IV SA/Wa 1245/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] maja 2011r. Nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej działając na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez A. L. i A. L. zażalenia od postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie zwrócenia podania z dnia 4 czerwca 2008r. o wpłatę odszkodowania na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne z tytułu zajęcia na podstawie pozwolenia wodnoprawnego parceli [...] kat. [...] Lwh P. W uzasadnieniu wskazano, iż ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia wynika, że zostało ono doręczone pełnomocnikowi stron w dniu 16 lutego 2011r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 23 lutego 2011 r. Zażalenie zostało zaś nadane w urzędzie pocztowym w dniu 24 lutego 2011 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia, wniosła pełnomocnik A. L. -radca prawny J. S. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art.39 k.p.a poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż postanowienie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego, w sytuacji gdy postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi przez podmiot trzeci pracownika innej kancelarii, na adres której to organ poprzez zaniedbanie przesłał postanowienie. 2. art. 125 k.p.a i 141 § 2 k.p.a poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż doszło do doręczenia postanowienia pełnomocnikowi skarżącego i utworzył mu się termin do wniesienia zażalenia. 3. art. 40 §2 i 42 k.p.a poprzez doręczenie skarżonego postanowienia na adres inny niż adres pełnomocnika skarżącego, mimo, iż wskazany przepis nakazuje doręczenie korespondencji na adres wskazany przez pełnomocnika. 4. art. 9 k.p.a oraz 41 k.p.a poprzez nieuprawnione przyjęcie fikcji doręczenia w sytuacji w której organ nie pouczył stron o obowiązku informowania i zmianie adresu do doręczeń, oraz konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku. 5. art. 63 § 3, art. 66 i 41 k.p.a poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż w stosunku do skarżącego doszło do zaktualizowania się obowiązku określonego w art. 41 § 1 k.p.a dotyczącego obowiązków informacyjnych w sytuacji gdy organ I instancji nie prowadził postępowania administracyjnego w sprawie, o czym świadczy fakt zwrotu podania stronie. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w przedmiotowej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania został złożony przez pełnomocnika A. L. i A. L. do Prezydenta Miasta K. w dniu 4 czerwca 2008r. W dniu [...] lipca 2008r. Prezydent wydał postanowienie o zwrocie wniosku. Postanowienie to utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. Rozstrzygnięcie to zostało przez pełnomocnika wnioskodawców zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Na etapie postępowania przez Sądem nastąpiła zmiana siedziby kancelarii prowadzonej przez pełnomocnika (nowy adres [...]), o czym pełnomocnik poinformował Sąd pismem z dnia 10 lipca 2009r. Po uchyleniu postanowień obu instancji przez Sąd, sprawa wróciła do rozpoznania przez Prezydenta Miasta K., który postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. przekazał wniosek Marszałkowi Województwa [...]. Organ ten w dniu 7 lipca 2010r zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W nagłówku pisma z dnia 10 września 2010r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podany został nowy adres kancelarii. Mimo zawiadomienia o zmianie adresu pełnomocnika postanowienie Marszałka Województwa [...] zostało skierowane pod stary adres- nieaktualny od półtora roku, gdzie zostało ono odebrane przez pracownika innej kancelarii mającej tam obecnie siedzibę. Pracownik ten nie posiadał upoważnienia do odbioru korespondencji w imieniu pełnomocnika skarżącego. Osoba ta odbierając postanowienie posłużyła się ponadto pieczątką o treści "Kancelaria Radcy Prawnego J. S. [...] a więc z nieaktualnym adresem oraz nazwiskiem pełnomocnika. Niezwłocznie po uzyskaniu informacji, że pieczątka ta znajduje się w siedzibie innej kancelarii doszło do jej protokolarnego odbioru w dniu 7 czerwca 2011 r. Powyższy sposób doręczenia postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia 10 lutego 2011r. w ocenie pełnomocnika skarżącego był niezgodny z art. 9, 39, 40 § 2, 41 i 24 k.p.a. Stosownie bowiem do treści art. 39 oraz 40 § 2 k.p.a, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika organ zobowiązany jest doręczać mu pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. W niniejszej sprawie postanowienie zostało doręczone niezgodnie z dyspozycją art. 39 k.p.a przez pracownika kancelarii Rady Prawnego J. L., na nieaktualny już adres kancelarii pełnomocnika skarżącego, pomimo poinformowania przez pełnomocnika o zmianie adresu, co zostało ujawnione w wykazie stron postępowania w postanowieniu skierowanym do Marszałka przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Ponadto wskazano, iż o nieskuteczności doręczenia kwestionowanego postanowienia świadczy także fakt niepouczenia stron o obowiązku powiadomienia organów o zmianie adresu oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Podkreślono, iż w niniejszej sprawie postanowienie Marszałka Województwa [...] zostało skierowane do podmiotu trzeciego nie będącego stroną w sprawie i dopiero ten podmiot w dniu 17 lutego 2011r. doręczył postanowienie pełnomocnikowi skarżącego. Wobec powyższego zdaniem pełnomocnika skarżącego do dnia dzisiejszego nie nastąpiło skuteczne doręczenie mu kwestionowanego zażaleniem postanowienia z dnia [...] lutego 2010r. W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie wskazał, iż postanowienie Marszałka Województwa [...] zostało właściwie doręczone na adres wskazany przez pełnomocnika w toku postępowania, a dopiero w zażaleniu od tegoż postanowienia pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o kierowanie korespondencji na inny (nowy) adres, podkreślono także, iż pełnomocnik nie kwestionował adresu do doręczeń po dacie 1 sierpnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy pełnomocnik skarżącego uprawdopodobnił, iż w niniejszej sprawie nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2011 r. w przedmiocie zwrócenia podania z dnia [...] czerwca 2008r. o wpłatę odszkodowania na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne z tytułu zajęcia na podstawie pozwolenia wodnoprawnego parceli [...] kat. [...] Lwh P. W sprawie bezsporne jest, że strona skarżąca w toku wszystkich postępowań jakie toczyły się przed różnymi organami i Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie z jej wniosku z dnia 4 czerwca 2008r. reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego J. S. Bezsporne jest również, iż na etapie postępowania sądowego pełnomocnik dokonał zmiany adresu do korespondencji (siedziby Kancelarii ) z ul. [...] na [...]. Jak wynika z akt sprawy, co potwierdza także pełnomocnik w skardze, o fakcie zmiany adresu poinformowany został przez pełnomocnika Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pismem z dnia 10 lipca 2009r., a w dniu 10 września 2010r skierował pismo do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w nagłówku którego podano nowy adres. Nie ulega również wątpliwości, iż w rozdzielniku do pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 21 września 2010r. skierowanego do Marszałka Województwa [...] organ ten przywołał nowy adres korespondencyjny pełnomocnika skarżącego. Co winno w ocenie strony skarżącej wskazywać na fakt, iż przy zachowaniu należytej staranności organ ten winien wiedzieć o zmianie adresu przez pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż wbrew stanowisku prezentowanemu przez pełnomocnika strony skarżącej w niniejszej sprawie nie można zarzucić organowi tj. Marszałkowi Województwa [...], iż dokonał doręczenia postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. na niewłaściwy adres. Jak wynika z akt sprawy wniosek skarżącego z dnia 4 czerwca 2008r. został przekazany Marszałkowi Województwa [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r., w rozdzielniku którego przywołany był stary adres pełnomocnika skarżącego tj. ul. [...] (zał. nr 6 akt administracyjnych), również wszystkie pisma jakie wysyłał ten organ przed wydaniem zaskarżonego zażaleniem postanowienia z dnia [...] lutego 2011r. kierowane były do wiadomości pełnomocnika skarżącego na wskazany powyżej adres. W okresie tym pełnomocnik strony skarżącej, pomimo okoliczności, iż od 2009r. jego kancelaria funkcjonowała już pod innym adresem, nie kwestionował faktu doręczania mu korespondencji na nieaktualny adres, gdzie odbierana ona była przez tą samą osobę i przy użyciu tej samej pieczęci co zaskarżone zażaleniem postanowienie (patrz np k. 8 akt administracyjnych). W toku postępowania przed Marszałkiem Województwa [...] pełnomocnik nie poinformował go również o zmianie adresu, pomimo otrzymywania jak wskazano powyżej korespondencji na nieaktualny już adres. Organ kierował zatem korespondencję do pełnomocnika na adres przez niego wskazany w pełnomocnictwie z dnia. 15 maja 2008r. tj. ul. [...]. Doręczając korespondencję na powyższy adres, działał zatem zgodnie z wolą pełnomocnika i w żadnej mierze nie można mu zarzucić nieprawidłowości w zakresie określenia adresata przesyłki, skoro pełnomocnik nie powiadomił organu o zmianie adresu do korespondencji, uczynił to dopiero w zażaleniu, w którym co należy podkreślić w żadnej mierze nie kwestionował faktu niewłaściwego doręczenia i odbioru przesyłki. Twierdzenie pełnomocnika zawarte w skardze do Sądu, że przesyłka winna być skierowana na adres [...] bo tam od 2009r. prowadzona jest kancelaria nie znajduje żadnego uzasadnienia wobec niepoinformowania organu o kierowaniu korespondencji pod ten adres. Okoliczność, że nowy adres pojawił się na etapie skargi do Sądu i przed Kolegium jest bezsporna, ale pozostaje bez wpływu na tok postępowania przed organem I instancji, który o zmianie tej nie został właściwie i w odpowiednim terminie (niezwłocznie) powiadomiony. Obowiązkiem pełnomocnika było bowiem poinformowanie organu o zmianie adresu, w sytuacji gdy zmiana ta nastąpiła na etapie postępowania sądowego. Nie jest przy tym zasadny pogląd wyrażony w skardze, iż skutek przewidziany w art. 41 § 2 k.p.a tj. skuteczność doręczenia pod dotychczasowym adresem ma miejsce tylko w razie poinformowania o tym skutku pełnomocnika. Zgodnie z art. 9 k.p.a organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powołanego przepisu wywodzi się obowiązek organu informowania strony, już przy pierwszej czynności, o konieczności powiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania oraz o skutku zaniechania takiego powiadomienia. Organ nie ma jednak obowiązku pouczania profesjonalnego pełnomocnika, prawnika o treści przepisów prawa, które z racji swojej profesji powinien on znać. Literalne brzmienie art. 9 k.p.a. wskazuje zresztą, że obowiązek informacyjny organu istnieje tylko w stosunku do stron (i uczestników). Celem ustanowienia tego obowiązku jest niedopuszczenie do niekorzystnych dla stron skutków ich niewiedzy. Obowiązek organu nie istnieje jednak w stosunku do profesjonalnych pełnomocników, których niewiedzy ustawodawca nie zakładał (patrz wyrok NSA z dnia 19 października 201 Or. sygn. akt II GSK 886/09). Tym samym zarzut naruszenia przez orzekający w sprawie organ I instancji art. 63 § 3, 66 i 41 k.p.a wskazujący na niewłaściwe przyjęcie, iż w stosunku do skarżącego doszło do zaktualizowania się obowiązku określonego w art. 41 § 1 k.p.a w sytuacji gdy skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika oraz, iż pełnomocnik nie był poinformowany o skutkach niepowiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania należy uznać za nieuzasadniony. Reasumują w ocenie Sądu, kwestionowane zażaleniem postanowienie Marszałka Województwa [...] wbrew zarzutom skargi doręczone zostało na właściwy adres. Odnosząc się z kolei do oceny, podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 39 k.p.a, tj. czy przesyłka - doręczona na adres wskazany przez pełnomocnika, mogła zostać uznana za prawidłowo doręczoną, wobec faktu, że odebrała ją a następnie przekazała pełnomocnikowi osoba trzecia tj. pracownik innej kancelarii, nieupoważniony do odbioru korespondencji przez pełnomocnika. Wskazać należy, że stosownie do art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Nie powinno budzić wątpliwości, że radcy prawnemu wykonującemu zawód w kancelarii radcy prawnego należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym, tak jak osobie fizycznej. Nie ma podstaw do uznania, że kancelaria radcy prawnego jest jednostką organizacyjną nie mającą osobowości prawnej w rozumieniu art. 45 k.p.a. (por. postanowienie NSA z 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 37/05, publ. ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 117 i uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1994 r., sygn.III CZP 53/94, publ. OSCP 1994/11/214). To ustalenie stanowi punkt wyjścia do przyjęcia, że radcy prawnemu doręcza się korespondencję w jego miejscu zamieszkania lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Z kolei art. 42 § 3 k.p.a. przewiduje, ze w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. Jest to tzw. doręczenie właściwe. Natomiast, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem do rąk dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, o doręczeniu pisma do rąk sąsiada lub dozorcy umieszcza się zawiadomienie na drzwiach mieszkania adresata (art. 43 k.p.a.). Jest to doręczenie zastępcze. Skoro jak wskazano powyżej adres widniejący w pełnomocnictwie uznać należało za prawidłowy, doręczenie pod tym adresem przez pocztę przesyłki osobie trzeciej tj. osobie dorosłej, która posługiwała się dodatkowo pieczęcią kancelarii pełnomocnika skarżącego, należy uznać za właściwe. W ocenie Sądu brak staranności pełnomocnika w prowadzeniu działalność gospodarczej w zakresie powierzania osobom trzecim jego imiennych pieczęci nie może prowadzić do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, czy też przyjęcia, że nie doszło w ogóle do doręczenia mu postanowienia. Ryzyko skutków, wynikających z odbioru przez osoby trzecie korespondencji, kierowanej na adres indywidualnej kancelarii prawnej, obciąża zawodowego pełnomocnika. Domniemywa się bowiem, że osoba dorosła, odbierająca w imieniu zawodowego pełnomocnika korespondencję kierowaną na adres jego kancelarii (przez niego wskazany), jest domownikiem lub osobą uprawnioną przez niego do odbioru korespondencji, tym bardziej, iż wbrew argumentom pełnomocnika, w niniejszej sprawie Sąd nie dał wiary twierdzeniom, iż osoba ta bez jego wiedzy posługiwała się pieczęcią z jego imieniem. O tym, że pełnomocnik posiadał wiedzę o dokonywanych przez tą osobę w jego imieniu czynnościach odbioru korespondencji, świadczy fakt, iż precedens ten trwał prawie dwa lata, a pełnomocnik o odbiorze korespondencji był informowany, o czym świadczy chociażby okoliczność wniesienia zażalenia. Faktu niewłaściwego doręczenia mu postanowienia organu I instancji nie podnosił także w zażaleniu. Reasumując, uznać należy, iż organ prawidłowo zastosował tryb doręczenia zastępczego, uznając, że przesyłka zawierająca postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lutego 2011 r. została doręczona w dniu 16 lutego 2011 r. w trybie art. 42 § 1 k.p.a., na adres pełnomocnika strony wskazany przez niego, a zażalenie na to postanowienie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.