IV SA/Wa 1257/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Z. C. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 29 maja 2017 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wedle złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (M. C.). Małżonkowie otrzymują świadczenia emerytalne: Z. C. w wysokości 1.436,52 zł miesięcznie, a M. C. w wysokości 2.172,09 zł miesięcznie. Majątek nieruchomy wnioskodawcy i jego żony stanowią dom o powierzchni 40 m2 i las o powierzchni 3,62 ha. Państwo C. posiadają także pszczoły, których wartość skarżący określił na 30.000 zł. Ponadto dysponują oszczędnościami zgromadzonymi na książeczce oszczędnościowej w wysokości 67.165,84 zł oraz na rachunku walutowym w wysokości 3.769,40 USD. Z. C. wykazał następujące wydatki gospodarstwa domowego: leki, utrzymanie i ubezpieczenie domu, woda, gaz, energia elektryczna, opał, telefon, wyjazdy do lekarzy, badania kontrolne. Wysokość wymienionych wydatków określił łącznie na 1.000 zł miesięcznie. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych Z. C. w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z. C. i M. C. uzyskują stałych dochód z emerytur. Łączna wysokość otrzymywanych przez nich świadczeń to 3.608,61 zł miesięcznie. Deklarowana przez skarżącego wysokość koniecznych wydatków, w tym kosztów leków, dojazdów do lekarzy i badań kontrolnych, wynosi 1.000,00 zł miesięcznie. Po odliczeniu tej kwoty od wykazanego przez wnioskodawcę dochodu gospodarstwa domowego do dyspozycji dwuosobowej rodziny pozostaje około 2.6000 zł miesięcznie. Uwzględniając przy tym aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, których skarżący nie uwzględnił w przedstawionym zestawieniu, jak koszty wyżywienia, czy ubrania, należy stwierdzić, że jest on w stenie wygospodarować dodatkowe środki z przeznaczeniem na inne cele niż konieczne utrzymanie. Potwierdzają to przedstawione przez Z. C. informacje o zgromadzonych oszczędnościach, których wysokość określił on na ponad 67.000,00 zł i prawie 3.770,00 USD. Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie gospodarstwa domowego, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1125/11. Niepublikowane. Dostępne: Lex nr 1070506, https://cbois.nsa.gov.pl/). Wnioskodawca powinien więc, w celu poniesienia kosztów postępowania przed sądem, w pierwszej kolejności wykorzystać posiadane środki, czy to z emerytury, czy to ze zgromadzonych oszczędności. Ponoszenie kosztów sądowych zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania strony. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu. Jak wykazano powyżej, ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. C. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Dochód osiągany z emerytur skarżącego i jego żony oraz posiadane przez nich oszczędności pozwalają – bez uszczerbku koniecznego utrzymania - ponieść pełne koszty postępowania przed Sądem. W tym stanie rzeczy nie znaleziono podstaw do uwzględniania przedmiotowego wniosku i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.