IV SA/Wa 1254/07

Dnia 10 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA - Małgorzata Małaszewska-Litwiniec po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia F. w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. w B. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie uzgodnienia warunków środowiskowych realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie kotłowni węglowej postanawia: - odmówić Stowarzyszeniu F. w B. przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II OZ 1271/07, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie Stowarzyszenia F. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt IVSA/Wa 1254/07 odmawiające przyznanie Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W następstwie wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie F.w B. złożyło w dniu 14 lutego 2008 r. ( data nadania pisma w urzędzie pocztowym) kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wskazując, iż Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja dla dobra publicznego. Stowarzyszenie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie ma zysków i dochodów. Do dnia złożenia wniosku strata finansowa Stowarzyszenia za 2006 rok wynosi 1085,71 zł, a za 2007 rok 10 000 zł. Pismem Sądu z dnia 25 lutego 2008 r., na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wezwano skarżące Stowarzyszenie do wykazania zmian okoliczności sprawy od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2007 r. oraz do nadesłania wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżące Stowarzyszenie w piśmie z dnia 19 marca 2008 r. wskazało, iż Stowarzyszenie w 2007 roku otrzymało wpłaty w wysokości 10 864,40 zł, natomiast koszty działalności Stowarzyszenia za wskazany rok wyniosły 19 957,16 zł, na co złożyły się koszty realizacji zadań statutowych oraz koszty usług. Wynik finansowy Stowarzyszenia za 2007 r. to strata w wysokości 9 092, 76 zł, jednak doliczając stratę za ubiegły rok 1085,71 zł, łączne koszty wyniosły 21042,87 zł. Wynik zatem finansowy Stowarzyszenia za 2007 r. to strata w wysokości 10178,47 zł. Do wyżej wskazanego pisma skarżące Stowarzyszenie dołączyło wyciąg z rachunku bankowego zawierający informację o stanie konta Stowarzyszenia na dzień 31 grudnia 2007 r. W wyniku rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Z regulacji prawnej zawartej w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -zwanej dalej P.p.s.a., dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 - Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), a także statut Stowarzyszenia F. w B. oraz odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, przewidują możliwość uzyskiwania przez Stowarzyszenie środków finansowych na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, oraz dochodów z majątku stowarzyszenia. Ponadto Stowarzyszenie ma możliwość prowadzenia działalności gospodarczej, a dochód z takiej działalności może posłużyć do realizacji celów statutowych. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Zaniechanie prowadzenia własnej działalności zarobkowej, pobierania składek czy pozyskiwania darowizn prowadzi do przerzucenia kosztów własnej działalności na Skarb Państwa. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06). Podzielając powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie nawet o niewielkiej liczbie członków i o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wynika z tego, że pomoc finansowa ze strony Państwa z założenia przysługuje jedynie podmiotom, które nie mogą - z powodów od siebie niezależnych - pozyskać środków koniecznych do prowadzenia postępowania sądowego, a nie podmiotom które dobrowolnie zaniechały pozyskiwania tych środków. Należy mieć na uwadze, że z zapisów statutu Stowarzyszenia F. w B. wynika, iż członkowie Stowarzyszenia zadeklarowali pomoc finansową na jego rzecz. Tak więc argumentacja przedstawiona przez skarżące Stowarzyszenie nie może uzasadniać przyznania mu prawa pomocy, bowiem Stowarzyszenie pozbawiając się środków finansowych, które mogłoby uzyskać zgodnie ze swoim statutem, nie może domagać się przerzucenia kosztów swojej działalności na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Sądu, skarżące Stowarzyszenie, we wniosku o prawo pomocy nie wskazało przeszkód, które uniemożliwiałyby prowadzenie działalności gospodarczej lub pobieranie od członków Stowarzyszenia składek członkowskich. Skarżące Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wskazało, iż występuje w niniejszej sprawie realizując swoje cele statutowe. W takim wypadku, należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów. W szczególności w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, powinno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż wobec uznania na niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych oświadczenie Stowarzyszenia złożone na urzędowym formularzu, szczególnie przy braku pełnej informacji o dostępnych środkach finansowych na koncie Stowarzyszenia ( nieczytelnie wypełniona rubryka w formularzu) pismem Sądu z dnia 25 lutego 2008 r. wezwano wnioskujące Stowarzyszenie do nadesłania wyciągów z kont bankowych z okresu trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Przedłożenie przez stronę skarżącą żądanych dokumentów pozwoliłoby nie tylko na weryfikację rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez Stowarzyszenie, ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżące Stowarzyszenie się znajduje. Powyższe zarządzenie Sadu nie zostało w całości wykonane, bowiem nadesłany przez Stowarzyszenie wyciąg z rachunku bankowego wskazuje saldo na dzień 31 grudnia 2007 r., natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy złożono za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 14 lutego 2008 r. Strona skarżąca mimo wezwania - nie przedłożył stosownych dokumentów do których została zobowiązana, potwierdzających jej trudną sytuację materialną. W konsekwencji należy przyjąć, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące ew. dostępnych w dniu złożenia przedmiotowego wniosku środków finansowych. Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez stronę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości lub po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeśli strona mimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji-do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Z tych względów, na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.