IV SA/Wa 1228/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. C. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010r. o odmowie wymeldowania M. C. z pobytu stałego z budynku przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z wyjaśnieniami M. C. jej mąż M.C. opuścił miejsce pobytu stałego dniu 4 grudnia 2009r. Zabrał ze sobą rzeczy osobiste i poinformował, że po resztę rzeczy zgłosi się w innym terminie. W związku z tym, iż mąż przejawiał objawy agresji, w dniu 14 grudnia 2009r. odwołująca wymieniła zamki w drzwiach, o czym poinformowała dzielnicowego. M. C. oświadczył, że w dniu 4 grudnia 2009r. wyjechał za granicę. Po powrocie w dniu 12 grudnia 2009r. żona poprosiła go, aby nie nocował w domu, a następnego dnia odwołująca poprosiła, aby mąż wyprowadził się z domu. M. C. zabrał rzeczy niezbędne na następny dzień do pracy i wyszedł. W dniu 14 grudnia 2009r. M. C. stwierdził, że nie może dostać się do budynku bo żona wymieniła zamki. Wezwani policjanci poinformowali M. C., iż nie może na własną rękę dostać się do budynku, gdyż stanowi on własność żony. Organ wywodził, iż fakt że M. C. nie mógł się dostać do budynku potwierdzili świadkowie. Wojewoda [...] powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że jeżeli stronie uniemożliwiono dostęp do lokalu wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Wobec powyższego zdaniem organu nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzje wniosła M. C. wywodząc, iż mąż nie zamieszkuje w W. przy ul. [...]. Ponadto wywodziła, że miała przekonanie, iż zostanie wezwana do uzupełnienia zeznań lub przedstawienia świadków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] marca 2010r. naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a co za tym idzie skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. nr 139, poz. 993 z 2006r. ze zm.). Niekwestionowanym elementem wymienionym w tym przepisie, jest opuszczenie miejsca pobytu stałego trwające ponad 3 miesiące, przy czym musi charakteryzować się ono trwałością i dobrowolnością. Te dwie ostatnie z wymienionych cech winny być ustalone przez organ nie tylko w oparciu o oświadczenia strony zainteresowanej, ale znaleźć odbicie w obiektywnie ustalonych okolicznościach sprawy ( por. wyrok WSA w Opolu z 29 stycznia 2009r., II SA/OP 570/08, LEX nr 531005). Twierdzenia strony w tym zakresie powinny więc zostać poparte zgromadzonymi w sprawie dowodami. Nie kwestionowanym przez strony postępowania faktem jest, że skarżąca wymieniała zamki w budynku mieszkalnym dotyczącym niniejszego postępowania. W sytuacji tej w zainteresowaniu organu winno pozostać, czy i w jaki sposób M. C. wyraził w późniejszym okresie swoją wolę dalszego koncentrowania swojego centrum życiowego w W. przy ul. [...]. W szczególności organ winien ustalić, czy M. C. podjął jakiekolwiek działania prawne zmierzające do przywrócenia istniejącego wcześniej stanu faktycznego, zwłaszcza czy wystąpił z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania lub czy z jego inicjatywy toczyły się postępowania karne dotyczące przedmiotowej sprawy. Podkreślić bowiem należy, że długotrwałe utrzymywanie się stanu pozbawienia posiadania połączone z brakiem działań ukierunkowanych na przywrócenie stanu poprzedniego uzasadnia twierdzenie, że doszło do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, które posiada cechy trwałości i dobrowolności rozumiane jako co najmniej pogodzenie się z zaistniałą sytuacja ( patrz wyrok WSA w Poznaniu z 2 lipca 2009r., III SA/Po 537/08, LEX nr 553362 wyrok WSA w Warszawie z 23 czerwca 2009r., IV SA/Wa 230/09, LEX 564018, wyrok NSA w Warszawie z 5 czerwca 2008r., II OSK 626/07, LEX 496243). Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu ( por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23 października 2008r., III SA/Wr 183/08, LEX 51 8466). Warto również podkreślić, że wola osób zainteresowanych wraz z upływem czasu podlega stosownym modyfikacjom i zmiana. W rozpoznawanej sprawie organ powyższych okoliczności nie ustalił, wychodząc z założenia, że do uznania braku dobrowolności opuszczenia miejsca stałego zameldowania wystarcza wymian zamków w drzwiach przez skarżąca. Takie braki w postępowaniu dowodowym świadczą o naruszeniu w toku postępowania przez organ art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. jak i również art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pamiętać również należy, a co w skardze jest podniesione przez M.C., iż organ nie dopełnił także ciążącego na nim obowiązku płynącego z art. 9 k.p.a. udzielania stronie informacji o konsekwencjach jej działań lub zaniechań, to jest poinformowania od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści przez nią żądanej ( por. wyrok NSA z 6 września 2001r., V SA 44/01, LEX 50158). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w takim zakresie, który pozwoli na ustalenie, czy faktycznie wobec M. C. nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w szczególności, czy opuszczenie budynku przy ul. [...] w W. nie miało charakteru trwałego i dobrowolnego. Pomocne przy tym mogą być zeznania świadków wymienionych przez M. C. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jak i również materiały zgromadzone w sprawach toczących się pomiędzy stronami, a dotyczących rozwodu, czy zniesienia wspólności majątkowej małżeńskie. Ponadto zauważyć należy, że w toku prowadzonego postępowania Prezydent W. naruszył treść art. 10 i 79 k.p.a. Pierwszy z powołanych przepisów statuuje zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, który winien być zapewniony stronie przez organ. Realizacją tej zasady jest konieczność zawiadomienia strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Przy czym strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. W sprawie tej organ pierwszej instancji nie powiadamiał stron o terminie i miejscu przeprowadzania dowodu ze świadków, czym dopuścił się obrazy wymienionych wyżej regulacji prawnych. Z powyższych względów na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i c, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.