IV SA/Wa 1254/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA - Małgorzata Małaszewska-Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 10 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie kotłowni węglowej postanawia: - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie F. w B. złożyło skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie kotłowni węglowej. W dniu 3 sierpnia 2007 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) Stowarzyszenie złożyło na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2007 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 7 września 2007 r. ( data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżące Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od tego postanowienia w którym wskazało, iż Stowarzyszenie działając w celu usunięcia nieprawidłowości i kontroli przestrzegania prawa jako organizacja pożytku publicznego może korzystać ze wsparcia z budżetu państwa bowiem wyręcza organy administracji, które nie reagują na naruszenie prawa w przedmiotowej sprawie. Ponadto oświadczyło, iż w okresie od 1 stycznia 2007 r. do dnia 5 września 2007 r. Stowarzyszenie uzyskało wpływ w wysokości 880,50 zł w tym 500 zł darowizna od osoby prywatnej, 330,50 zł- wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego. W tym okresie wydatki Stowarzyszenia wynosiły 10 000 zł, w całości przeznaczone na działalność statutową organizacji. Skarżące stowarzyszenie wskazało również, iż nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, natomiast wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Przejściowy fakt obecności kwoty 880 zł na koncie Stowarzyszenia ( obecnie stan rachunku wynosi 0 zł) wynikał z opóźnienia rozliczeń zobowiązań. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Stowarzyszenie F. w B. działając jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Do dnia złożenia wniosku strata finansowa w działalności Stowarzyszenia wynosi ponad 1000 zł, stąd też brak jest środków finansowych na uiszczenie kosztów postępowania. Podkreślono także, że przedmiot niniejszej sprawy związany jest z działalnością statutową Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego. W rubryce nr 8 formularza "Wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu" wskazano: "strata -1085,71 zł + strata za 2007 r.= 6000 zł". Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez pojęcie "środków" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak również wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego należy przyjąć, że udowodnienia wymaga podjęcie starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od ich efektu. To na stronie bowiem ciąży obowiązek wykazania (udowodnienia) zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niewypełnienie tego wymagania, w kontekście przesłanek ustawowych, skutkuje oddaleniem wniosku. Skarżące Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo należy wskazać, że w myśl art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie zatem może m.in. uzyskiwać środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Konieczność ponoszenia kosztów sądowych w przypadku wnoszenia skarg do sądu administracyjnego, również powinna być brana pod uwagę przy ustalaniu wysokości składek. Jeżeli Stowarzyszenie nie pobiera od swych członków składek, to nie może przerzucać ciężaru swej działalności na koszt Państwa czyli wszystkich podatników. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06), należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Ponadto, jak wynika ze statutu Stowarzyszenia oraz z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego- rubryka nr 4- wnioskodawca może prowadzić działalność gospodarczą z przeznaczeniem zysków na działalność statutową. Niewykorzystanie przewidzianych w statucie Stowarzyszenia możliwości pozwalających na zgromadzenie środków finansowych, niezbędnych do prowadzenia statutowej działalności, jest przesłanką do odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżące Stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków Stowarzyszenia składek członkowskich. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a w zw. z art. 260 P.p.sa., orzeczono jak w sentencji.