IV SA/Wa 1206/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-04
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Alina Balicka, Aneta Dąbrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Głównego Lekarza Weterynarii odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii o zakazie prowadzenia schroniska dla zwierząt i skreśleniu podmiotu z rejestru, narusza prawo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Głównego Lekarza Weterynarii odmawiająca stwierdzenia nieważności nie narusza prawa. Stroną postępowania był Towarzystwo [...] w Polsce, a nie Schronisko [...] w C., które jest jednostką organizacyjną Towarzystwa. Brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rzekomej niewykonalności lub zagrożenia karą, gdyż ocenie podlegały decyzje o zakazie prowadzenia działalności, a nie wcześniejsze nakazy usunięcia uchybień. Organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o ochronie zdrowia zwierząt.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Towarzystwa [...] w Polsce na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii o zakazie prowadzenia schroniska dla zwierząt i skreśleniu podmiotu z rejestru. Towarzystwo zarzucało organom naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących strony postępowania, niewykonalności decyzji oraz zagrożenia popełnieniem czynu zabronionego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi Towarzystwa [...] w Polsce z siedzibą w W. na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Główny Lekarz Weterynarii decyzją z [...] maja 2011 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Towarzystwo [...] w Polsce z siedzibą w W. - utrzymał w mocy decyzję własną z [...] marca 2011 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r., którą zakazano prowadzenia schroniska dla zwierząt i skreślono podmiot Towarzystwo [...] w Polsce - Schronisko [...] w C. z rejestru podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Powiatowy Lekarz Weterynarii w O. po przeprowadzeniu kontroli w Towarzystwie [...] w Polsce Schronisku [...] w C., wydał w dniu [...] maja 2010 r. decyzję, w której nakazał usunięcie stwierdzonych uchybień (art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt - Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342 ze zm.).
Ponowna kontrola sprawdzająca wykazała, iż nieusunięto większości stwierdzonych uchybień. W związku z tym organ I instancji wydał decyzję z [...] października 2010 r. o ww treści, która następnie - po rozpoznaniu odwołania Towarzystwa [...] w Polsce - została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z dnia [...] grudnia 2010 r.
Wnioskiem z 13 stycznia 2011 r. Towarzystwo [...] w Polsce wystąpiło do Głównego Lekarza Weterynarii o stwierdzenie nieważności ww decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4, 5, 6 K.p.a.
Decyzją z [...] marca 2011 r. Główny Lekarz Weterynarii odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2010 r.
Ponownie rozpoznając sprawę w wyniku złożonego przez Towarzystwo[...] w Polsce wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - Główny Lekarz Weterynarii decyzją z [...] maja 2011 r. - zaskarżoną obecnie do Sądu Administracyjnego - podtrzymał swoje stanowisko i utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ - odpierając zarzuty Towarzystwa - podniósł, że stroną postępowania administracyjnego może być podmiot posiadający zdolność administracyjną (art. 29 K.p.a.). Status strony uzyskuje organizacja społeczna, również w sytuacji, gdy nie posiada osobowości prawnej. Statusu tego nie ma jednak jednostka organizacyjna organizacji społecznej. Organ stwierdził, że nie neguje faktu, iż z art. 29 K.p.a. wynika, że organizacja społeczna nieposiadająca osobowości prawnej może być stroną postępowania, uznał tylko, że Schronisko [...] w C. nie jest organizacją społeczną, a jednostką organizacyjną organizacji społecznej (dział 1 ryb. 3 poz. 87 odpisu KRS - w decyzji mylnie wskazano poz. 88). Ewentualna zdolność administracyjno-prawna Schroniska mogłaby wynikać z przepisów szczególnych, tj. ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), które nie przyznają jednak osobowości prawnej takim jednostkom. W myśl art. 17 powołanej ustawy terenowa jednostka organizacyjna, może uzyskać osobowość prawną, jeżeli statut stowarzyszenia to przewiduje. Postanowienia statutowe Towarzystwa [...] w Polsce nie przyznają Schronisku [...] w C. osobowości prawnej. Jednostka ta nie została nadto zgłoszona do rejestru stowarzyszeń powiatu otwockiego. W ocenie organu przedmiotowe Schronisko nie posiada zdolności prawnej. Nie jest, bowiem ani osobą prawną, ani tzw. ułomną osobą prawną (art. 331 k.c.). Schronisko [...] w C. nie jest także zakładem komunalnym, ani jednostką organizacyjną tożsamą z jednostką organizacyjną samorządu. Mając powyższe na uwadze Główny Lekarz Weterynarii uznał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r. określona w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Wszystkie decyzje administracyjne wydane w niniejszym postępowaniu oraz w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym zostały, w ocenie organu, prawidłowo skierowane do Towarzystwa [...] w Polsce.
Odnosząc się do zarzutu, iż Główny Lekarz Weterynarii kwestionuje swoje ustalenia zawarte w protokole pokontrolnym z 16 sierpnia 2010 r., organ zauważył, że ustalenia te dotyczą okresu sprzed wydania decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r. Nadto uwagi zgłoszone w tym protokole nie dotyczą kwestii ustalenia stron postępowania, lecz przede wszystkim podania błędnej podstawy prawnej w decyzjach wydawanych przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w O., które nie są przedmiotem niniejszego postępowania. Stwierdzenie, iż "PLW nadając schronisku w C. numer [...] posłużył się nieprawidłowymi podstawami prawnymi", nie oznacza, iż decyzja taka była wydana bez podstawy prawnej.
Odnosząc się do zarzutu niewykonalności decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. (art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a.) w zakresie obowiązku utwardzenia terenu Schroniska, organ wskazał, że obowiązek ten został nałożony decyzją z [...] maja 2010 r., która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
W związku z zarzutem wnioskodawcy, iż skutkiem decyzji zakazującej prowadzenia Schroniska [...] w C., będzie wykreślenie tej jednostki organizacyjnej z KRS lub konieczność wprowadzenia zmian w statucie Towarzystwa [...] w Polsce z siedzibą w W., Główny Lekarz Weterynarii podniósł, iż zarzut ten nie ma znaczenia z punktu widzenia art. 9 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Rozpatrując kwestię przesłanki nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a. Główny Lekarz Weterynarii wskazał, iż niewykonanie przez gminę obowiązku określonego w art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.) nie jest sankcjonowane karnie.
Na koniec organ zauważył, że nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności, albowiem sankcja z art. 9 ust 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, jest konsekwencją niewykonania przez podmiot, w tym przypadku Towarzystwo [...] w Polsce, nakazów określonych w myśl art. 8 tej ustawy.
Mając powyższe na względzie Główny Lekarz Weterynarii podtrzymał swoje stanowisko, iż brak jest w sprawie przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r.
W skardze Towarzystwo [...] w Polsce wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] maja 2011 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
1) art. 6 i 7 K.p.a., albowiem Główny Lekarz Weterynarii nie uwzględnił słusznego interesu społecznego, dla którego przedmiotowe Schronisko winno funkcjonować; nie wskazał w decyzji sposobu realizacji zamknięcia schroniska, miejsca pobytu zwierząt, zapewnienia im dalszej opieki, ani podmiotów, które będą realizować dalej ten obowiązek;
2) art. 8 K.p.a., albowiem Główny Lekarz Weterynarii kierował się jedynie interesem organów. Nadto decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia, a wskazuje jednoznacznie, iż przy jej wydaniu nie zostały uwzględnione jakiekolwiek względy merytoryczne, uzasadniające jej podjęcie; uzasadnienie ograniczone zostało do wątpliwych i bezzasadnych polemik o charakterze proceduralnym;
3) art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania - Schronisku [...] w C., czynnego udziału w postępowaniu, a także nierozpatrzenie odwołania złożonego przez Schronisko [...] w C. od decyzji z [...] października 2010 r.;
4) zasady proporcjonalności określonej w art. 31 ust 3 Konstytucji RP.
W uzasadnieniu skargi m. in. podniesiono, że organ bezzasadnie odmówił skarżącemu stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, w sytuacji, gdy bezspornym jest, że przedmiotowa decyzja dotknięta jest wadami określonymi w art. 156 § 1 pkt 4, 5, 6 K.p.a. Co więcej organ odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r. kwestionuje własne ustalenia zawarte w protokole z dnia 16 sierpnia 2010 r.; stroną postępowania winno być Schronisko [...] w C., które posiada zdolność administracyjną, a nie Towarzystwo [...] w Polsce z/s w W. Schronisko w C. jest jednostką organizacyjną Towarzystwa [...] w Polsce tożsamą z jednostką organizacyjną samorząd u, która nie posiada osobowości prawnej; wykonanie decyzji, w której brak zobowiązania Gminy O. do zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom na zasadzie art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002), może doprowadzić do zaniechania jakichkolwiek działań dotyczących bezdomnych zwierząt ze Schroniska w C., co oznaczałoby w konsekwencji popełnienie przestępstwa określonego w art. 35 ustawy o ochronie zwierząt oraz wykroczenia z art. 37 tej ustawy. Zdaniem skarżącego zasadnym byłoby egzekwowanie ustawowych obowiązków nałożonych na gminy, a nie likwidacja schronisk prowadzonych w trudnych warunkach i za własne środki finansowe oraz za środki darczyńców.
Konkludując Towarzystwo zauważyło, iż od momentu wydania decyzji przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w dniu [...] października 2010 r., stan faktyczny w schronisku w C. uległ znacznej poprawie.
Główny Lekarz Weterynarii - w odpowiedzi na skargę - wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 4 stycznia 2012 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył do akt postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2011 r., które jego zdaniem świadczy o niewykonalności decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej: P.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, zatem sprawy merytorycznie, nie ustala stanu faktycznego, a ogranicza się do oceny legalności wydanego przez organ administracji publicznej rozstrzygnięcia.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach spraw, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, nie uwzględnił skargi. Uznał, że decyzja Głównego Lekarza Weterynarii z [...] maja 2011 r. nie narusza prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane w ramach postępowania nieważnościowego, czyli jednego z trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego. Oznacza to, iż przedmiotem postępowania nadzwyczajnego było przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji, wydanej w postępowaniu zwykłym i korzystającej z przymiotu ostateczności, w tym wypadku decyzji
[...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r., którą zakazano prowadzenia schroniska dla zwierząt i skreślono podmiot Towarzystwo [...] w Polsce - Schronisko [...] w C. z rejestru podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną.
Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją szczególną, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art 16 K.p.a. Procedura stwierdzenia nieważności jest odrębnym i samodzielnym postępowaniem, a zadaniem organu prowadzącego postępowanie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, tj. czy wydana została z naruszeniem przepisów określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem postępowanie takie ma odrębną podstawę prawną i nie może być traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego stosunku administracyjno - prawnego (por. orzeczenie SN z 7.03.1996r., sygn. akt III ARN 70/95, publ. OSNP 1996/18/258). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2006r. (sygn. akt II OSK 490/05, publ. Lex nr 196696) wyraził pogląd, iż "w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań". Przy tym należy pamiętać, że zaistnienie przesłanek stwierdzenia nieważności ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego w dacie wydania kwestionowanego w trybie nieważnościowym aktu.
Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji wydanej w trybie nieważnościowym musiał zatem ocenić - czy w dniu wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r., organ prawidłowo zastosował art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt i nie naruszył rażąco powołanego przepisu. Bez znaczenia zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostają wszelkie okoliczności wskazane przez skarżącego, które miały miejsce po wydaniu ww decyzji (np. fakt, iż stan faktyczny w schronisku w C. uległ znacznej poprawie).
W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy powiatowy lekarz weterynarii w przypadku stwierdzenia, że przy prowadzeniu działalności nadzorowanej, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a-n, p lub w art. 4 ust. 3 (w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 1 pkt 1 lit j - schroniska dla zwierząt), są naruszone wymagania weterynaryjne określone dla tej działalności, w zależności od zagrożenia stwarzanego dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt, wydaje decyzję m. in. nakazującą usunięcie uchybień w określonym terminie.
Zacytowany przepis legł u podstaw wydania przez Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. decyzji z [...] maja 2010 r., w której nakazano Towarzystwu [...] w Polsce usunięcie uchybień stwierdzonych podczas kontroli w Społecznym Schronisku[...] w C.
Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, powiatowy lekarz weterynarii, w przypadku, gdy podmiot prowadzący działalność nadzorowaną (a taką działalnością jest prowadzenie schroniska dla zwierząt) nie zastosuje się do nakazu lub zakazu określonego w decyzji, o której mowa w art. 8 ust. 1-3, wydaje decyzję zakazującą prowadzenia określonego rodzaju działalności nadzorowanej i skreśla podmiot z rejestru, o którym mowa w art. 11.
Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ w toku postępowania, ponowna kontrola w przedmiotowym schronisku wykazała, że skarżący nie zastosował się do wszystkich nakazów określonych w decyzji z [...] maja 2010 r., czego w istocie nie kwestionował również sam skarżący.
Wobec powyższego Powiatowy Lekarz Weterynarii w O. wydał decyzję z [...] października 2010 r., którą zakazał prowadzenia schroniska dla zwierząt i skreślił podmiot Towarzystwo [...] w Polsce - Schronisko [...] w C. z rejestru podmiotów prowadzących działalność nadzorowaną. Po ponownym rozpoznaniu sprawy - w wyniku złożonego przez skarżącego odwołania - decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2010 r.
Zastosowanie, zatem art. 9 ust 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt przez Powiatowego Lekarza Weterynarii nie budzi wątpliwości. Skoro skarżący nie zastosował się do nakazów określonych w decyzji wydanej na podstawie art. 8 ust 1 pkt 1 powołanej ustawy, to bezsporne jest, że należało wydać decyzję, o której mowa w art. 9 ust 1 tej ustawy.
Tymczasem skarżący uznał, iż decyzja z [...] grudnia 2010 r. obarczona jest kwalifikowanymi wadami stanowiącymi przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Otóż Towarzystwo [...] w Polsce wskazało, że:
1) decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2010 r. została skierowana do Towarzystwa [...] niebędącego stroną postępowania (art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a.); stroną postępowania jest Schronisko [...] w C.;
2) decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, albowiem nakazy określone w decyzji z [...] maja 2010 r. były niemożliwe do wykonania z uwagi na brak środków finansowych oraz położenie schroniska w otulinie [...] Parku Krajobrazowego (zakaz zabudowy) - art. 156 §1 pkt 5 K.p.a.;
3) wykonanie decyzji, w której brak zobowiązania Gminy O. do zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom na zasadzie art. 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002), może doprowadzić do zaniechania jakichkolwiek działań dotyczących bezdomnych zwierząt ze Schroniska w C., co oznaczałoby w konsekwencji popełnienie przestępstwa określonego w art. 35 ustawy o ochronie zwierząt oraz wykroczenia z art. 37 tej ustawy (art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a.).
W ocenie Sądu, rację ma organ orzekający w niniejszej sprawie, tj. Główny Lekarz Weterynarii, że żadna z powołanych przez skarżącego podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] października 2010 r. nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Po pierwsze należy stwierdzić, iż prawidłowo przyjęto, że stroną prowadzonego postępowania winno być i było skarżące Towarzystwo [...] w Polsce z/s w W., a nie Schronisko [...] w C. Do Towarzystwa [...] były kierowane zarówno decyzje wydane w ramach postępowania nieważnościowego, jak i decyzje kontrolowane w postępowaniu nieważnościowym, a także decyzja z [...] maja 201Or. nakazująca usunięcie uchybień stwierdzonych w Schronisku [...] w C.
Stronami postępowania administracyjnego - stosownie do art. 29 K.p.a. - mogą być osoby fizyczne i osoby prawne (tj. Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną - art. 33 Kodeksu cywilnego), a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne - również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Przepis art. 29 K.p.a. określa podmioty, które mają zdolność uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strony. Zdolność do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym jako strona określa się mianem zdolności administracyjnej. Z przytoczonej regulacji wynika, iż stroną postępowania mogą być m. in. organizacje społeczne, które uzyskały osobowość prawną, jak i organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (np. stowarzyszenia zwykłe). Zatem słusznie wywiódł organ, iż przepis ten przyznaje zdolność administracyjną organizacjom społecznym bez względu na to czy posiadają bądź nie posiadają osobowości prawnej, ale nie odnosi się do jednostek organizacyjnych organizacji społecznej. W konsekwencji słusznie uznał, iż Schronisko [...] w C., jako jednostka organizacyjna Towarzystwa [...] w Polsce nie mogło być stroną postępowania administracyjnego, gdyż nie mieści się w żadnej z kategorii podmiotów wskazanych w art. 29 K.p.a. Niemniej (z poniższych względów) nie można zgodzić się z organem, iż przedmiotowe Schronisko jest terenową jednostką organizacyjną skarżącego Towarzystwa.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855, ze zm,), stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną i może rozpocząć działalność z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. W myśl art. 10 ust. 2 stowarzyszenia w ramach swojej struktury, mogą tworzyć tzw. terenowe jednostki organizacyjne i wówczas są zobowiązane określić w statucie strukturę organizacyjną i zasady tworzenia tych jednostek. Terenowa jednostka organizacyjna może również uzyskać osobowość prawną, jeżeli statut stowarzyszenia to przewiduje (ust. 1a ). Statut skarżącego Towarzystwa [...] w Polsce, które - w myśl § 3 ust. 1 statutu - posiada osobowość prawną, w § 4 ust. 1 stanowi, iż strukturę organizacyjną Towarzystwa tworzą: władze naczelne i jednostki terenowe. Towarzystwo reprezentowane jest przez Zarząd Główny, terenowe i ogólnokrajowe jednostki organizacyjne, działające w ramach uprawnień określonych w statucie lub pełnomocnictwa udzielonego przez Zarząd Główny (§ 3 ust. 2 statutu). Z kolei w myśl § 3 ust. 3 statutu terenowe jednostki organizacyjne mogą uzyskać osobowość prawną, po spełnieniu warunków określonych przez Zarząd Główny. Jednym z celów statutowych Towarzystwa - zgodnie z § 9 pkt 8 statutu - jest tworzenie schronisk dla bezdomnych zwierząt [...]. Towarzystwo w celu realizacji statutowych zadań, w tym i zadania określonego w § 9 pkt 8 statutu, może powoływać "wyodrębnione jednostki organizacyjne", o których mowa w § 3 ust. 2 statutu oraz Jednostki organizacyjne", o których mowa w § 9 ust. 8 statutu (§ 10 ust. 1 statutu). Jak stanowi § 37 statutu w Towarzystwie działają terenowe jednostki organizacyjne takie jak: okręgi powoływane przez Zarząd Główny i oddziały (koła) powoływane przez Zarządy Okręgów. Ich struktura organizacyjna (władze), została określona w § 38 - 65 statutu. Z przytoczonych postanowień statutu wynika, iż w ramach skarżącego Towarzystwa wyróżnia się "terenowe jednostki organizacyjne" - okręgi, oddziały i koła (§ 3 ust. 2 i 3, § 10 ust. 1 pkt 1, § 37 - § 65 statutu) i o takich też jednostkach stanowi ustawa o stowarzyszeniach (art. 10 i art. 17) oraz "jednostki organizacyjne", do których zalicza się schroniska dla bezdomnych zwierząt (§ 9 pkt 8 i § 10 ust. 1 statutu). Na możliwość prowadzenia schronisk dla zwierząt przez organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, wskazuje również art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. (Dz. U. z 2003r., Nr 106, poz. 1002, ze zm.), zgodnie z którym "organizacje społeczne, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami samorządu terytorialnego". Z powyższych rozważań wynika, iż terenowe jednostki organizacyjne (okręgi, oddziały, koła) a jednostki organizacyjne (schroniska dla bezdomnych zwierząt) to dwie różne i niezależne od siebie formy działania skarżącego Towarzystwa. Te pierwsze mogą uzyskać osobowość prawną, posiadać swoje władze, czy reprezentować Towarzystwo. Natomiast spór w kontrolowanej sprawie toczy się wokół drugiej z wymienionych form działania Towarzystwa - jednostki organizacyjnej - Schroniska [...] w C., prowadzonego przez organizację społeczną - Towarzystwo [...] w Polsce z siedzibą w W., które z racji tego, że nie zostało zaliczone postanowieniami statutu do terenowych jednostek organizacyjnych Towarzystwa nie posiada struktury organizacyjnej (władz), pod żadnymi warunkami nie mogłoby uzyskać osobowości prawnej. Ponadto powołane zapisy ustawy i statutu wskazują, iż jeżeli okręg, oddział, czy koło, czyli terenowe jednostki organizacyjne, skarżącego bez wyodrębnienia od jednostki macierzystej i posiadającej osobowość prawną, pozostają częścią Towarzystwa i choć z uprawnieniami do reprezentacji, to jednak bez samodzielności, jako odrębny podmiot prawa. I chociaż w powszechnym odbiorze terenowe jednostki organizacyjne stowarzyszeń funkcjonują jako samodzielne podmioty, to jednak nie można zapomnieć o tym, że nie stanowią one innego od danego stowarzyszenia podmiotu prawa. Samodzielność i wydzielenie struktur finansowych, osobowych, organizacyjnych okręgu, oddziału, czy koła stowarzyszenia nie daje podstaw do przyjęcia, iż podmioty takie mogą posiadać odrębną od stowarzyszenia formę prawną. Jednostki te cały czas pozostają częścią danego stowarzyszenia, które posiada osobowość prawną, ma zdolność administracyjną i tylko ono jest właściwym adresatem decyzji administracyjnej. Skoro tak sytuacja przedstawia się względem terenowych jednostek organizacyjnych, to tym bardziej Schroniska jako jednostki organizacyjnej prowadzonej przez Towarzystwo celem zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom, jakże różnej od terenowych jednostek organizacyjnych i o mniejszej randze w strukturze statutowej skarżącego nie można zaliczyć do kategorii żadnego z podmiotów, które wymienia art. 29 K.p.a.
Schronisko[...] w C. nie mogło być zatem stroną postępowania administracyjnego i stroną postępowania sądowego z przyczyn wskazanych wyżej. W związku z tym odparcia wymaga zarzut wydania decyzji z wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Tym samym przyjąć należy, iż nawet gdyby odwołanie zostało złożone przez Schronisko [...] w C. (choć Sąd nie stwierdził takiego dokumentu w aktach sprawy), to z uwagi na powyższe uregulowania prawne, mogło być potraktowane jako pismo w sprawie zawierające stanowisko Towarzystwa. Niewątpliwie organ rozpoznał odwołanie złożone przez stronę postępowania, której decyzja z [...] października 2010 r. dotyczy, tj. Towarzystwo [...] w Polsce.
Po drugie, odnosząc się do kolejnej przesłanki stwierdzenia nieważności, na którą powołuje się skarżący, tj. art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. dotyczącej niewykonalności decyzji, wskazać należy, iż zarzut ten poczyniony w stosunku do decyzji wydanych w trybie zwykłym nie znajduje uzasadnienia. Wysuwany zarzut zdaje się być rezultatem niezrozumienia pojęcia "niewykonalności decyzji". Niewykonalność decyzji, jako przesłanka wskazana w art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. oznacza, iż rozstrzygnięcie z
przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane, przy czym niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania, zaś przeszkody powodujące niewykonalność trwają cały czas aż do czasu stwierdzenia jej nieważności (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 września 2010r., sygn. akt II GSK 686/09, LEX nr 746103). Niewykonalność decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. obejmuje zarówno niewykonalność faktyczną, jak i prawną (choć odmiennie W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 255 czy K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, 2005, s. 206). Niewykonalność decyzji ma charakter faktyczny, kiedy już w momencie wydania decyzji istnieje przeszkoda o charakterze faktycznym, obiektywnie wykluczająca określone działanie (m. in. ze względu na poziom wiedzy technicznej, rozwój technologii). Niewykonalność prawna pojawia się wtedy, gdy istnieją prawne zakazy lub nakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu praw lub obowiązków ustanowionych w decyzji. Nie stanowią powodu niewykonalności decyzji ani przeszkody ekonomiczne, ani finansowe, ani też trudności techniczne, czy też negatywne nastawienie adresatów decyzji i innych podmiotów do wykonania decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r., II OSK 590/07, LEX nr 484998).
Mając powyższe na uwadze, zauważyć przede wszystkim należy, że przedmiotem oceny organu w postępowaniu nieważnościowym były decyzje wydane na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, tj. decyzja z [...] października 2010 r. i decyzja z [...] grudnia 2010 r. Zarzut niewykonalności musiałby, zatem dotyczyć tych decyzji, gdy tymczasem wysuwane przez skarżącego pretensje w tym zakresie dotyczą w istocie decyzji z dnia [...] maja 2010 r. Decyzją tą nakazano Towarzystwu [...] w Polsce usunięcie uchybień stwierdzonych podczas kontroli w Społecznym Schronisku [...] w C., ale decyzja ta - jak słusznie zauważył organ - nie była przedmiotem postępowania nieważnościowego. Niemniej zauważyć należy, iż brak środków finansowych czy też położenie schroniska w otulinie [...] Parku Krajobrazowego nie mogłyby stanowić podstawy do uznania niewykonalności decyzji. Otulina nie jest częścią obszaru chronionego, a tym samym brak jest podstaw do stosowania do takich obszarów przepisów dotyczących obszarów chronionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Krakowie z 30 września 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 2871/00). Zaś na marginesie wyjaśnić należy, iż złożone na rozprawie przez
pełnomocnika skarżącego do akt sprawy postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z [...] grudnia 2011 r. nie świadczy - wbrew twierdzeniom strony skarżącej - o niewykonalności decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym. Treść przywołanego postanowienia wskazuje, że ten aspekt sprawy w ogóle nie podlegał ocenie organu w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem. Wszystko to wskazuje na nietrafność rozważanego zarzutu.
Po trzecie odparcia wymaga zarzut, iż wykonanie decyzji wydanych w trybie zwykłym wywołałoby czyn zagrożony karą. Przez czyn zagrożony karą należy rozumieć każdy czyn zagrożony karą, tj. przestępstwo czy wykroczenie oraz czyn zagrożony karą administracyjną. Dotyczy to takich sytuacji, gdy karą zagrożony jest nie sam fakt podjęcia rozstrzygnięcia, lecz przystąpienie do jego realizacji. W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z taką sytuacją. Nie można podzielić poglądu skarżącego Towarzystwa, że wykonanie decyzji wydanych w trybie zwykłym wywołałoby czyn określony w art. 35 czy 37 ustawy o ochronie zwierząt. W powołanych przepisach mamy do czynienia z prawnokarną ochroną zwierząt. Odpowiedzialności karnej nie można natomiast przypisać w tym przypadku gminie. Wykonanie decyzji o zakazie prowadzenia przez skarżące Stowarzyszenie schroniska dla zwierząt i wykreślenie podmiotu Towarzystwa[...] w Polsce Schroniska [...] w C. nie wywoła czynu zagrożonego karą. Realizacja zadania w postaci zapewnienia bezdomnym zwierzętom opieki oraz ich wyłapywanie może być oparta o współpracę z innymi organizacjami społecznymi. Fakt, że skarżące Towarzystwo nie będzie prowadzić schroniska dla zwierząt nie oznacza, iż bezdomne zwierzęta pozbawione będą jakiejkolwiek opieki. Podkreślić nadto należy, iż odpowiedzialność karna jest konsekwencją dokonania określonego czynu zabronionego. Przystąpienie do realizacji decyzji z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję z [...] października 2010 r. nie będzie stanowić czynu zabronionego, a zatem brak wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 6 K.p.a.
Po czwarte nie można podzielić poglądu skarżącego Towarzystwa, iż organ naruszył przepisy postępowania określone w art. 6, art. 7 i art. 8 K.p.a. Uwzględnienie słusznego interesu społecznego, dla którego w ogóle funkcjonują schroniska dla zwierząt, ma miejsce wówczas, gdy schronisko dla zwierząt działa zgodnie z obowiązującym prawem, zapewniając należytą opiekę i warunki bytowania zwierzętom tam przebywających. Stwierdzone uchybienia w funkcjonowaniu Schroniska [...] w C. i nałożenie na skarżącego obowiązku usunięcia tych nieprawidłowości miały na celu doprowadzenie tej placówki do standardów, jakie winny być realizowane zgodnie z ustawą o ochronie zwierząt i przepisami ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt. Prowadzenie schroniska dla zwierząt jest działalnością nadzorowaną, co oznacza, że podmioty prowadzące taką działalność są podmiotami nadzorowanymi w rozumieniu prawa administracyjnego. Zakres kontroli i nadzoru określony jest w aktach wykonawczych zawierających szczegółowe "wymagania weterynaryjne" dla tego rodzaju działalności. Główny Lekarz Weterynarii nie kierował się, zatem "interesem organów" (orzekających w trybie zwykłym), a interesem społecznym. Jak wynika z § 8 statutu skarżącego Towarzystwa podstawowym celem tej organizacji jest m. in. działanie na rzecz humanitarnego traktowania zwierząt, ich poszanowania, objęcia ochroną i otoczenie opieką. Funkcjonowanie schroniska dla zwierząt niezgodnie z obowiązującym prawem z całą pewnością nie leży w interesie społecznym i jest sprzeczne z celem skarżącego Stowarzyszenia, dla którego zostało powołane.
Po piąte podkreślić i przypomnieć należy, iż Główny Lekarz Weterynarii działał w ramach postępowania nieważnościowego, a zatem nie badał sprawy ponownie, a kontrolował wydane w trybie zwykłym decyzje z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 K.p.a., a przywołanych przez skarżące Towarzystwo we wniosku z 13 stycznia 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z/s w S. z [...] grudnia 2010 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w O. z [...] października 2010 r. Stąd też za pozbawione racji w tym postępowaniu należy uznać zarzuty, że organ w decyzji nie wskazał sposobu realizacji zamknięcia schroniska, miejsca pobytu zwierząt, zapewnienia im dalszej opieki, nie wskazał podmiotów, które będą realizować dalej ten obowiązek. Z tego też względu poza oceną Sądu pozostać musi zarzut naruszenia zasady proporcjonalności (art. 31 ust 1 Konstytucji RP). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji z [...] maja 2011 r. zostało sformułowane zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., a "wątpliwe i bezzasadne polemiki o charakterze proceduralnym" - jak wyraził się skarżący - stanowią ocenę decyzji wydanych w trybie zwykłym z punktu widzenia przesłanek nieważnościowych i tym samym ocenę zarzutów skarżącego sformułowanych we wniosku z 13 stycznia 2011 r. i ponowionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z [...] marca 2011 r.
Podsumowując wskazać należy, iż nie dopatrzono się ani w materiałach sprawy, ani tym bardziej we wskazanej wyżej argumentacji skarżącego podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja Głównego Lekarza Weterynarii z [...] maja 2011 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania wskazanych w skardze i to w takim stopniu, że mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem prawa materialnego, tj. powołanych przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, które miało wpływ na wynik sprawy.
Kierując się, zatem przedstawionymi wyżej względami Sąd, na mocy art. 151 P.p.s.a. skargę, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło