IV SA/Wa 131/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił M. S. nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz udzielił jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. M. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazała m. in., że: 1. jako żona I. A., któremu przyznano ochronę uzupełniającą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest beneficjentem tej ochrony, gdyż zawierając związek małżeński przynależy do rodziny męża, 2. mimo jej wniosku nie przesłuchano jej męża, który mógłby przybliżyć organowi niebezpieczeństwo grożące jej w razie powrotu do ojczyzny. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że: 1. wnioskodawczyni nie jest uchodźcą w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2012 r., poz. 680), zwanej dalej "ustawą", ponieważ w kraju pochodzenia nie była narażona na prześladowanie z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych ani nie byłaby zagrożona takim prześladowaniem w razie powrotu do kraju pochodzenia, gdyż: a) składając wniosek oświadczyła: "Przyjechałam do Polski w związku z tym, że wyszłam za mąż według obrządku religijnego, bez udziału męża, który jest w Polsce. Chcę mieszkać z nim tutaj i zarejestrować swój związek. Proszę o ochronę w Polsce." (akta adm. - k. 10, tłumaczenie - k. 15) oraz oświadczyła, że nie brała żadnego udziału w działaniach zbrojnych i w kraju pochodzenia nie była prześladowana, zatrzymana, poddawana przemocy fizycznej, aresztowana lub skazana wyrokiem sądu, nie należała do żadnej organizacji politycznej, społecznej, wyznaniowej lub etnicznej (akta adm. - k. 14), b) powyższe potwierdziła podczas wywiadu statusowego podkreślając, że główną przyczyną opuszczenia kraju pochodzenia była chęć przyjazdu do męża, z którym zawarła według obrządku religijnego związek małżeński, bez jego udziału, w dniu [...] października 2011 r. (akta adm. - k. 47-48). Potem wnioskodawczym starała się bez powodzenia o zarejestrowanie związku małżeńskiego w [...]. Odmówiono z uwagi na nieobecność męża. W związku z tym w październiku 2011 r. postanowiła wyjechać do Polski i tu podjąć próbę legalizacji zawartego związku małżeńskiego. W końcu w dniu 10 października 2012 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] wnioskodawczyni zawarła związek małżeński z I. A., c) także mąż wnioskodawczyni I. A. nie wykazał, aby w jego przypadku istniały przesłanki dla nadania statusu uchodźcy, gdyż nie był on prześladowany z przyczyn wskazanych w Konwencji Genewskiej, a ochronę uzupełniającą w Rzeczypospolitej Polskiej otrzymał ze względu na niestabilną sytuację panującą w jego kraju w momencie orzekania w jego sprawie. Wobec powyższego przekonanie skarżącej, że z powodu zawarcia związku małżeńskiego z I. A. może być prześladowana w kraju pochodzenia jest bezpodstawna, d) zgodnie z orzecznictwem sądowym przesłanki do nadania statusu uchodźcy, wskazane w Konwencji Genewskiej, należy interpretować wąsko. Nie nadaje się statusu uchodźcy ze względu na problemy osobiste ani stan przestrzegania praw człowieka w kraju pochodzenia. Aby uzyskać taki status, należy wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami, e) w świetle art. 13 ust. 1 ustawy kluczową kwestią dla przyznania statusu uchodźcy jest obawa przed prześladowaniem, jednak zgodnie z orzecznictwem sądowym obawa prześladowania musi być uzasadniona. Nie wystarcza subiektywne przekonanie o stanie zagrożenia, gdyż przekonanie musi być uzasadnione sytuacją obiektywną. Ubiegający się o status uchodźcy powinien wykazać, że powrót do kraju pochodzenia może narazić go na prześladowania" (np. wyrok NSA z dnia 14 lipca 1999 r., sygn. akt V SA 119/99). Powyższe podejście odpowiada stanowisku Wysokiego Komisarza ONZ do Spraw Uchodźców wyrażonemu w podręczniku pt. "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa 1992, s. 20). Organ wskazał, że negatywna decyzja w sprawie o nadanie statusu uchodźcy nie wynika z braku wiedzy o sytuacji w kraju pochodzenia strony i stanie przestrzegania w tym regionie praw człowieka, lecz wyłącznie z oceny jej sytuacji osobistej i wiarygodności złożonych przez wnioskodawczynię zeznań. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń wnioskodawcy, a nie oceny sytuacji panującej w kraju jego pochodzenia. W związku z tym występują okoliczności dla odmowy nadania statusu uchodźcy na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy. 2. Nie ma także przesłanek z art. 15 ustawy - do udzielenia wnioskodawczyni ochrony uzupełniającej. Wnioskodawczyni nie oświadczyła w toku procedury statusowej, by orzeczono wobec niej karę śmierci lub groziło jej wykonanie egzekucji. Nie powołała się również na realnie grożące jej tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Nie była ona ścigana ani poszukiwana przez podmioty sprawujące władzę w kraju pochodzenia. [...] opuściła legalnie i bez żadnego problemu. Analiza materiału dowodowego nie wskazuje na żadne zindywidualizowane zagrożenie dla niej, a obecnie w [...] nie ma miejsce powszechne stosowanie przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Przesłanką do udzielenia ochrony uzupełniającej nie jest również zawarcie małżeństwa z I. A., który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej taką ochronę. 3. Z uwagi jednak na art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy wnioskodawczyni udzielono zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponieważ jej wydalenie do kraju pochodzenia naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), zwanej dalej "Konwencją Rzymską". Wnioskodawczym w dniu [...] października 2012 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego [...] zawarła związek małżeński z I. A. Zdaniem Rady postępowanie w sprawie wnioskodawczym prowadzone było właściwie w oparciu o dostępne możliwości ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio zastosowane przepisy zarówno prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego. Organ pierwszej instancji podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Wnioskodawczyni miała możliwość przedstawienia dowodów w sprawie, a także zgłoszenia dodatkowych żądań lub wniosków zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanym dalej "K.p.a.". W skardze na decyzję organu odwoławczego wnioskodawczyni wskazała, że: 1. jednym z powodów jej przyjazdu do Polski była okoliczność, że mieszka tu jej mąż, z którym zawarła związek małżeński w obrządku religijnym w październiku 2011 r. W Polsce zawarli cywilny związek małżeński w dniu [...] października 2012 r., a następnie urodziła się ich córka. Mąż decyzją Rady do Spraw Uchodźców w dniu [...] września 2009 r. uzyskał ochronę uzupełniającą. W kraju pochodzenia mąż miał problemy ze strony władz, gdyż bracia jego matki brali czynny udział w konflikcie [...]. Z informacji uzyskanych od rodziny wiadomo, że funkcjonariusze władz nadal nachodzą członków rodziny męża. Skarżąca podała ilości osób zabitych i rannych w ostatnim czasie w [...] wskazując, że ofiarami są także osoby posądzane przez władze o przynależność do podziemia, jak i ich rodziny. Organ zaś nie odniósł się do kwestii traktowania przez władze rodzin takich osób, 2. organ nie odniósł się do zarzutu odwołania, że mimo jej wniosku nie przesłuchano jej męża, W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu pod kątem zgodności prawem jest decyzja Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2012 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej oraz o udzieleniu jej zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Należy wskazać, że skarżąca jest żoną I. A., który decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] września 2009 r. uzyskał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ochronę uzupełniającą. Jak wynika z tej decyzji, sześciu braci matki męża skarżącej walczyło o niepodległość [...], w tym jeden z nich był [...]. Rada w decyzji tej wskazała, że mąż skarżącej co prawda nie stanowi obiektu zainteresowania władz jako bojownik, ale może być dla niej interesujący ze względu na źródło informacji odnośnie opozycji (stąd próba wciągnięcia go do współpracy ze strukturami siłowymi). W związku z tym oraz z trudną sytuacją w [...] Rada do Spraw Uchodźców w decyzji tej uznała, że spełniony jest warunek z art. 15 pkt 2 ustawy, uzasadniający udzielenie mężowi skarżącej ochrony uzupełniającej. W związku z powyższym należy wskazać, że sam fakt uzyskania przez męża skarżącej ochrony uzupełniającej nie daje podstaw do automatycznego udzielenia skarżącej statusu uchodźcy ani ochrony uzupełniającej. Cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju (art. 13 ust. 1 ustawy). Prześladowanie to musi: 1) ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji Rzymskiej lub 2) być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których mowa w pkt 1 (art. 13 ust. 2 ustawy). Prześladowanie może polegać w szczególności na: 1) użyciu przemocy fizycznej lub psychicznej, w tym przemocy seksualnej; 2) zastosowaniu środków prawnych, administracyjnych, policyjnych lub sądowych w sposób dyskryminujący lub o charakterze dyskryminującym; 3) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu, w sposób, który ma charakter nieproporcjonalny lub dyskryminujący; 4) braku prawa odwołania się do sądu od kary o charakterze nieproporcjonalnym lub dyskryminującym; 5) wszczęciu lub prowadzeniu postępowania karnego albo ukaraniu z powodu odmowy odbycia służby wojskowej podczas konfliktu, jeżeli odbywanie służby wojskowej stanowiłoby zbrodnię lub działania, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3; 6) czynach skierowanych przeciwko osobom ze względu na ich płeć lub małoletniość (art. 13 ust. 4 ustawy). Organy zasadnie wskazały, że badając, czy istnieje u skarżącej uzasadniona obawa przed prześladowaniem bierze się pod uwagę nie tylko czynnik subiektywny (odczucia wnioskodawczyni), ale również obiektywny (sytuację w kraju pochodzenia). W tym kontekście zasadnie zdaniem Sądu uznano, że z materiału dowodowego nie wynika, aby u skarżącej istniała uzasadniona (obiektywnie) obawa przed prześladowaniami, o których mowa w art. 13 ust. 1 ustawy. Należy zaznaczyć, że - nawet w świetle nie do końca stabilnej sytuacji w [...] - zbyt daleko idące są twierdzenia o możliwości wystąpienia prześladowań określonych w art. 13 ustawy wobec skarżącej tylko i wyłącznie z tego powodu, że jego wujowie brali udział po stronie [...] w konflikcie [...]. Odnośnie kwestii ochrony uzupełniającej (art. 15 ustawy) należy wskazać, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie jej tej ochrony. O ile ochrona taka została udzielona jej mężowi z uwagi na możliwość wykorzystania go jako źródło informacji o opozycji [...], to nie można tego powiedzieć o skarżącej, która będąc jego żoną nie może pełnić roli takiego źródła, gdyż nie posiada o opozycji [...] informacji mogących interesować struktury siłowe. Skarżąca nie uczestniczyła w działaniach wojennych, nie została skazana przez sąd na karę śmierci ani nie przedstawiła dowodów, że grozi jej orzeczenie takiej kary. Nie grożą jej również tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Zgodnie z informacjami o kraju pochodzenia jest on niestabilny i dochodzi na nim do aktów przemocy, ale nie mają one charakteru systemowego, lecz ściśle indywidualny. Nieprzesłuchanie przez organy administracji męża skarżącej nie miało wpływu na wynik sprawy. Udzielenie skarżącej zgody na pobyt tolerowany na podstawie art. 97 ust. 1a ustawy jest prawidłowe z uwagi na to, że jej wydalenie naruszałoby jej prawo do życia rodzinnego, chronionego na mocy Konwencji Rzymskiej W związku z tym Sąd w pkt 1 sentencji wyroku oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 250 powyższej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054).