IV SA/Wa 1230/21
WyrokWSA w Warszawie2022-03-08
Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Joanna Borkowska, Piotr Korzeniowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie grzywny w celu przymuszenia na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest prawidłowe, gdy zobowiązany podnosi trudną sytuację materialną i kwestionuje fakt posiadania odpadów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie grzywny w celu przymuszenia było prawidłowe, ponieważ jest to środek mniej uciążliwy niż wykonanie zastępcze. Trudna sytuacja materialna zobowiązanego nie wpływa na prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego, gdyż dobrowolne wykonanie obowiązku spowoduje umorzenie grzywny. Kwestia pochodzenia odpadów nie mogła być rozstrzygana w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Skarżący M. F. został zobowiązany decyzją Wójta Gminy do usunięcia odpadów z działki do 31 grudnia 2020 r. Po bezskutecznym upływie terminu, organ I instancji nałożył na niego grzywnę w kwocie 5 000 zł w celu przymuszenia. SKO utrzymało to postanowienie w mocy. Skarżący w zażaleniu podniósł trudną sytuację materialną i brak odpowiedzialności za powstanie odpadów. WSA oddalił skargę, uznając zastosowany środek egzekucyjny za prawidłowy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska sędzia WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2022 r. w trybie uproszczonym skargi M. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: SKO w [...], organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] czerwca 2021 r., znak [...]
wydane na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 570) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu w dniu [...] czerwca 2021 r. zażalenia M. F.(dalej: skarżący, strona) na postanowienie Wójta Gminy [...] z [...] kwietnia 2021 r. znak [...], którym: 1) nałożono na M. F., grzywnę w kwocie 5 000 złotych (słownie: pięć tysięcy złotych); 2) wezwano do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia na rachunek bankowy określony w tytule wykonawczym z dopiskiem "egzekucja obowiązku niepieniężnego"; poinformowano, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie, zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 3) ustalono opłatę za wydanie postanowienia w wysokości 68 złotych (słownie: sześćdziesiąt osiem złotych); 4) wezwano do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. wystawionym przez Wójta Gminy [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia; w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, poinformowano, że nakładane będą grzywny w tej samej lub wyższej kwocie (do wysokości 10 000 złotych każdorazowo), które mogą być nakładane wielokrotnie do kwoty 50 000 złotych.
W postanowieniu z [...] czerwca 2021 r., znak [...] w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Zaskarżona postanowienie zostało wydane w następujących istotnych okolicznościach sprawy. W decyzji z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] Wójt Gminy [...]:
1. Nałożył na M. F., jako posiadacza odpadów obowiązek, usunięcia z terenu działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości [...] zgromadzonych odpadów o kodzie 160103 - zużyte opony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z podmiotem posiadającym odpowiednie zezwolenie; 2. Wyznaczył termin wykonania nałożonego obowiązku w punkcie 1 do dnia 31 grudnia; 3. Nałożył obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami.
Strona wniosła do SKO w [...] odwołanie od powyższej decyzji z [...] sierpnia 2020 r. i po jego rozpatrzeniu w decyzji z [...] października 2020 r. Nr [...] SKO w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W piśmie z [...] stycznia 2021 r. Wójt Gminy [...] zwrócił się do strony o złożenie pisemnego oświadczenia o wykonaniu obowiązku nałożonego w decyzji z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] oraz potwierdzenia wykonania przedmiotowego obowiązku stosownymi dokumentami w terminie 14 dni. M. F. nie dostarczył dokumentu potwierdzającego uporządkowanie przedmiotowej nieruchomości przez wykonanie obowiązku nałożonego w decyzji z [...] sierpnia 2020 r., znak [...].
W upomnieniu z 19 marca 2021 r. Wójt Gminy [...] wezwał M. F. do usunięcia w terminie 7 dni zgromadzonych na działce nr [...] w miejscowości [...] odpadów. W treści pisma poinformowano również, że niewykonanie obowiązku we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Upomnienie to M. F. otrzymał w dniu 6 kwietnia 2021 r., zakreślony nim termin upłynął w dniu 13 kwietnia 2021 r.
W dniu 26 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy [...] wydał postanowienie znak [...]o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W postanowieniu z [...] kwietnia 2021 r. znak [...]: Wójt Gminy [...]: 1. Nałożył na M. F., grzywnę w kwocie 5 000 złotych (słownie: pięć tysięcy złotych); 2. Wezwał do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie do dnia 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia na rachunek bankowy określony w niżej wymienionym tytule wykonawczym z dopiskiem "egzekucja obowiązku niepieniężnego"; w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie, zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2. Ustalił opłatę za wydanie niniejszego postanowienia w wysokości 68 złotych (słownie: sześćdziesiąt osiem złotych); 3. Wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym Nr [...]/2021 z [...] kwietnia 2021 r wystawionym przez Wójta Gminy [...], w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia; w przypadku niewykonania obowiązku w terminie, nakładane będą grzywny w tej samej lub wyższej kwocie (do wysokości 10 000 złotych każdorazowo), które mogą być nakładane wielokrotnie do kwoty 50 000 złotych.
Na ww. postanowienie M. F. w piśmie z 14 maja 2021 r. złożył zażalenie (zatytułowane "Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej numer tytułu wykonawczego: [...]/2021 z dnia [...] kwietnia 2021"). W treści zażalenia wskazał, że odpady o których mowa w tytule wykonawczym nie należą do niego, gdyż on ich tam nie przywiózł, lecz nie znaczy to, że nie chce ich usunąć. Jednakże, jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów usunięcia tych odpadów. Wskazał, że stał się osobą bezdomną, pozbawioną dorobku całego życia, zaś komornik ściąga z jego emerytury pieniądze. Po potrąceniach komorniczych zostaje mu na życie kwota około 600 zł, co ledwo wystarcza na bardzo skromne życie.
SKO w [...] w uzasadnieniu postanowienia z [...] czerwca 2021 r., znak [...] wskazało, że organ I instancji dokonał właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego, które wiąże się ze znacznie większymi kosztami. W przypadku zastosowania wykonania zastępczego, zobowiązany zostaje obciążony pełnymi kosztami tego wykonania, zgodnie z art. 127 i art. 133 § 1 ustawy. Natomiast nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie musi powodować powstania po stronie zobowiązanego jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Zgodnie z art. 125 § 1 ustawy, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto, zgodnie z art. 126 ustawy, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. To od strony zobowiązanej zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny. W ocenie SKO w [...], nie można również uznać, że zakreślony zobowiązanemu termin na usunięcie odpadów, wynoszący 30 dni, był zbyt krótki i niemożliwy do zachowania. Organ odwoławczy wskazał, że celem postępowania egzekucyjnego i zastosowanych w nim środków egzekucyjnych jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji obowiązku. Wymierzając grzywnę organ musi kierować się zasadą celowości i skuteczności podejmowanych działań. Grzywna powinna być na tyle wysoka, aby nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. W przeciwnym wypadku straciłaby swój przymuszający charakter. Zdaniem organu II instancji, prawidłowo została też określona wysokość nałożonej grzywny, a przy jej ustalaniu nie przekroczono zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji, ani też granic uznania administracyjnego. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, że środek ten musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Ponadto, zobowiązany może uniknąć uiszczenia grzywny, jeżeli wykona obowiązki nałożone ostateczną decyzją. Dlatego ustalona grzywna w kwocie 5 000 zł (przy maksymalnej możliwej wysokości wynoszącej 10 000 zł) w ocenie SKO w [...], spełnia opisane wyżej przesłanki. Trudna sytuacja materialna strony i jej stan zdrowia nie ma wpływu na prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego, gdyż dobrowolne wykonanie nałożonego obowiązku (możliwe również do wykonania przez osoby trzecie, działające na zlecenie skarżącego) spowoduje, że grzywna w celu przymuszenia stanie się bezprzedmiotowa i nie będzie podlegać ściągnięciu. Dlatego też, szybkie wykonanie obowiązku, przed wyegzekwowaniem grzywny, spowoduje brak ściągnięcia przedmiotowej grzywny.
W piśmie 24 lipca 2021 r. skarżący złożył skargę na postanowienie SKO w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak [...].
W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że aby kogoś ukarać SKO w [...] powinno temu komuś udowodnić winę i działanie w celu naruszenia prawa i interesu prawnego, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. Skarżący wskazał, że informował Urząd Gminy w [...], Prokuraturę i Policję że na terenie jego działki są rozbierane przez złodziei kradzione samochody, a pozostałości z wraków porzucane. Skarżący od dwudziestu lat nie był na terenie swojej działki i oświadczył, że odpady znajdujące się tam nie są jego. Ze swojej strony dopełnił wszelkich obowiązków (powiadomił Urząd Gminy, Prokuraturę i Policję) żeby temu zapobiec i za czyjeś winy w państwie przestrzegającym prawo nie może być ukarany. Urzędy, które powiadamiał o zaistniałej sytuacji nic nie zrobiły do tej pory, a teraz za swoją nieudolność i brak działania próbują ukarać skarżącego, bo łatwiej jest zrzucić winę na obcego nie przebywającego na terenie gminy niż na kogoś z "miejscowego układu". Ci sami ludzie którzy dopuścili się zaniechań w swoich obowiązkach teraz winą obciążają skarżącego. Według skarżącego, SKO w [...] jest organem działającym pod dyktando urzędników którzy go stworzyli i wydają "wyrok" i na ich korzyść.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...], wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu było postanowienie SKO w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak [...], w której utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżone postanowienie SKO w [...] z [...] czerwca 2021 r., znak [...] oraz postanowienie organu I instancji z [...] kwietnia 2021, znak [...] nie naruszają przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny: 1) uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Sąd nie stwierdził wystąpienia naruszeń, które stanowiły podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa powyżej.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie, postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie decyzji z [...] sierpnia 2020 r., znak [...] którą Wójt Gminy [...] nakazał skarżącemu usunięcie z działki nr [...] miejscowości [...] zgromadzonych odpadów o kodzie 160101 - zużyte opony, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Termin wykonania przedmiotowego obowiązku ustalono do dnia 31 grudnia 2020 r. Następnie, decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją SKO w [...] z [...] października 2020 r. Nr [...].
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowo wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Jest to co do zasady środek o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego, które wiąże się ze znacznie większymi kosztami. W przypadku zastosowania wykonania zastępczego, zobowiązany zostaje obciążony pełnymi kosztami tego wykonania, zgodnie z art. 127 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: ustawa, u.p.e.a.), i art. 133 § 1 ustawy. Natomiast nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie musi powodować powstania po stronie zobowiązanego jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Zgodnie bowiem z art. 125 § 1 ustawy, w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Ponadto, zgodnie z art. 126 ustawy, na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. To od strony zobowiązanej zależy zatem, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji - czy poniesie koszty nałożonej grzywny.
Według Sądu, nie można uznać, że zakreślony skarżącemu termin na usunięcie odpadów był zbyt krótki i niemożliwy do zachowania. Decyzja z [...] sierpnia 2020 r., znak [...] wskazała termin na usunięcie odpadów do dnia 31 grudnia 2020 r. Następnie, skarżący otrzymał w dniu 6 kwietnia 2021 r. upomnienie, określające skarżącemu dodatkowy termin do dnia 13 kwietnia 2021 r. Dawało to stronie możliwość dobrowolnego podjęcia czynności zmierzających do usunięcia odpadów. Celem postępowania egzekucyjnego i zastosowanych w nim środków egzekucyjnych jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego obowiązków określonych w tytule wykonawczym. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci wykonania obowiązku, powinna być więc nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji obowiązku. Wymierzając grzywnę organ musi kierować się zasadą celowości i skuteczności podejmowanych działań. Grzywna powinna być na tyle wysoka, aby nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. W przeciwnym wypadku straciłaby swój przymuszający charakter.
Obowiązek prawny sprowadza się więc najczęściej do tego, że przepis prawa ustanawia dla strony nakaz lub zakaz określonego zachowania się (działania lub zaniechania). Niezastosowanie się do nakazu lub zakazu wytwarza stan niewypełnienia obowiązku uregulowanego przez prawo. Zachowanie będące przedmiotem obowiązku wynikające z określonej normy prawnej może być nakazane lub zakazane. Obowiązek prawny stanowi uwarunkowane przez zawarte w normach prawa żądanie i zagwarantowaną przez przymus państwowy konieczność określonego zachowania się. Według Z. Ziembińskiego, możemy spotkać się z sytuacją, w której "czyn może polegać na jakimś działaniu lub zaniechaniu, a w przypadku, gdy norma nie określa czynu formalnie, lecz wskazuje, jaki stan rzeczy ma być przez adresata normy zrealizowany, czyn może składać się ze złożonego zespołu działań i zaniechań" (zob. Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 99).
Na gruncie prawa konstytucyjnego charakterystykę instytucji prawnej obowiązku przeprowadza F. Siemieński. Wyodrębniając części składowe pojęcia obowiązku, wskazuje na następujące zależności: "1) zachodzi tu brak możności wyboru określonego postępowania ze strony adresata obowiązku, przeciwnie, istnieje nakaz lub zakaz określonego postępowania; 2) obowiązek zawsze wynika z prawa w znaczeniu przedmiotowym, inaczej mówiąc, nie ma obowiązku bez normy; 3) w przypadku sporu, konieczność wskazania podstawy prawnej, z której wynika obowiązek określonego postępowania obywatela, ciąży na organie państwowym żądającym wykonania tego obowiązku przez obywatela; 4) na państwie ciąży powinność podjęcia starań w celu zapewnienia realizacji obowiązków przez obywatela przy czym idzie tu o zabezpieczenie interesu ogólnospołecznego, jak i innych obywateli". (zob. F. Siemieński, Prawo konstytucyjne, Warszawa 1976, s. 124–125). Powinno lub może to pociągać za sobą przewidziane przez prawo ujemne skutki dla adresata lub adresatów. Z sytuacjami, w których niewypełnienie obowiązku powinno pociągać za sobą ujemne skutki, mamy do czynienia wtedy, gdy dany przepis prawa nakazuje wiązanie ujemnych skutków prawnych z każdym przypadkiem niewypełnienia danego obowiązku.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu, organ prawidłowo określił wysokość nałożonej grzywny, zaś przy jej ustalaniu nie przekroczył zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego w administracji, ani też granic uznania administracyjnego. Wymierzając grzywnę organ musiał bowiem uwzględnić, że środek ten musi być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Ponadto, skarżący może uniknąć uiszczenia grzywny, jeżeli wykona obowiązki nałożone ostateczną decyzją. Dlatego ustalona grzywna w kwocie 5 000 zł (przy maksymalnej możliwej wysokości wynoszącej 10 000 zł) w ocenie Sądu, spełnia opisane wyżej przesłanki.
Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania okoliczności dotyczących jego trudniej sytuacji materialnej, należy wskazać, że trudna sytuacja materialna strony i jej stan zdrowia nie ma wpływu na prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego, gdyż dobrowolne wykonanie nałożonego obowiązku (możliwe również do wykonania przez osoby trzecie, działające na zlecenie skarżącego) spowoduje, że grzywna w celu przymuszenia stanie się bezprzedmiotowa i nie będzie podlegać ściągnięciu. Kwestia podniesiona w skardze, że odpady znajdujące się na nieruchomości nie zostały umieszczone tam przez skarżącego, nie mogła stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia w postępowaniu dotyczącym przymusowego wykonania ostatecznej decyzji nakazującej usuniecie odpadów.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego niż wykonanie zastępcze. Sąd podziela rozważania SKO w [...], dotyczące kwestii wykonalności przedmiotowego obowiązku, dopuszczalności egzekucji i co do adekwatności zastosowanego środka egzekucyjnego i jego miary. W okolicznościach przedmiotowej sprawy organy dokonały wyboru właściwego środka egzekucyjnego.
Wykonanie zastępcze byłoby bardziej dolegliwe dla skarżącego także dlatego, że kosztami wykonania robót ostatecznie obciąża się zobowiązanego.
W niniejszej sprawie prawidłowo została również określona wysokość grzywny, zgodnie z treścią art. 121 u.p.e.a. W orzecznictwie wskazuje się, że brzmienie przepisu art. 121 § 2 u.p.e.a. i dodatkowo zróżnicowanie uprawnień organu egzekucyjnego przy wymierzaniu grzywny pozwala przyjąć, że w przypadku grzywny, której wysokość nie wynika wprost z ustawy, organ o wysokości grzywny rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2008 r. sygn. akt II OSK 43/07). Organ egzekucyjny w uzasadnieniu postanowienia powinien zatem wyjaśnić, dlaczego nałożył grzywnę w takiej, a nie innej wysokości. Organ egzekucyjny, kierując się przede wszystkim efektywnością egzekucji, winien mieć więc na uwadze treść tytułu wykonawczego, a także górną granicę wymierzanej grzywny, także ze względu na treść art. 7 § 2 u.p.e.a.
Grzywna nie będąc karą musi być dla strony zobowiązanej na tyle dotkliwa, aby wybrała ona rozwiązanie polegające na dobrowolnym wykonaniu obowiązku we własnym zakresie. Działając w ramach uznania administracyjnego uzasadnienia postanowień zawierają odniesienie się do zasad prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a.): praworządności (stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie), celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku). Końcowo zauważyć należy, że nałożona grzywna nie ma charakteru karnego, a jej jedynym celem jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania orzeczonego nakazu.
Nie ma tutaj też zastosowania wyrażona w prawie karnym zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego. Sąd zauważa przy tym, że działania organu egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania w przedmiocie nałożenia grzywny mają wyłącznie charakter formalnoprawny i są jedynie konsekwencją niewykonania decyzji o charakterze merytorycznym. Wyjaśnić należy, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, o czym mowa w art. 1 u.p.e.a. Sąd podkreśla, że postępowanie egzekucyjne nie jest tym etapem postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze.
Od skarżącego zależy, czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty wymierzonej grzywny. Przepisy te wskazują bowiem, że w sytuacji wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Taka sytuacja, zwolnienie z zobowiązania finansowego, którym niewątpliwie jest obowiązek uiszczenia grzywny, nie zaistnieje w sytuacji zarządzenia w stosunku do dłużnika wykonania zastępczego, co już samo przez się wskazuje, że ten drugi środek egzekucyjny wiązałby się ze znacznie większą dolegliwością dla skarżącego. Nie może bowiem ujść uwadze, że wykonanie zastępcze polega na wykonaniu nałożonego obowiązku przez inną osobę, na zlecenie organu egzekucyjnego i na koszt zobowiązanego.
W ocenie sądu, będące przedmiotem oceny postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia odpowiada ustawowym wymogom określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów odnośnie zastosowanego środka egzekucji oraz wysokości nałożonej grzywny wskazać najpierw należy, że z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 u.p.e.a. (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 u.p.e.a. (zasada niezbędności) wynika obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ I instancji dokonał właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego.
Organ uzasadnił wysokość wymierzonej grzywny wskazując, że w tej konkretnej sprawie nałożenie ww. grzywny skłoni zobowiązanego do wykonania egzekwowanego obowiązku.
Zdaniem Sądu, ustalenia poczynione w sprawie znajdują swoje uzasadnienie i podstawę w zgromadzonym materiale dowodowym oraz - wbrew argumentacji skarżącego - zostały dokonane w granicach wyznaczonych zasadami prowadzonego postępowania, o których mowa w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Materiał dowodowy jest zupełny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Reasumując powyższe rozważania wskazać należy, że postanowienie o nałożeniu grzywny zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organy egzekucyjne wykazały, że spełnione zostały przesłanki wymierzenia grzywny w celu przymuszenia, a jej wysokość została w sposób wystarczający uzasadniona. Tym samym organy egzekucyjne wypełniły wymóg z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło