IV SA/Wa 1226/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Krystyna Napiórkowska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. F. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt IVSA/Wa 1226/08 w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w dniu 25 lutego 2009 r. wyroku stwierdzającego nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżąca A. F. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy wnosząc o ustanowienie adwokata do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W sprzeciwie z dnia 11 maja 2009 r. wniesionym od powyższego postanowienia, skarżąca podniosła, iż referendarz sądowy odmawiając przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie odniósł się do wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podała, iż zmuszona była zwrócić się o pomoc prawną do mecenasa w sprawie cywilnej, który w jej imieniu złożył pozew do sądu o przeniesienie prawa własności domu jednorodzinnego w miejscowości J. W ocenie skarżącej uznanie przez referendarza sądowego, iż w tej sytuacji wniosek nie może zostać uwzględniony, bowiem wystąpiły przesłanki z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej P.p.s.a), nie znajduje uzasadnienia. Skarżąca przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazała, że o przyznaniu prawa pomocy bądź odmowie uwzględnienia wniosku decyduje jedynie przesłanka możliwości poniesienia przez stronę pełnych lub częściowych kosztów postępowania, nie jest zaś taką podstawą fakt udzielenia pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi. Zdaniem skarżącej stanowiska referendarza nie można również podzielić z powodu zapisów wynikających wprost z Konstytucji RP, tj. z art. 45, 31 i 32 Konstytucji, gwarantujących prawo obywatela do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W motywach sprzeciwu skarżąca ponownie opisała przyczyny, z powodu których zmuszona była skorzystać z usług profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu cywilnym. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 P.p.s.a wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając ponownie sprawę, zważył co następuje: Z oświadczenia o stanie rodzinnym zawartego we wniosku wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu skarżącej jest wynagrodzenie z tytułu umowa o pracę. Z nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentów, m.in. odpisu zeznania podatkowego wynika, iż wnioskodawczyni w 2008 roku uzyskała dochód w wysokości 102 841, 95 zł. Historia wyciągów z kont bankowych skarżącej z okresu ostatnich 6 miesięcy wskazuje, iż saldo końcowe na rachunku wnioskodawczyni wynosiło: - w styczniu- 21 043, 00 zł, - w lutym- 4 763,64 zł, - w marcu- 4 489,53 zł, - w kwietniu 4 724, 56 zł, - w maju- 4 495, 85 zł. Skarżąca uzasadniając swoją trudną sytuację materialną wskazała, iż ponosi wysokie koszty bieżącego utrzymania- 563 zł ( opłata za: czynsz i fundusz remontowy, media, bilet komunikacji miejskiej, podatek od nieruchomości, telefon) oraz koszty spłaty kredytów hipotecznych, zaciągniętych na zakup mieszkania w W. oraz domu jednorodzinnego w miejscowości J. ( łącznie ok. 2517, 00 zł miesięcznie). Zarówno w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w sprzeciwie wnioskodawczyni oświadczyła, iż zmuszona była zwrócić się o pomoc prawną do mecenasa w sprawie cywilnej, który w jej imieniu złożył pozew do sądu o przeniesienie prawa własności domu jednorodzinnego w miejscowości J. Stosownie do treści art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ( tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu) na wstępie należy wskazać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA z 2005 r. nr 1, poz. 8). Należy też podkreślić, iż instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści formularza wniosku skarżącej z dnia 6 kwietnia 2009 r., uzupełnionego dokumentami źródłowymi nadesłanymi przy piśmie z dnia 22 czerwca 2009 r. wynika, iż średni miesięczny dochód skarżącej z tytułu umowy o pracy w roku 2008 wyniósł 8 570 zł brutto miesięcznie, natomiast w bieżącym roku ok. 7324 zł brutto miesięcznie. Powyższy dochód służy do utrzymania jednej osoby. Skarżąca nie jest zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Poza tym wnioskodawczyni ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielką mieszkania o pow. 30 m2, domu o pow. 160 m2, a obecnie dochodzi swoich praw do domu jednorodzinnego w miejscowości J. Zasadnicze znaczenie dla oceny przedmiotowego wniosku ma ponadto fakt, iż skarżąca na kontach bankowych posiada od ponad pół roku dostępne środki w kwocie ok. 4 500 zł. Porównanie wysokości salda początkowego w poszczególnych miesiącach dotyczących wskazanego okresu potwierdza, iż A. F. dysponuje wolnymi środkami, nawet po opłaceniu wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania oraz spłatą zaciągniętych kredytów hipotecznych. Uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia elementarnych potrzeb życiowych, jak wyżywienie i ubranie, należy stwierdzić, że zestawienie wysokości stałego dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z miesięcznymi kosztami niezbędnego utrzymania, nie pozwala przyjąć, iż A. F. znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, umożliwiającej zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego, mając na uwadze wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym należy stwierdzić, że opisana powyżej sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Nie można bowiem stwierdzić, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata dodatkowo należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 246 § 3 P.p.s.a adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 160/08 i postanowieniu z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt I GZ 228/07). Jak wynika z oświadczenia A. F. zawartego w załączniku do formularza PPF oraz sprzeciwie z dnia 11 maja 2009 r., w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca miała ustanowionego z wyboru pełnomocnika do występowania przed sądem cywilnym. Skoro zatem wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem oraz nie wykazała, że zawodowy pełnomocnik został jej przydzielony na podstawie przepisów o prawie pomocy, uwzględnienie jej wniosku w tym zakresie nie jest możliwe. Konkludując należy wskazać, że ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano powyżej, dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych A. F. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 246 § 3 w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.