IV SA/Wa 1198/14

Dnia 9 grudnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] z siedzibą w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący [...] z siedzibą w [...] wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata (wniosek k. 244 – 247). W złożonym na urzędowym formularzu PPPr wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca wskazał, że nie posiada kapitału zakładowego, ani majątku. W 2015r. Towarzystwo odnotowało stratę w wysokości 5.616,40 zł. Skarżący posiada na rachunku bankowym kwotę 109,24 zł. Postanowieniem z dnia 25 października 2016r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie k. 257 – 259). Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 9 listopada 2016r. (potwierdzenie odbioru k. 263). Skarżący pismem z 16 listopada 2016r. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego (sprzeciw k. 264 – 265). Wskazał, że jego pismo z dnia 29 czerwca 2016r. "było wyrazem bezsilności wobec braku środków finansowych". Pismo skarżącego z dnia 29 czerwca 2016r. należy traktować jako "nieudolny, wynikający z braku wsparcia prawnego, wniosek o przyznanie prawa pomocy". Wolą skarżącego było wywiedzenie skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658), zmieniającej ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 roku przepis art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." w brzmieniu dotychczasowym stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem 15.08.2015r. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte 30.04.2014r. (data stempla pocztowego k. 3), zatem w przypadku wniesienia sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. – w brzmieniu nadanym ustawą p.p.s.a. przed dniem 15.08.2015r., znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że [...] z siedzibą w [...] wniosło w ustawowym terminie sprzeciw od postanowienia z 25 października 2016r. Sprzeciw nie zawiera braków skutkujących jego odrzuceniem. Oznacza to, że postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Na gruncie przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem (art. 199 p.p.s.a.). Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają jednak stronom postępowania nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przedmiotowej sprawie, po rozpoznaniu skargi na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 1198/14 oddalił skargę [...] z siedzibą w [...] (wyrok k. 195). Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 30 maja 2016r. (potwierdzenie odbioru k. 236). Pismem datowanym na dzień 29 czerwca 2016r. skarżący poinformował, że z uwagi na koszty zaangażowania adwokata, nie był w stanie złożyć skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 29 stycznia 2016r. (pismo k. 238 , k. 243). W piśmie z dnia 3 sierpnia 2016r. (k. 242) skarżący wskazał, że pismo datowane 29 czerwca 2016r. miało charakter wyłącznie informacyjny, co podkreślił również w piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2016r. (k. 264), w którym wskazał, że pismo z dnia 29 czerwca 2016r. "było wyrazem bezsilności" skarżącego. Dopiero w dniu 3 sierpnia 2016r. skarżący złożył na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienia adwokata z urzędu (wniosek k. 244 – 247). Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym zakończeniu postępowania w niniejszej sprawie uniemożliwia jego merytoryczne rozpoznanie. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 poz. 718 ze zm.) - dalej w skrócie: p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z powyższego przepisu wynika, że wniosek ten można złożyć dopóki trwa postępowanie sądowe, a po prawomocnym zakończeniu postępowania - o ile strona zainicjuje jednocześnie nowe postępowanie, które miałoby doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 745/09, Lex nr 552405). Z redakcji powołanego przepisu wynika, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do przyznania prawa pomocy stronie jeżeli wniosek złożono po zakończeniu postępowania. Taka sytuacja ma właśnie miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący zwrócił się do sądu o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w dniu 3 sierpnia 2016r. Tymczasem, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu w dniu 30 maja 2016r. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 29 czerwca 2016r. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 3 sierpnia 2016r. zostało zatem dokonane po prawomocnym zakończeniu sprawy. W tym miejscu należy podkreślić, że pismo datowane 29 czerwca 2016r., jak konsekwentnie wskazuje skarżący stanowiło wyłącznie pismo informacyjnie. Wbrew prezentowanemu obecnie stanowisku skarżącego nie można przyjąć, aby pismo skarżącego z dnia 29 czerwca 2016r. można było uznać za "nieudolny wniosek o przyznanie prawa pomocy". Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2016r. skarżący został wezwany do sprecyzowania treści pisma z dnia 29 czerwca 2016r. poprzez wskazanie czy stanowi ono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Skarżący został pouczony, że w przypadku braku jednoznacznego sprecyzowania treści pisma z dnia 29 czerwca 2016r. Sąd uzna, że skarżący nie składa wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie z dnia 3 sierpnia 2016r. skarżący jednoznacznie oświadczył, że pismo z dnia 29 czerwca 2016r. było pismem informacyjnym. Wobec stanowiska skarżącego Sąd nie miał wątpliwości, że pismo z dnia 29 czerwca 2016r. nie stanowiło wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd stoi na stanowisku, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - jako złożony po zakończeniu postępowania - nie może zostać merytorycznie rozstrzygnięty. W takim zaś przypadku należało odmówić przyznania prawa pomocy na zasadach ogólnych (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2636/05), o czym orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a.