IV SA/Wa 1229/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś - Rosińska(spr.), Protokolant Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2010 r. sprawy ze skargi F. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia spełnienia wymagań weterynaryjnych - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. znak: [...],Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. odmówił stwierdzenia spełnienia wymagań weterynaryjnych określonych dla prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania ubocznych produktów zwierzęcych kat. 3 w zakładzie "L." i zatwierdzenia zakładu kat.3. Wydanie decyzji poprzedziło przeprowadzenie postępowania administracyjnego, w tym kontroli w zakładzie "L" w dniu 9 lutego 2009 r., podczas której stwierdzono uchybienia naruszające przepisy rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz. U. UE.L2002.273.1 z późn. zm.; Dz. U. UE-sp. 03-37-92 zpóźn. zm.). Strona, reprezentowana przez radcę prawnego A.D., za pośrednictwem organu I instancji, złożyła pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. odwołanie od przedmiotowej decyzji, podnosząc w nim, iż wnosi o dopuszczenie dowodu z oględzin ww. zakładu dokonanych przez organ II instancji, nie zaś zlecenie kontroli w toku sprawy ponownie organowi I instancji. Odwołujący się ponadto zakwestionował ustalenia przeprowadzonej przez organ pierwszej instancji kontroli. Decyzją z [...] maja 2009 r. [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania F.K. od decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...]marca 2009 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. [...]Wojewódzki Lekarz Weterynarii zważył, iż przychylił się do wniosku pełnomocnika strony, zawartego w odwołaniu z dnia 4 kwietnia 2009 r. od decyzji z dnia [...] marca 2009 r., dotyczącego dopuszczenia dowodu z oględzin zakładu należącego do F.K. i postanowił przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Dlatego też w dniu 14 maja 2009 r. organ odwoławczy przeprowadził wizję w zakładzie "L" udokumentowaną protokołem z kontroli zgodności Nr 2/2009 "Lista kontrolna SPIWET - 32 (zakłady przetwórcze)",podczas której stwierdzono uchybienia naruszające przepisy rozporządzenia Nr 1774/2002. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z załącznikiem V, rozdział I, pkt 1, lit b rozporządzenia 1774/2002, zakład przetwórczy musi mieć odpowiednio wydzielony sektor czysty i skażony. W ocenie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii konstrukcja i wyposażenie ww. zakładu zapewnia możliwość oddzielenia strefy czystej i skażonej zakładu tzn. zakład wyposażono w drzwi i bramy oraz odpowiednie szatnie i umywalnie pomiędzy częściami. Wskazał dalej, iż stosownie do załącznika V, rozdział II, pkt. 4 rozporządzenia 1774/2002 ścieki pochodzące z sektora skażonego muszą zostać oczyszczone w celu zagwarantowania, jak dalece będzie to możliwe, że nie pozostały żadne czynniki chorobotwórcze. Organ II instancji przyjął dowód okazany przez p. F. K. w postaci pisma v-ce Prezesa Zarządu P. Sp. z o.o. w S. informujące, że istnieje możliwość zawarcia umowy na przyjęcie ścieków z zakładu produkcyjnego na miejską oczyszczalnię ścieków w S. Ponadto w myśl przepisów załącznika V rozdziału I pkt. 1 lit. b (...) rozporządzenia 1774/2002 w sektorze skażonym musi znajdować się miejsce kryte do przyjmowania produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. Jego konstrukcja musi zapewniać łatwe sprzątanie i dezynfekowanie. Podłogi muszą być położone w taki sposób, aby ułatwiały odprowadzenie cieczy. W trakcie wizji zakładu z dnia 14 maja 2009 r. stwierdzono, iż podłoga w hali przyjęcia surowca w części przeznaczonej do wjazdu pojazdu (jak wskazał K.P. służąca również do mycia pojazdu, jak i przyjęcia surowca dokonywanego przy użyciu środka transportu wyposażonego w stały kontener), wykonana jest z betonu, w którym stwierdzono ubytki i nierówności m.in. ubytki w podłożu o kształcie nieregularnym i wymiarach 14 cm na 8cm oraz 10 cm na 12 cm, głębokości 1-2 cm. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uznał, iż konstrukcja hali przyjęcia surowca w części przeznaczonej do wjazdu pojazdu, która służy również do mycia i dezynfekcji pojazdu nie zapewnia łatwego sprzątania i dezynfekowania, a podłogi nie ułatwiają łatwego odprowadzenia cieczy. Dalej organ odwoławczy podkreślił, iż zgodnie z przepisem załącznika V, rozdział I, pkt 2 rozporządzenia 1774/2002, zakład przetwórczy musi posiadać urządzenia do czyszczenia i dezynfekcji pojemników lub zbiorników, w których produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego są przyjmowane oraz pojazdów, w których są przewożone. W trakcie czynności kontrolnych K.P. okazał urządzenie myjące KARCHER oraz środki czyszczące i myjące, które w ocenie organu II instancji zapewniają możliwość czyszczenia i dezynfekcji zakładu w wystarczającym zakresie. Jednakże w ocenie organu odwoławczego miejsce okazane jako miejsce służące do mycia pojazdów i pojemników, uniemożliwia całkowite zmieszczenie w nim pojazdu mającego służyć do transportu ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego do zakładu (okazanego w trakcie wizji). W tym celu przeprowadzono eksperyment polegający na wprowadzeniu pojazdu, aż do konstrukcyjnych ograniczeń budynku takich jak betonowe filary (zostawiono 21 cm odstępu od filara). Po wprowadzeniu pojazdu w sposób wyżej opisany, jego przód wystawał poza zadaszone miejsce o 160 cm. Taka konstrukcja miejsca przeznaczonego do mycia, która uniemożliwia wprowadzenie całego pojazdu celem jego umycia i dezynfekcji, w ocenie [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, uniemożliwia skuteczne zbieranie i odprowadzanie ścieków (miejsce to znajduje się w części brudnej zakładu). Dalej podkreślono, iż zgodnie z załącznikiem V, rozdz. V pkt 2 rozporządzenia 1774/2002 przynajmniej raz w roku termometr elektryczny i ciśnieniomierz należy poddać kalibracji. Na poparcie twierdzenia o prowadzeniu kalibracji urządzeń pomiarowych, organowi II instancji przedstawiono kopię zaświadczenia wystawionego w dniu 7 marca 2009 r., przez firmę "E". Z ww. zaświadczenia wynika jednak, iż sprawdzenie i kalibrację przeprowadzono w dniu 7 marca 2006 r. Z uwagi na powyższe zdaniem [...]Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii urządzenia pomiarowe w zakładzie "L", nie są poddawane kalibracji w regularnych odstępach czasu (termometr elektryczny i ciśnieniomierz przynajmniej raz w roku), a w przypadku nie prowadzenia przez stronę działalności w okresie dłuższym niż 1 rok, w toku postępowania o jego zatwierdzenie. Niemniej jednak należy zauważyć, że w toku wizji K.P. zaprezentował oprogramowanie komputerowe Mikster DLM Simple, które umożliwia po połączeniu z odpowiednimi czujnikami dokonywanie pomiarów i zapisów temperatury oraz ciśnienia w sposób ciągły, co organ II instancji uznał za dowód wystarczający do potwierdzenia, że zakład posiada urządzenia do pomiaru i zapisu w czasie rzeczywistym temperatury i ciśnienia oraz że posiada system zabezpieczający przed niedostatecznym ogrzewaniem. Fizyczna obecność urządzeń pomiarowych winna jednak być poparta dowodem poświadczającym skuteczność ich działania (aktualne świadectwo kalibracji). Przepis załącznika V, rozdział IIl, pkt I, rozporządzenia 1774/2002 stwierdza, że jeżeli wielkość cząsteczek produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do przetworzenia przekracza 50 mm muszą one zostać poddane rozdrobnieniu przy użyciu właściwych urządzeń, tak nastawionych aby po rozdrobnieniu cząstki nie były większe niż 50 mm. Skuteczność urządzeń musi być codziennie sprawdzana, a ich stan rejestrowany. W trakcie wizji organ II instancji stwierdził, iż urządzenie rozdrabniające posiadało rozstaw elementów rozdrabniających zapewniający uzyskanie cząsteczek poniżej 50 mm. Skuteczności działania urządzenia nie oceniono z uwagi na fakt, iż podczas wizji zakładu urządzenia nie uruchamiano. Odnosząc się do zarzutu strony zawartego w odwołaniu, dotyczącego zlecenia przez kontrolującego włączenia urządzeń [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii, podziela pogląd strony, że pracownik Inspekcji Weterynaryjnej nie powinien zlecać pracownikom zakładu włączania jakichkolwiek urządzeń, gdyż to na właścicielu zakładu lub jego upoważnionych przedstawicielach spoczywa obowiązek udowodnienia, że określone przepisami prawa wymogi są spełniane. W przypadku gdy kontrolowany nie potrafi przedstawić wiarygodnych dowodów lub udowodnić, iż specyficzne wymogi są spełniane właściwy organ nie może wydać decyzji o spełnianiu wymagań weterynaryjnych przewidzianych dla danego rodzaju działalności. Wizja zakładu wykazała, że zakład nie posiada instalacji do sprawdzania obecności obcej substancji, takiej jak materiał opakowaniowy, elementy metalowe, itd. w produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego co narusza załącznika VII, rozdział I, pkt 3, lit a) rozporządzenia 1774/2002.Tym samym zdaniem organu odwoławczego, w świetle przywołanych powyżej przepisów niesłuszny jest zarzut strony podniesiony w odwołaniu, że według jego wiedzy "produkt po sprasowaniu jest już produktem w pełni czystym technicznie i działaniem zupełnie wystarczającym jest zbadanie mączki kategorii 3". Ponadto zgodnie z załącznikiem V rozdziału V pk 2 rozporządzenia 1774/2002 w przypadku wsadowych systemów podciśnieniowych: (...) czas przetwarzania musi zostać wskazany na wykresach czas/temperatura i czas/ciśnienie. W trakcie wizji zakładu dokonywanej przez organ odwoławczy, urządzenia nie były uruchamiane, nie okazano również żadnych dokumentów (wydruków z rejestrów) potwierdzających, że możliwe jest uzyskanie parametrów temperatury, ciśnienia i czasu wymaganych w rozporządzeniu 1774/2002 dla pierwszej metody przetwarzania. Zdaniem organu II instancji strona nie przedstawiła dokumentacji (dowodu) w oparciu o którą możliwe byłoby przyjęcie, iż maszyny i urządzenia w ww. zakładzie osiągają parametry tj. ciśnienie, temperaturę i czas pracy właściwe dla pierwszej metody przetwarzania. Przepis art. 25 ust. 1 rozporządzenia 1774/2002 wskazuje, iż kierownictwo oraz właściciele zakładów pośrednich i przetwórczych lub ich reprezentanci przyjmują wszystkie środki konieczne do spełnienia wymagań niniejszego rozporządzenia. Wprowadzają, stosują i utrzymują stałą procedurę opracowaną zgodnie z zasadami systemu analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (HACCP). Tymczasem przedstawione podczas wizji procedury ważenia przyjmowanego surowca, jak i wysyłki produktu gotowego nie posiadały, elementu ważenia pustego pojazdu, celem określenia masy przyjętego surowca (różnica między wagą pojazdu z surowcem oraz masy samego pojazdu). Wobec powyższego [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. znak: [...],z dnia [...] marca 2009 r. Na powyższą decyzję F.K. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł obszerną skargę, podnosząc zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w związku z przepisami rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002, polegające na ich wadliwym zastosowaniu i przyjęciu, że działalność skarżącego nie spełnia wymogów weterynaryjnych (sanitarnych) formalnych dla jej prowadzenia w zakresie przetwarzania ubocznych produktów zwierzęcych kat.3 mimo, że w ocenie skarżącego, powołanych przez niego biegłych specjalistów zakład "L" spełnia wymogi ustawowe. Skarżący zarzucił naruszenie również przepisów postępowania, w tym art. 75 i nast. k.p.a w zw. z art. 10, 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonej decyzji, a polegające na wadliwym, arbitralnym i całkowicie bezpodstawnym pominięciu wniosku dowodowego skarżącego, w którym domagał się powołania biegłego na jego koszt w ramach art. 75 w zw. z art. 78 i 84 k.p.a., który dokonałby niezależnej oceny, a wcześniej wizji zakładu, jego środków transportowych, dokumentacji, procedur itd. Organ w zaskarżonej decyzji nie ustosunkował się do tego wniosku dowodowego, co przemawia za uznaniem jej wadliwości. W skardze podniesiono zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego polegającego na odmowie zatwierdzenia jego działalności w ramach "L" zgodnie z jego wnioskiem, tym samym pozbawienie go konstytucyjnego i ustawowego prawa do podejmowania i prowadzenia swobodnej działalności gospodarczej i mimo spełnienia wszystkich koniecznych wymagań. W świetle powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie przez Sąd zatwierdzenia jego działalności zgodnie z wnioskiem, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem powołania biegłego oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż skarga F.K. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja [...] Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. z dnia [...] marca 2009 r. dotyczącą odmowy stwierdzenia spełniania wymagań weterynaryjnych w zakresie przetwarzania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 i zatwierdzenia zakładu. Zdaniem orzekających w sprawie organów skarżący nie spełnił wymaganych prawem wymagań weterynaryjnych co ustalono w trakcie przeprowadzonych w zakładzie skarżącego kontroli. Mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy, w ocenie Sądu orzekające w sprawie organy nie naruszyły prawa odmawiając w stosunku do zakładu skarżącego stwierdzenia spełniania wymagań weterynaryjnych w zakresie przetwarzania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego kategorii 3 i zatwierdzenia zakładu. W opinii Sądu, poczynione przez organ zarówno I jak i II instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.)- Nie doszło również do naruszenia praw skarżącego jako strony toczącego się postępowania. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt określa wymagania weterynaryjne m.in. dla podejmowania i prowadzenia działalności w zakresie transportowania przechowywania, operowania, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usuwania ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, zwanych dalej "ubocznymi produktami zwierzęcymi" ( art. 1 pkt 1 lit. o). Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy wymagania weterynaryjne dla prowadzenia działalności nadzorowanej w zakresie zbierania, transportowania, przechowywania, operowania, przetwarzania oraz wykorzystywania lub usuwania ubocznych produktów zwierzęcych określają przepisy Unii Europejskiej ustanawiające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi. Wymagania higieniczne dotyczące gromadzenia i przewozu produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz produktów przetworzonych zawarte zostały w rozporządzeniu (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi ( Dz.U.UE.L.02.273.1 Dz.U.UE-sp.03-37-92 ), zwanego dalej rozporządzeniem. W myśl art. 17 rozporządzenia 1774/2002 w celu zatwierdzenia, zakłady przetwórcze kategorii 3 muszą m.in. spełniać wymagania przepisów załącznika V rozdział I i załącznika VII rozdział I oraz dokonywać przeładunku i przetworzenia surowca kategorii 3 oraz przechowywać go zgodnie z załącznikiem V rozdział II i załącznikiem VII. W zakładzie skarżącego przeprowadzone zostały kontrole w dniach 9 lutego 2009 r. oraz 14 maja 2009r. podczas których stwierdzono liczne uchybienia naruszające przepisy rozporządzenia (WE) Nr 1774/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, które szczegółowo opisane zostały w zaskarżonej decyzji. Stwierdzone przez orzekające w sprawie organy uchybienia powodują, że w zakładzie "L" nie może być obecnie prowadzone przetwarzanie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego, a tym samym nie jest możliwe stwierdzenie przez organy weterynaryjne spełnienia wymagań weterynaryjnych określonych dla prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania ubocznych produktów zwierzęcych kat. 3 w zakładzie skarżącego. Ponadto mimo, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wniosku skarżącego zawartego w odwołaniu o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to w ocenie Sądu uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 84 § 1 kpa organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Innymi słowy, organ może skorzystać z tego środka dowodowego, lecz na pewno powinien z niego skorzystać w sprawach o zawiłym stanie faktycznym, który można wyjaśnić dopiero wtedy, gdy dysponuje się specjalnymi wiadomościami ( czyt. B. Adamiak w: B. Admiak/ J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, C.H. Beck, Warszawa 1996, s. 84). W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że rozpoznanie sprawy nie wymagało powołania biegłego. Ocena, czy spełnione zostały wymagania weterynaryjne określone dla prowadzenia działalności w zakresie przetwarzania ubocznych produktów zwierzęcych kat. 3 w zakładzie skarżącego, nie wymaga wiadomości specjalnych, których by nie posiadał wyspecjalizowany organ, którym w tej konkretnej sprawie jest Powiatowy i Wojewódzki Lekarz Weterynarii. Podkreślić jednak należy, iż z załączonych do skargi "Opinii środowiskowej" sporządzonej w czerwcu 2009 roku przez dr W.L. - jak i z opinii dr inż. H.M. nie wynika, iż w zakładzie skarżącego brak jest uchybień oraz nieprawidłowości. Zdaniem autorów opinii uruchomienie zakładu w trybie warunkowym lub normalnym będzie czynnikiem mobilizującym do usunięcia stwierdzonych uchybień, a ponowna kontrola przeprowadzona po określonym czasie pozwoli na zweryfikowanie podjętej decyzji. Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z obowiązującym przepisami kolejność podejmowanych działań jest odwrotna tj. dopiero usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości może skutkować wydaniem pozytywnej decyzji co do zatwierdzenia prowadzonego przez skarżącego zakładu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.