IV SA/Wa 1218/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy L. T. (dalej: "skarżąca") wniosła skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie uchylenia czynności materialno-technicznej zameldowania. Po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że w maju 2014 r. zdawała maturę. Nie pracuje, nie ma dochodów. Jest na utrzymaniu rodziców. Będzie kontynuować naukę w szkole wyższej. W rubryce nr 7. Majątek formularza wpisała "działka 948 m2 w Z., ul. [...] z budynkiem warsztat. (128 m2) do kapitalnego remontu". Zarządzeniem z dnia 14 lipca 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - złożenie oświadczenia dotyczącego źródeł miesięcznych dochodów, jakie uzyskuje skarżąca oraz pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, - przedstawienie rachunków bankowych będących w posiadaniu skarżącej oraz jej rodziców, - nadesłanie oświadczenia o wysokości i przeznaczeniu ponoszonych przez jej rodzinę wydatków, - złożenie oświadczenia, z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, - złożenie oświadczenia o wysokości posiadanych przez nią i jej rodziców oszczędności. W piśmie z dnia 7 sierpnia 2014 r. skarżąca oświadczyła, że: - -nie posiada dochodów, jej mama nie pracuje, a ojciec prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stratę, - nie posiada rachunków bankowych, z informacji jakie uzyskała od ojca, jego rachunki zajęte są przez ZUS, - utrzymaniem mieszkania zajmują się dziadkowie - mieszka z matką, - zarówno ona jak i jej rodzice nie posiadają oszczędności. Kolejnym wezwaniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącą do uzupełniania wniosku poprzez nadesłanie: - wyciągów z wszystkich posiadanych przez ojca skarżącej W. T. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oraz udokumentowania zajęcia rachunków przez ZUS (co podniesiono w piśmie z dnia 7 sierpnia 2014 r.); - odpisów zeznań podatkowych W. T. za ostatnie dwa lata kalendarzowe, - udokumentowania aktualnych dochodów z tytułu prowadzenia przez W. T. działalności gospodarczej, - oświadczenia czyją własność stanowi mieszkanie/dom przy ul. [...] w Z., - szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych na utrzymanie (miesięczne) skarżącej oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł pokrycia tych wydatków, - zaświadczenia z urzędu pracy o zarejestrowaniu matki skarżącej jako osoby bezrobotnej, - wskazania zakresu pomocy dziadków w utrzymaniu mieszkania. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że w związku z jej udziałem na turnieju szachowym, nie mogła się skontaktować z ojcem, dlatego też nie jest w stanie przedłożyć wyciągów z jego kont bankowych i odpisu zeznań podatkowych. Ponadto dołączyła kopię pisma [...] z W. z dnia 2 września 2014 r., zawierającego informację, że firma W. T. z siedzibą w Z. w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 3 lipca 2014 r. wygenerowała stratę w wysokości 19 306,02 zł. Skarżąca podała także, że nie posiada rachunków dotyczących wydatków na utrzymanie, matka nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Ponadto oświadczyła, że jest skonfliktowana z dziadkami i nie jest w stanie przedstawić dokumentów dotyczących utrzymania mieszkania. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpoznawanej sprawie dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarte na urzędowym formularzu PPF nie pozwalały na rozpoznanie wniosku. Skarżąca wskazała jedynie, że nie posiada dochodów, jest na utrzymaniu rodziców. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącej do nadesłania dodatkowych informacji. Dlatego też referendarz sądowy wezwaniami z dnia 14 lipca i 13 sierpnia 2014 r. zobowiązał skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji i oświadczeń, w tym do wyjaśnienia, z kim skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania wydatków przeznaczonych na utrzymanie oraz źródeł pokrycia tych wydatków, odpisów zeznań podatkowych ojca skarżącej oraz wyciągów z jego rachunków bankowych a także udokumentowania zajęcia rachunków bankowych przez ZUS, na co powoływała się skarżąca w piśmie z dnia 7 sierpnia 2014 r. Skarżąca mino dwóch wezwań do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłała wyjaśnień, dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby na rzetelną ocenę jej sytuacji materialnej. Z jej wyjaśnień nie sposób nawet ustalić, z kim prowadzi gospodarstwo domowe (najpierw podała, że z rodzicami, potem - że z matką, ale także oświadczyła, że utrzymaniem mieszkania zajmują się dziadkowie, choć nie wskazała w jakim stopniu), nie wskazał ani wydatków ponoszonych na utrzymanie, ani źródeł pokrycia tych wydatków. Aby móc ocenić sytuację materialną skarżącej, w tym przypadku niezbędne jest zapoznanie się z całokształtem jej wydatków oraz wyjaśnienie skąd czerpie środki na zaspokajanie tych wydatków. Skarżąca poza informacją o stracie jaką poniosła firma prowadzona przez jej ojca, nie przedstawiła żadnych innych dokumentów, do złożenia których została zobowiązana (wyciągów z rachunków bankowych ojca skarżącej, odpisu zeznań podatkowych, dokumentów potwierdzających zajęcie rachunków bankowych jej ojca przez ZUS). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że gdy strona uchyla się od przedstawienia danych i dokumentacji, o które ją wezwano, powinna liczyć się z tym, że brak będzie wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym przyjęcia, że wykazała ona przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy (tak np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28.01.2009 r. I FZ 525/08, LexPolonica nr 2139848). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy ocenia złożone przez stronę oświadczenia i dokumenty. Jeżeli strona, pomimo wezwania, nie przedstawia oświadczeń czy dokumentów, na podstawie których można by ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się koszty utrzymania, to nie ma możliwości ustalenia, czy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić zatem należy, że w rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wykazała, że poniesienie kosztów sądowych (na obecnym etapie wpisu od skargi w wysokości 100 zł), przekracza jej możliwości finansowe. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 P.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.