IV SA/Wa 1204/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J., T. J. na decyzję Wojewody [...]. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno- technicznej zameldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 21 września 2009 r. M. J. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że prowadzi gospodarstwo domowe z mężem oraz [...]-letnią córką, nie posiada żadnego majątku, dochodów ani oszczędności. Wskazała ponadto, że jedyny dochód jej rodziny stanowią alimenty otrzymywane przez córkę w wysokości 350 zł miesięcznie (brutto). Wątpliwości odnoszące się do sytuacji majątkowej skarżącej, powzięte po analizie złożonego wniosku oraz akt sprawy, uzasadniały skierowanie do skarżącej, w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku w wyznaczonym terminie poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego skarżącej, tj. do przedstawienia: odpisów zeznań podatkowych; informacji o wykonywaniu przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej (także o charakterze dorywczym), ewentualnie wskazania przyczyn uniemożliwiających podjęcie pracy i nadesłania zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej; wyciągów z rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne. Skarżąca została ponadto zobowiązana do wyjaśnienia, skąd jej rodzina czerpie środki na bieżące utrzymanie się, a także do ustosunkowania się do oświadczeń T. J. zawartych w złożonym przez niego wniosku o prawo pomocy w sprawie IV SA/Wa 1203/09, w świetle których jego żona M. J. posiada odrębny majątek - poprzez wyjaśnienie, co wchodzi w skład tego majątku, w jaki sposób jest on wykorzystywany, tj. czy przynosi dochód, jeśli tak, to w jakiej wysokości. Wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień strona otrzymała 13 listopada 2009 r. Odpowiadając na nie, w piśmie z dnia 19 listopada 2009 r., skarżąca oświadczyła, że cofa żądanie przyznania jej pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozpoznawany wniosek, ze względu na treść znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia skarżącej o cofnięciu wniosku o ustanowienie pełnomocnika procesowego (adwokata) potraktowany być musi jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie strony od kosztów postępowania. Zgodnie bowiem z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika procesowego. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zaś możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozważanym przypadku skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowy warunek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, co sprawia, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony. Z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika bowiem, że ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. W interesie osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży zatem przedłożenie wszelkich dokumentów źródłowych oraz przytoczenie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku. Od obowiązku pełnego, rzetelnego przestawienia swojej sytuacji materialnej nie zwalnia wnioskodawcy przewidziana w art. 255 p.p.s.a. możliwość wezwania przez sąd do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy. Zadaniem referendarza sądowego lub Sądu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest bowiem ocena oświadczeń złożonych przez stronę i ich weryfikacja w oparciu o doświadczenie życiowe, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, nie należy natomiast do ich zadań prowadzenia dochodzenia co do faktycznego stanu majątkowego wnioskodawcy (postanowienie NSA z 10 maja 2004 r., sygn. akt FZ 18/04). Na tle oświadczeń złożonych przez stronę w rozpoznawanym wniosku, z których wynika, że zarówno ona, jak i jej mąż nie osiągają żadnych dochodów, ani nie posiadają oszczędności, uzasadnione było powzięcie zasadniczych wątpliwości odnośnie do źródeł czerpania przez skarżącą środków na bieżące utrzymanie się. Skarżąca, wezwana do złożenia dodatkowych oświadczeń w trybie art. 255 p.p.s.a., wątpliwości tych nie wyjaśniła. Ocena, że skarżąca wnosząc o przyznanie prawa pomocy nierzetelnie przedstawiła swoją aktualną sytuację finansową jest również uprawniona ze względu na informacje podane przez nią w piśmie procesowym z dnia 7 października 2009 r. (k. 29), z którego wynika, że skarżąca posiada majątek odziedziczony po rodzicach, wyłączony ze wspólności majątkowej. Skarżąca uchyliła się jednak od ujawnienia składników tego majątku oraz podania jego wartości. Okoliczność, że wnioskodawczyni posiada majątek oraz nie wykonuje jakiejkolwiek pracy zarobkowej każe jednak przypuszczać, że skarżąca przyjęła, iż posiadany majątek stanowi wystarczające źródło do czerpania środków na pokrycie kosztów utrzymania rodziny. Brak dokładnych informacji odnośnie do tego majątku nie pozwala jednak uznać, że skarżąca wymaga wsparcia w postaci zwolnienia jej od obowiązku ponoszenia kosztów opłat sądowych w sprawie, nie pozwala bowiem wykluczyć możliwości samodzielnego poniesienia tych, co warto podkreślić, ustanowionych na symbolicznym poziomie, kosztów (wpis od skargi wynosi 100 zł; inne potencjalne koszty postępowania - ewentualna opłata za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, wpis od skargi kasacyjnej - również każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł). W konsekwencji należało uznać, że skarżąca nie wykazała, że samodzielne pokrycie przez nią kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Skoro zatem wnioskodawczyni nie złożyła wyjaśnień odnośnie do swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, to w konsekwencji uniemożliwiła ustalenie, czy spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, wynikający z uchylenia się od przedłożenia na sądowe wezwanie informacji o swojej sytuacji bytowej, również w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (zob. postanowienia NSA z dnia 27 czerwca 2005 r., syng. akt I OZ 619/05 czy z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05). Uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wykluczającą przyznanie prawa pomocy. Na marginesie należy dodać, że przekonanie strony o słuszności argumentacji podniesionej we wniesionej do sądu skardze nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy, ponieważ przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pod uwagę brane są wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną i rodzinną wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.