IV SA/Wa 1304/09

WyrokWSA w Warszawie2010-03-10

Skład orzekający: Wanda Zielińska-Baran, Alina Balicka, Agnieszka Łąpieś-Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa, wydana na podstawie przepisów z lat 40. XX wieku, była prawidłowa, zwłaszcza w kontekście ewentualnych naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych przy wszczęciu i prowadzeniu postępowania nacjonalizacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie o przejęcie przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wszczęte przed wymaganym terminem (31 marca 1947 r.), a wykaz przedsiębiorstw, w tym spornego, został prawidłowo opublikowany w Monitorze Polskim. Stwierdzono, że brak pełnego sprecyzowania kryteriów nacjonalizacji w momencie wszczęcia postępowania nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu, które zapadło już po określeniu tych kryteriów i było z nimi zgodne. Zarzuty dotyczące różnic terminologicznych i działania organu nieuprawnionego do zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego uznano za nieuzasadnione lub nieistotne dla oceny legalności orzeczenia o przejęciu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.R. na decyzję Ministra Gospodarki z listopada 2005 r. utrzymującą w mocy decyzję z września 2005 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstwa S. na własność Państwa. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych dotyczących nacjonalizacji, w tym błędną wykładnię przepisów ustawy z 1946 r. i rozporządzeń z 1947 r., a także naruszenie przepisów KPA. Wojewódzki Sąd Administracyjny pierwotnie oddalił skargę, ale NSA uchylił ten wyrok z powodu nierozpoznania wszystkich zarzutów. Po ponownym rozpoznaniu WSA uchylił decyzję Ministra, ale NSA ponownie uchylił wyrok WSA. W kolejnym postępowaniu WSA, związany wykładnią NSA, oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2010 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] września 2005 r., nr [...], Minister Gospodarki i Pracy, po rozpatrzeniu wniosku A.R., odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. S. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], Minister po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy złożonego przez A.R. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podnosząc w uzasadnieniu, że po ponownym, szczegółowym przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego - nie znalazł podstaw do zmiany decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu decyzji Minister powtórzył argumentację zawartą w poprzednim rozstrzygnięciu. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.R., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy polegające na: a) błędnej wykładni art. 3 ust.1 lit. A pkt.17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wyrażającej się w nietrafnym przyjęciu, że wszczynające postępowanie wywłaszczeniowe zarządzenie Kierownika Ministerstwa Informacji i Propagandy z dnia [...] lutego 1947 roku, o zamieszczeniu przedsiębiorstwa S., w drugim wykazie przedsiębiorstw przechodzących na własność Skarbu Państwa było prawidłowe, pomimo nieokreślenia przez Radę Ministrów kryteriów do umieszczenia w takim wykazie; b) błędnej wykładni § 65 ust.1 pkt a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa oraz art.3 ust.1 lit a in fine ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r, o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej wyrażającej się w nietrafnym ustaleniu, że pomimo sprzeczności użytych pojęć, § 65 ust.1 pkt a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, nie wykracza poza delegację ustawową określoną w ustawie z dnia 3 stycznia 1946 roku upoważniającą Radę Ministrów do określenia co do przedsiębiorstw, wymienionych w jej pkt 16 i 17, które z nich przechodzą na własność Państwa, a co do drukarń, które z nich mają być przekazane na własność organizacjom politycznym lub społecznym, stowarzyszeniom lub spółdzielniom, pomimo, iż § 65 odnosi się do innej sytuacji, w której przedsiębiorstwa uległy już przejęciu; c) błędnej wykładni § 29 ust.1 i § 65 ust. 1 lit. a § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, wyrażające się w nietrafnym przyjęciu, że dopuszczalne było przesłanie wykazu właściwemu Ministrowi pomimo niespełnienia przesłanek określonych w tym przepisie a to wobec zgłoszenia przez poprzedników prawnych w sposób określony w § 32 zarzutów. 2. Naruszeniu przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na: obrazie art. 156 § 1 ust. 2 kpa wyrażającej się w ustaleniu, że wydanie Zarządzenia przez Ministra Informacji i Propagandy, które nastąpiło w oparciu o nieobowiązujące w dacie jego wydania jak i ogłoszenia 2 wykazu Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11.04.1946 roku, tj. bez podstawy prawnej nie stanowiło naruszenia prawa wpływającego "w sposób istotny na realizacją procesu nacjonalizacyjnego"; naruszeniu art. 107 § 3 kpa polegającym na braku wskazania w uzasadnieniu faktycznym i prawnym zaskarżonej decyzji dowodów na podstawie których organ ustalił, że nieruchomość przy ul. W. w K. nie była objęta postępowaniem nacjonalizacyjnym dotyczącym przejmowanego przedsiębiorstwa; w świetle ustaleń zawartych w decyzji, że złożony wniosek reprywatyzacyjny dotyczył jedynie tej nieruchomości a nie przejmowanego oraz w pominięciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń w zakresie niespełnienia jednego z warunków 2 nacjonalizacji, wynikającego z okoliczności, że Orzeczenie Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa z [...] czerwca 1952 roku, stanowiące w myśl powołanego przepisu integralną część Orzeczenia nr [...], jest nieważne, jako wydane przez organ nieuprawniony. Nadto skarżący podniósł zarzut, że niedopuszczalne jest zamieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie z powodu złożenia wniosku reprywatyzacyjnego w związku z którym toczyło się postępowanie sądowe. Skarżący podniósł również zarzut, że integralną częścią Orzeczenia nr [...] w jest - zgodnie z treścią § 75 a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku zatwierdzony przez właściwego ministra protokół zdawczo -odbiorczy. Tymczasem w niniejszym przypadku protokół zdawczo - odbiorczy został zatwierdzony Orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1952 roku, przez Prezesa Centralnego Urzędu Wydawnictw, Przemysłu Graficznego i Księgarstwa co oznacza, że orzeczenie to zostało wydane przez organ niewłaściwy w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 87/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał między innymi, iż przedmiotowa drukarnia spełniała materialnoprawne przesłanki do przejęcia jej na własność Państwa, zaś orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...]sierpnia 1949 r. zostało wydane już po całkowitym sprecyzowaniu kryteriów upaństwowienia tego typu przedsiębiorstw. Sąd uznał, że organy administracji działały na podstawie przepisów prawa i w ramach określonych przez nie przesłanek nacjonalizacji. Jedną z przesłanek upaństwowienia przedsiębiorstw określonej kategorii, według powołanego rozporządzenia, było posiadanie na wyposażeniu przez konkretny podmiot parku maszynowego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto jak zaakcentował Sąd warunkiem koniecznym do nacjonalizacji przedsiębiorstwa było również rozpoczęcie postępowania o przejęciu danego podmiotu na własność państwa przed dniem 31 marca 1947 r. Warunek ten, jak wskazał Sąd został w sprawie spełniony, albowiem za datę wszczęcia tego rodzaju postępowania należy przyjąć moment opublikowania wykazu przedsiębiorstw podlegających upaństwowieniu w dzienniku urzędowym. Wykaz obejmujący przedmiotowe przedsiębiorstwo został opublikowany, jak podkreślił Sąd I instancji, przez Ministra Informacji i Propagandy zarządzeniem z dnia [...] marca 1947 r. (MP Nr 3 [...] z dnia [...] marca 1947 r.). W ocenie Sądu Minister Gospodarki prawidłowo przyjął, iż w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki, które mogłyby uzasadniać stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji Ministra na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wydając przedmiotowe orzeczenie Minister powołał się na wiążące w sprawie przepisy i działał zgodnie z ich treścią. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał ponadto, że na wynik sprawy nie mają wpływu nieprawidłowości wyłącznie o charakterze proceduralnym popełnione w konkretnym postępowaniu. W szczególności na wynik sprawy nie może mieć wpływu powołanie się przez Ministra Informacji i Propagandy na nieaktualną podstawę prawną do wydawania tego typu zarządzeń, jeżeli rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w zasadniczej treści przyjęło regulację zawartą w § 30 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 1946 r. Sąd podkreślił, że przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym było orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r. a nie zarządzenie Ministra Informacji i Propagandy z dnia [...] lutego 1947 r. To z tego pierwszego orzeczenia wynikał skutek materialnoprawny w postaci przejęcia konkretnego przedsiębiorstwa na rzecz Skarbu Państwa, zaś umieszczenie danego przedsiębiorstwa w kategorii określonej wstępnie w art. 3 ust. 1a pkt 17 ustawy nacjonalizacyjnej, nie przesądzało wcale, że przedsiębiorstwo to zostanie ostatecznie znacjonalizowane. Kwestia nacjonalizacji takiego przedsiębiorstwa rozstrzygana była dopiero orzeczeniem o przejęciu przedsiębiorstwa na własność państwa. Niesprecyzowanie kryteriów nacjonalizacji w dacie samego wszczęcia postępowania, nie może w ocenie Sądu I instancji, uzasadniać wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa konkretnego przedsiębiorstwa, które zostało ostatecznie wydane w czasie, kiedy kryteria te zostały określone. W ocenie Sądu, strona skarżąca błędnie powołała się na różnice terminologiczne zachodzące w powyżej powołanych regulacjach, a odnoszące się do określeń "przechodzenie" i "przejmowanie" przedsiębiorstw. Sformułowanie "przechodzą" nakierowane jest na skutek materialnoprawny nacjonalizacji przedsiębiorstwa, do której dochodzi z mocy samego prawa i w ramach której orzeczenie właściwego ministra miało tylko charakter deklaratoryjny. Akcentowanie tej różnicy terminologicznej nie może prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się o przedsiębiorstwach "przejmowanych" przekroczyła delegację ustawową. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył skarżący A.R., który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do 4 ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, podnosząc m.in. zarzut nieodniesienia się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do wszystkich zarzutów skargi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1602/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Za trafny NSA uznał zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwany dalej P.p.s.a. poprzez nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutów dotyczących zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego pretensji w trybie § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zarzut ten podnoszony był w skardze na decyzję Ministra Gospodarki przed sądem pierwszej instancji, wobec czego Sąd ten powinien w uzasadnieniu wyroku zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. odnieść się do niego. NSA wyjaśnił również, że zgodnie z § 29 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. z 1947 r. Nr 16 poz. 62 zwanego dalej "Rozporządzeniem") wykazy przedsiębiorstw, co do których nie zostały zgłoszone w terminie zarzuty, przewodniczący Głównej Komisji przesyła właściwemu ministrowi. Minister ten wydaje orzeczenie o przejściu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego przedsiębiorstw na podstawie wykazów nadesłanych przez Główną Komisję zgodnie z § 29 Rozporządzenia w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego ( § 65 ust. 1 lit. a Rozporządzenia). Z brzmienia tych przepisów wynika, zdaniem NSA, że orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa może być wydane w oparciu o wykazy przewodniczącego Głównej Komisji, w których nie znalazły się przedsiębiorstwa, wobec których zgłoszone zostały zarzuty w trybie przewidzianym w § 32. Dlatego dla oceny legalności działania organów administracji orzekających o przejęciu przedsiębiorstwa, konieczne jest ustalenie, czy postępowały one zgodnie z obowiązującymi i wskazanymi wcześniej przepisami. Okoliczność ta jest w ocenie Sądu o tyle istotna, że zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. orzeczenie o przejęcie przedsiębiorstwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed 5 dniem 31 marca 1947 r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Za datę wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych. Dlatego też ustalenie czy przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom i czy w związku z tym prawidłowe jest ustalenie dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego ma bardzo istotne znaczenie w sprawie. NSA uznał, że Sąd nie odniósł się do tej kwestii i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym było wyłącznie orzeczenie Ministra z dnia[...] sierpnia 1949 r. bo tylko z niego wynikał skutek materialnoprawny w postaci przejęcia przedsiębiorstwa. Skutek taki mógł bowiem nastąpić po prawidłowym, określonym w obowiązujących wówczas przepisach wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Podobnie jako uzasadniony ocenić należy zdaniem NSA zarzut nie odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii związanych z działaniem w sprawie organu nieuprawnionego do zatwierdzenia protokołu zdawczo -odbiorczego. Za nieuzasadniony uznał natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podniesiony przez skarżącego zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 lit. a pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zdaniem NSA Sąd I instancji trafnie uznał, że brak pełnego sprecyzowania kryteriów nacjonalizacji nie może uzasadniać wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu, które zapadło już w czasie, gdy kryteria te zostały określone, a orzeczenie było z nim zgodne. NSA podzielił również stanowisko Sądu I instancji co do zarzutów naruszenia § 65 ust. 1 pkt a Rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 lit A. Akcentowanie różnic terminologicznych nie może, zdaniem NSA prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się co do przedsiębiorstw "przejmowanych" przekroczyła delegacje ustawową. Wyrokiem z dnia 2 marca 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 167/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę ponownie uchylił zaskarżoną decyzję z powodu uchybień, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. 6 Podstawą uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji było natomiast uchybienie, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Gospodarki winien zmienić własną decyzję z dnia [...] września 2005 r. i stwierdzić, że orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego Nr [...]z dnia [...] sierpnia 1949 roku w części dotyczącej nieruchomości położonych w K. przy ul. W. [...] i [...] wydane zostało z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa), albowiem nie stanowiły one własności znacjonalizowanego przedsiębiorstwa. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Minister Gospodarki, który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 949/0, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd, któremu sprawa została przekazana w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający ponownie sprawę zobowiązany był uwzględnić ocenę prawną zawartą w wydanym w sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2009r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrokiem z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 949/0, wyrok Sądu I instancji wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżone orzeczenie z dnia 28 marca 2008 r., był związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1602/06, a zatem zastosowanie miał art. 190 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. We wskazanym wyroku z dnia 21 listopada 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że dla oceny legalności działania organów administracji orzekających o przejęciu przedsiębiorstwa, konieczne jest ustalenie, czy postępowały one zgodnie z obowiązującymi i wskazanymi wcześniej przepisami. Okoliczność ta, zdaniem 7 Sądu, jest o tyle istotna, że zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. orzeczenie o przejęciu przedsiębiorstwa mogło nastąpić tylko wówczas, jeżeli przed dniem 31 marca 1947r. zostało wszczęte postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Sąd wskazał, że za datę wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego datę ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa wykazu przedsiębiorstw przechodzących na rzecz Państwa lub innych osób prawnych. Dlatego też ustalenie, czy przedmiotowe przedsiębiorstwo, zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom i czy w związku z tym prawidłowe jest ustalenie dotyczące daty wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego, zdaniem Sądu, ma bardzo istotne znaczenie w sprawie. Mając na uwadze ocenę prawną zawartą w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekający ponownie Sąd uznał, iż należy dokonać oceny prawidłowości wszczęcia postępowania o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa. Dokonując analizy obowiązujących w dacie nacjonalizacji przepisów Sąd doszedł do przekonania, iż nie naruszono procedury dotyczącej przejmowania przedsiębiorstw na własność państwa, a co najważniejsze postępowanie o przejęciu danego przedsiębiorstwa na własność Państwa zostało wszczęte przed dniem 31 marca 1947 r. Stosownie do treści § 14 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, organem właściwym do przeprowadzenia postępowania dotyczącego przejścia na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego była właściwa komisja wojewódzka. Komisja była właściwa do przeprowadzania postępowań na zasadzie art. 2 ust. 1 i 3 ustawy wszystkich przedsiębiorstw, z wyjątkiem przedsiębiorstw należących do kategorii wymienionych w art. 3 ust. 1 lit. A pkt od 1-9 i 17 oraz lit. C oraz do przeprowadzania postępowań na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 11, 13, 14 i 16 i na zasadzie art. 3 ust. 1 lit. B ustawy. Wykaz tych przedsiębiorstw był stosownie do treści § 24 ww. rozporządzenia ogłaszany przez przewodniczącego wojewódzkiej komisji w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym. Z powyższego wynika zatem, iż z kompetencji wojewódzkiej komisji wyłączone były m.in. przedsiębiorstwa określone w art. 3 ust. 1 lit.A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi 8 gospodarki narodowej (Dz. U. R. P. nr 3, poz. 17) tj. przemysł poligraficzny i drukarnie. Wykaz tych przedsiębiorstw tj. wyłączonych z kompetencji wojewódzkich komisji na zasadzie § 14 ust. 1, (a więc i wykaz przedsiębiorstw przemysłu poligraficznego i drukarni) właściwy minister ogłaszał w Monitorze Polskim stosownie do treści § 30 rozporządzenia. W niniejszej sprawie Monitor Polski zawierający wykaz przedsiębiorstw, a wśród nich również przedsiębiorstwo pn. S. opublikowany został w dniu [...] marca 2947r. Nr [...], a zatem przed 31 marca 1947r. Z powyższego w ocenie Sądu nie wynika aby przedmiotowe przedsiębiorstwo, zostało umieszczone w wykazie wbrew obowiązującym przepisom, wątpliwości nie budzi również data wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego. Zdaniem Sądu na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty strony skarżącej dotyczące zgłoszenia przez poprzedników prawnych skarżącego zarzutu w trybie § 32 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa. Zarzut, iż niedopuszczalne było zamieszczenie przedsiębiorstwa w wykazie z powodu złożenia wniosku reprywatyzacyjnego uznać należy za nieuzasadniony. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa szczegółowo określało tryb zgłaszania zarzutów oraz związaną z ich zgłoszeniem procedurę postępowania. Zgodnie z treścią § 32 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia właściciele przedsiębiorstw mogli zgłosić do Głównej Komisji zarzuty, że przedsiębiorstwo nie przechodzi albo nie podlega przejęciu na własność Państwa lub osób prawnych prawa publicznego. Prawa lub zarzuty powinny były być zgłoszone w 30-dniowym terminie od daty ogłoszenia wykazu i poparte, w miarę potrzeby, dowodami (§ 28). W przypadku zgłoszenia zarzutów przewodniczący Głównej Komisji wyznaczał termin posiedzenia Głównej Komisji dla ich rozpoznania. Zatem tylko zarzut zgłoszony Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw skutkował wstrzymaniem procedury przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Procedura zgłaszania i rozpoznawania zarzutów była procedurą administracyjną, a nie sądową. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek 9 dowodu na to, by tego rodzaju procedura została wszczęta. Z kopii pisma skierowanego do Centralnego Zarządu Państwowych Zakładów Graficznych z dnia [...] czerwca 1948 roku wynika, iż toczyła się sprawa z wniosku reprywatyzacyjnego przed Sądem Grodzkim w K. Postępowanie to nie mogło więc skutkować wstrzymaniem procesu przejmowania przedsiębiorstwa na własność Państwa. Okoliczność, iż toczyło się tego rodzaju postępowanie nie może być podstawą podważania prawidłowości orzeczenia o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. W ocenie Sądu nie zachodziła potrzeba odniesienia się do pozostałych zarzutów skargi, albowiem w wyroku z dnia 21 listopada 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny za nieuzasadniony uznał zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 roku o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 30 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 roku w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, albowiem brak pełnego sprecyzowania kryteriów nacjonalizacji nie może uzasadniać wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia o przejęciu, które zapadło już w czasie, gdy kryteria te zostały określone, a orzeczenie było z nim zgodne. NSA podzielił również stanowisko Sądu I instancji co do zarzutów naruszenia § 65 ust. 1 pkt a Rozporządzenia oraz art. 3 ust. 1 lit a. Akcentowanie różnic terminologicznych nie może zdaniem NSA prowadzić do wniosku, że Rada Ministrów wypowiadając się co do przedsiębiorstw "przejmowanych" przekroczyła delegacje ustawową. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę. 10

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło