 118). Organ wskazał, że umorzenie postępowania nastąpiło z tego względu, iż skarżący nie udowodnił, że jest osobą legitymowaną do występowania z wnioskiem o ocenę zasadności przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego należącego do rodziców skarżącego. Minister wskazał, iż decyzja z dnia 18 marca 2004 r. została skarżącemu doręczona dniu 25 marca 2004 r., a skarżący został prawidłowo pouczony, że służy mu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ ustalił, że termin do złożenia takiego wniosku upłynął z dniem 8 kwietnia 2004 r.( natomiast dopiero w dniu 8 czerwca 2004 r. wpłynął wniosek H. P. z dnia 25 maja 2004 r. (z datą stempla pocztowego 3 czerwca 2004 r.) dotyczący ponownego rozpatrzenia sprawy, jak i przywrócenia terminu do jego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w okresie od 1 kwietnia 2004 r. do dnia dzisiejszego przebywał na leczeniu z powodu złego stanu zdrowia oraz, że choroba uniemożliwiała mu złożenie wniosku w ustawowym terminie. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do organu po dwóch miesiącach od dnia doręczenia decyzji skarżącemu. Minister ocenił również informację skarżącego zawartą w treści wniosku jako lakoniczną i wskazał, że H. P. nie przedstawił dokumentów medycznych potwierdzających opisaną we wniosku sytuację - Sygn. akt IV SA/Wa 1187/08 przebywania na leczeniu. Powyższe, zdaniem organu, przesądziło o tym, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy, zatem nie było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podał, że skarżący miał możliwość dokonania czynności procesowej np. przez sporządzenie wniosku i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez inną osobę (np. dorosłego pełnomocnika). W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z dnia (...) kwietnia 2008 r. skarżący wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. oraz 77 k.p.a. W uzasadnieniu podał, iż jest osobą o niskim wykształceniu i nieorientującą się w prawie. Skarżący oczekiwał, że organ rozpatrujący jego wniosek postąpi zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego i wezwie go do przedstawienia właściwych dokumentów - w tym dokumentacji lekarskiej - które potwierdziłyby niezdolność skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie. Skarżący wskazał, że organ rozpatrujący jego wniosek nie zażądał od niego żadnych wyjaśnień lub dostarczenia dowodów potwierdzających zasadność wniosku, a rozpatrując sprawę przez 4 lata miał na to wiele czasu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie , podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższego postanowienia, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sygn. akt IV SA/Wa 1187/08 Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podniesione w skardze zarzuty zasługują w pełni na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności podając, że w okresie od 1 kwietnia 2004 r. do dnia złożenia wniosku przebywał na leczeniu z powodu złego stanu zdrowia, a choroba uniemożliwiła mu zachowanie terminu. Organ ocenił jednak, iż skarżący nie uprawdopodobnił podanych we wniosku okoliczności. W tym zakresie należy stwierdzić, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r. II OSK 1397/05, LEX nr 315129). Trzeba ponadto stwierdzić, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Typowym przykładem braku winy jest choroba zainteresowanego, która uniemożliwiła mu wyręczenie się osobami trzecimi. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od zainteresowanego, w których nie miał on wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać przy użyciu sił i środków Sygn. akt IV SA/Wa 1187/08 normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W niniejszej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując przedmiotowy wniosek nie rozważył wszystkich, istotnych dla sprawy okoliczności, czym naruszył zasady postępowania określone w art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. oraz 9 k.p.a., jak również obowiązek wynikający z art. 77 § 1 k.p.a., tj. w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Z zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że w toku postępowania organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.). Organ obowiązany jest również prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywatela do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Poza tym ciąży na nim powinność należytego i wyczerpującego informowania strony 0 okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także obowiązek czuwania nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, i w związku z tym udzielania jej niezbędnych wyjaśnień 1 wskazówek (art. 9 k.p.a.). W realiach przedmiotowej sprawy organ naruszył wyżej wymienione przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w sytuacji, gdy strona powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu przez wnioskodawcę. Skarżący powinien zatem zostać wezwany przez organ do sprecyzowania wniosku i wyjaśnienia wszelkich okoliczności dotyczących choroby skarżącego. Organ powinien wnikliwie rozpatrzyć treść wniosku i dzięki temu powiązać ze sobą podniesione w nim okoliczności, a w szczególności należało zastanowić się nad rodzajem choroby, która być może nie tylko uniemożliwiła złożenie odwołania, ale miała też wpływ na zrozumienie treści skierowanego pouczenia, jak długo trwało leczenie skarżącego, czy posiada on stosowne dokumenty medyczne w tym zakresie. Sygn. akt IV SA/Wa 1187/08 Wspomniane postępowanie wyjaśniające, pozwoliłoby stronie, która nieumiejętnie próbowała uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu, złożyć stosowne wyjaśnienia we wskazanym zakresie oraz przedstawić posiadane dowody, które z uwagi na ewentualną nieznajomość prawa - co skarżący podniósł w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - mogła uważać za nieistotne. Podkreślenia wymaga, że organ niezasadnie w uzasadnieniu podał, że "strona nie udowodniła braku swoje winy w uchybieniu terminu". Przepis art. 58 § 1 k.p.a. przewiduje bowiem, że strona nie jest zobowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swojej winy, ale wystarczy uprawdopodobnienie tej okoliczności, co oznacza złagodzenie rygorów dowodowych. Ponadto o naruszeniu przez organ art. 77 § 1 k.p.a. świadczy fakt, że w uzasadnieniu wskazano, że H. P. miał możliwość dokonania czynności procesowej np. przez sporządzenie wniosku i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez inną osobę (dorosłego domownika) - podczas, gdy z akt sprawy w żaden sposób nie wynika, aby taka możliwość istniała. Nie wiadomo, na czym organ oparł swoje rozważania w tym zakresie, skoro - jak wyżej podniesiono - nie wezwał skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Wszystkie wyżej wskazane względy uzasadniają uchylenie zaskarżonego postanowienia celem ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Rozpatrując ponownie wniosek organ będzie zatem zobowiązany wezwać skarżącego do złożenia stosownych wyjaśnień w przedmiocie wniosku. Należy podkreślić, że szczególną uwagę Minister powinien zwrócić na fakt, że od momentu złożenia wniosku do wydania postanowienia w tym zakresie minęły niemal 4 lata, zatem odnalezienie przez skarżącego stosownej dokumentacji lekarskiej może okazać się utrudnione lub wręcz niemożliwie. Powyższą okoliczność należy uwzględnić, biorąc zwłaszcza pod uwagę normy określone w art. 7, 8 oraz 9 k.p.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak sentencji, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c. ustawy P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 1 ustawy P.p.s.a.