IV SA/Wa 1188/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. G. decyzją z dnia [...] maja 2009r. Wojewoda [...]- działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania K. G. od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2009 roku Nr [...], orzekającej o wymeldowaniu K. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: z wnioskiem o wymeldowanie K. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. wystąpił w dniu [...] lutego 2009r. L. G. podnosząc, iż K. G. od dwóch lat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem, zamieszkuje natomiast pod adresem [...] w W.. Decyzją z dnia [...] marca 2009 roku nr [...], Prezydent m. W. orzekł o wymeldowaniu K. G. pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., uzasadniając swoje stanowisko tym, iż został spełniony warunek konieczny do wymeldowania określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Swoje stanowisko organ I instancji oparł na zebranym w sprawie materiale dowodowym. Wynika z niego, iż spółdzielcze prawo do lokalu posiada L. G., który w wyjaśnieniach składanych w niniejszej sprawie oświadczył, iż była żona od około dwóch lat nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Wskazał, że K. G. kupiła mieszkanie przy ul. [...] w W., gdzie zamieszkuje do chwili obecnej. K. G. w wyjaśnieniach składanych przed organem I instancji potwierdziła fakt, iż od około dwóch lat zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w W., którego jest właścicielem, oraz gdzie posiada większość swoich rzeczy osobistych. Oświadczyła, iż czasami nocuje w lokalu przy ul. [...] , bowiem pod nieobecność męża opiekuje się kwiatami i psem. Wymieniona wskazała ponadto, iż zgłosiła swój pobyt czasowy w lokalu przy ul. [...] w W. od dnia [...] marca 2009 roku do dnia [...] marca 2010 roku. Pismem z dnia [...] kwietnia 2009r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła K. G. podnosząc w lokalu przy ul. [...] bywa codziennie, ma tam swój pokój, w którym znajdują się jej rzeczy. Podkreśliła iż pomimo zakupu mieszkania przy ul. [...] nie może tam przeprowadzić się na stałe albowiem lokal ten został sprzedany przez dewelopera dwukrotnie. Obecnie przed Sądem Cywilnym w W. sygn. akt [...] toczy się w tej sprawie postępowanie. Decyzją z dnia [..] maja 2009r. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania K. G. od decyzji Prezydenta m. W. z dnia [...] marca 2009r. [...], orzekającej o wymeldowaniu K. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Dokonując ponownej, wnikliwej analizy całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w trybie wniesionego przez K. G. odwołania - Wojewoda nie stwierdził podstaw do zmiany zajętego przez organ I instancji stanowiska. Wskazał, iż w myśl art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z obowiązującym prawem jedyną przesłanką, jaką bada organ meldunkowy w sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego, jest fakt opuszczenia lokalu przez określoną osobę. Organ odwoławczy oceniając cały materiał dowodowy zebrany w sprawie, w oparciu o dyspozycję art. 80 k.p.a. uznał, że K. G. faktycznie opuściła lokal nr [...] przy ul. [...] w W. bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W spornym lokalu jedynie bywa, a podkreślenia wymaga fakt, iż przebywanie nie jest tożsame z zamieszkiwaniem. Pojęcie zamieszkania jest połączeniem przebywania z zamiarem stałego pobytu, czy też długotrwałego pobytu, z wolą założenia w danym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Za powyższym przemawia utrwalone orzecznictwo sądowo - administracyjne wyrażające się w przekonaniu, że miejscem pobytu stałego jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się przebywa, wypoczywa, prowadzi gospodarstwo domowe (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2002r., sygn. akt V SA 510/02). Zdaniem Wojewody dla K. G. przedmiotowe mieszkanie od około 2 lat przestało być tak rozumianym miejscem, również warunkom tym nie odpowiadają sporadyczne wizyty wymienionej w spornym lokalu, które także nie noszą znamion pobytu stałego. Ponadto jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału - odwołująca się zgłosiła pobyt czasowy od dnia [...] marca 2009r. przy ul. [...] w W., czyli dopiero w toku prowadzonego postępowania, dlatego też w ocenie organu odwoławczego faktycznym zamiarem wymienionej jest stały pobyt we wskazanym lokalu. W myśl art. 9 ust 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i oznacza potwierdzenie faktu pobytu w danym lokalu. Skoro więc K. G. nie mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., to dalsze utrzymywanie zameldowania wymienionej w przedmiotowym lokalu byłoby jedynie fikcją. W dniu [...] czerwca 2009r. K. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie podnosząc iż nigdy na stałe nie opuściła lokalu przy ul. [...] m.[...], bywa tam codziennie, posiada w tym lokalu rzeczy osobiste, odbiera korespondencję. Nie może obecnie swojego życia skoncentrować w mieszkaniu przy ul. [...] m. [...] w W. z uwagi na nieuregulowany stan prawny tego lokalu .Podniosła, iż zameldowanie na pobyt czasowy w lokalu przy ul [...] na pobyt czasowy porządkuje jej sprawy meldunkowe. Zdaniem Skarżącej wymeldowanie jej z pobytu stałego pozbawi ją możliwości dochodzenia roszczeń majątkowych od byłego męża L. G.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p. p. s. a.). Oceniając wydane w sprawie decyzje w oparciu o powyższe kryteria Sąd rozpoznający niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzję Prezydenta miasta W. o wymeldowaniu K. G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. - naruszają przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązane są na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody oceniły z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art.107§ 3 k.p.a. Podstawę materialno - prawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślić w tym miejscu należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. K. G. zarówno w odwołaniu jaki i w skierowanej do Sądu skardze podkreślała, iż nie opuściła miejsca stałego zameldowania na stałe w lutym 2005r, a w lokalu tym posiada swój pokój, rzeczy osobiste oraz często tam nocuje. Wyjaśniła również, iż pomimo zakupu mieszkania przy ul. [...], nie skoncentrowała tam swojego życia z uwagi na nieuregulowany stan prawny tego lokalu. W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły czy rzeczywiście K. G. opuściła przedmiotowy lokal, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter trwały. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania K. G.. Organ prowadząc postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie poza wysłuchaniem wnioskodawcy oraz K. G. nie przesłuchał żadnych świadków, nie przeprowadził kontroli meldunkowej w miejscu stałego zameldowania. Ponadto zgodnie z art. 89 § 2 k.p.a. organ może przeprowadzić rozprawę administracyjną, zwłaszcza , że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron. W doktrynie podkreśla się, że potrzeba uzgodnienia interesów stron zachodzi wówczas, jeżeli w sprawie biorą udział co najmniej dwie strony o sprzecznych interesach, które organ powinien uzgodnić. Wartość dowodowa oświadczeń obu stron o sprzecznych interesach jest jednakowo niepewna, wobec czego oświadczenie jednej strony nie może przemawiać za bezkrytycznym odrzuceniem przez organ oświadczenia strony przeciwnej. Zdaniem Sądu dopiero uzupełnienie materiału dowodowego, a następnie jego ocena zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. pozwoli na ustalenie stanu faktycznego i podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Powyższa ocena musi znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia wydanej decyzji. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, iż skarżąca K. G. zameldowała się na pobyt czasowy w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. na okres od [...] marca 2009r. do [...] marca 2010r. Dopełniła więc obowiązku meldunkowego. Natomiast z art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z kolei (art. 8) osoba zameldowana na pobyt czasowy i przebywająca w tej samej miejscowości nieprzerwanie dłużej niż 3 miesiące jest obowiązana zameldować się na pobyt stały, chyba że zachodzą okoliczności wskazujące na to, iż pobyt ten nie utracił charakteru pobytu czasowego. Za okoliczności uzasadniające zameldowanie na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące uważa się w szczególności (wyliczenie przykładowe w art. 8 pkt od 1 do 4) także (pkt 2) pobyt związany z kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem lub ze względów rodzinnych. Skoro więc właściwy organ administracji publicznej uznał, że Skarżąca K. G. spełniła warunki do czasowego zameldowania na okres od dnia [...] marca 2009r. do dnia [...] marca 2010 r., to trzeba konsekwentnie przyjąć, że bez wyeliminowania z obrotu prawnego czasowego zameldowania nie można uznać, iż skarżąca bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania, w którym zameldowana jest na pobyt stały (art. 15 ust. 2 ustawy). Nie może więc być takiej sytuacji, że organy administracji publicznej nie kwestionując prawidłowości zameldowania na pobyt czasowy, w takim (czasowym) zameldowaniu i zamieszkaniu dostrzegają fikcyjność zameldowania na pobyt stały z uwagi na brak realizacji tak zwanego centrum życiowego. Zameldowanie czasowe stanowi dla strony jednocześnie potwierdzenie, że dopełniła nałożone przepisami ustawy obowiązki w zakresie ewidencji meldunkowej i dopóki to czasowe zameldowanie nie zostanie uznane za niezgodne z ustawą o ewidencji ludności, tak długo nie może być kwestionowane zameldowanie na pobyt stały, z którego nastąpiło czasowe wymeldowanie się do innego lokalu. Nie ma wówczas znaczenia, czy strona nadal korzysta z mieszkania, w którym jest na stałe zameldowana czy też nie korzysta ( vide: Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2007r. II OSK 263/06). Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. orzekł jak w sentencji.