IV SA/Wa 1269/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Joanna Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 15 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2008 r. znak: (...) w przedmiocie uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie P. złożyło skargę na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) marca 2008 r. w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie drogi ekspresowej (...) (...) na odcinku obwodnicy miasta O. km (...)-km (...). Do powyższej skargi dołączono na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Stowarzyszenie podejmuje działania mające na celu ochronę przyrody. Nie posiada majątku, środków trwałych oraz żadnych środków pieniężnych. Członkowie Stowarzyszenia działają społecznie. Pismem z dnia 26 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez udzielenie informacji: 1) jakie działania podejmuje Stowarzyszenie w celu gromadzenia środków finansowych na realizację zadań określonych w regulaminie Stowarzyszenia (m. in. na występowanie przed sądem jako strona), 2) ilu członków liczy Stowarzyszenie, 3) czy członkowie uiszczają składki, jeżeli tak, to w jakiej wysokości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskujące Stowarzyszenie podało, iż liczy 15 członków, którzy nie uiszczają składek. Wszelkie ich działania podejmowane są społecznie. Rozpoznając wniosek należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Z regulacji prawnej zawartej w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. -zwanej dalej P.p.s.a.) dotyczącej kosztów sądowych wynika, że podstawową zasadę stanowi ponoszenie kosztów sądowych przez każdego kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 219, art. 220, art. 230 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a., możliwe jest zwolnienie osoby prawnej wnoszącej skargę od kosztów sądowych poprzez przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sytuacji gdy wykaże ona, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Stowarzyszenie P., jak wynika z akt sprawy, jest organizacją wpisaną do ewidencji stowarzyszeń zwykłych. Zgodnie z art. 42 ust.2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz.855 ze zm.), stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Skarżące Stowarzyszenie chcąc realizować swą regulaminową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w tym kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Środki konieczne do prowadzenia działalności, Stowarzyszenie powinno uzyskiwać od swych członków w postaci składek. Jak wynika z treści § 6 regulaminu Stowarzyszenia taką możliwość wnioskodawca sobie zapewnił. Jeżeli zatem Stowarzyszenie pomimo zagwarantowania sobie możliwości pobierania od swoich członków składek tego nie czyni, to nie może przerzucać ciężaru swej działalności na koszt Państwa, czyli wszystkich podatników. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. (Sygn. akt II OZ 1433/06) należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny doszedł również do wniosku, iż stowarzyszenie ( stowarzyszenie zwykłe) o niewielkiej liczbie członków o niskich dochodach, musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania majątku, np. poprzez zwiększenie liczby członków, przekształcenie stowarzyszenia zwykłego w stowarzyszenie statutowe, które stosownie do art. 33 ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oprócz składek członkowskich może zwiększyć swój majątek poprzez otrzymywanie darowizn, spadków, zapisów, może pozyskiwać dochody z własnej działalności, prowadzić działalność gospodarczą do uzyskania środków na działalność statutową. Stowarzyszenie może również tylko tak podnieść liczbę członków, że nie nastąpi jego przekształcenie, jednakże wpłynie to na zwiększenie dochodów ze składek członkowskich, co poprawi sytuację finansową stowarzyszenia. Sąd wskazał ponadto, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Wnioskodawca w nadesłanym formularzu PPPr oraz piśmie procesowym z dnia 2 września 2008 r. nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od pobierania składek od swoich członków, pomimo, iż regulamin Stowarzyszenia w § 6 taką możliwość przewiduje. Mając powyższe na względzie uznać należy, że Stowarzyszenie nie wykazało, iż została spełniona przesłanka z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozwalająca na przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata. Dlatego też na podstawie art. 245 i 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.