IV SA/Wa 1337/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego S. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 21 czerwca 2010 r. E. R. wniósł o wymeldowanie swej wnuczki P. C. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w W. Prezydent W. decyzją z [...] kwietnia 2011 r. orzekł o wymeldowaniu P. C. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. C. W uzasadnieniu odwołania P. C. wskazała, że na skutek szykan swej matki musiała opuścić lokal przy ul. [...] w W. Uczyniła to nie z własnej woli, co przesądza o niewyczerpaniu przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j.: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", tj. dobrowolności opuszczenia i trwałości niezamieszkiwania w lokalu. Odwołująca się nadmieniła, iż jej ojciec - najpierw (w okresie jej małoletniości) jako jej ustawowy przedstawiciel, a następnie (po uzyskaniu przez nią pełnoletniości) jako jej pełnomocnik - nieustannie działał i nadal działa na rzecz umożliwienia jej zamieszkiwania w części domu wyznaczonej jej do użytkowania prawomocnymi orzeczeniami sądów cywilnych. W ocenie odwołującej się błędne jest więc stanowisko organu pierwszej instancji, jakoby odwołująca się po uzyskaniu pełnoletniości musiała bezwzględnie osobiście i samodzielnie działać w celu powrotu do przedmiotowego lokalu. Powołano się na okoliczność, iż gdy odwołująca się była małoletnia, prawomocnym orzeczeniem obowiązującym nadal (mimo osiągnięcia przeze nią pełnoletniości) sąd cywilny ustalił jej miejsce zamieszkiwania w każdorazowym miejscu zamieszkiwania jej ojca, a więc także jej uprawnienie do zamieszkiwania w ściśle określonym przez sąd fragmencie domu nr [...] przy ul. [...] w W. Jest to tytuł prawny odwołującej się do dalszego zamieszkiwania wraz z ojcem w określonej części przedmiotowego domu. W odwołaniu stwierdzono, że odwołująca się nie złożyła wyraźnego oświadczenia woli o rezygnacji z prawa do dalszego zamieszkiwania w przedmiotowym domu, a wręcz przeciwnie - zarówno w swoim własnym, jak i w imieniu odwołującej się jej ojciec nieustannie korzystał z przysługujących im środków prawnych o ochronę prawną, umożliwiających powrót do udostępnionej im przez sąd cywilny części domu, których podejmowanie doprowadzało wielokrotnie do uznania, iż działania dysponentów tego domu są bezprawne, w tym np. wielokrotne karanie A. C. karami grzywien. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dowody zgromadzone w sprawie jednoznacznie potwierdzają, że P. C. nie mieszka w przedmiotowej nieruchomości od 14 lipca 2003 r. Od tego czasu mieszka z ojcem J. C. przy ul. [...] w W. i prowadzi wspólnie z nim gospodarstwo domowe. Powyższe ustalono na podstawie wyjaśnień wnioskodawcy E. R., P. C., jej ojca i zarazem pełnomocnika - J. C. oraz zeznań świadka H. C. W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia te są wiarygodne, spójne i logiczne. Jakkolwiek świadek został przesłuchany z naruszeniem art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "k. p. a.", to wobec tego, że zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący, a zeznania świadka są spójne z pozostałymi zgromadzonymi dowodami, organ odwoławczy odstąpił od ponownego przesłuchania. Organ odwoławczy wskazał, iż P. C. podnosi, że została zmuszona do opuszczenia nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W. Zauważono jednak, że pomiędzy rokiem 2003 a 2011 uzyskała pełnoletniość i w związku z tym jej sytuacja uległa zmianie i jest odmienna, niezależna od sytuacja jej ojca - J. C. Miała ona więc możliwość podjęcia próby powrotu do nieruchomości, z czego jednak nie skorzystała. Zrezygnowała więc z własnej woli z dalszego przebywania w przedmiotowej nieruchomości, a tym samym opuszczenie z czasem nabrało charakteru dobrowolności i jednocześnie trwałości. Wymieniona zerwała wszelkie kontakty z przedmiotową nieruchomością, nie korzysta z niej nawet sporadycznie. Skargę do Sądu na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. wniosła P. C. podtrzymując zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto wskazując, że odwołanie nie zostało rozpatrzone w należyty sposób, gdyż wojewoda ograniczył się do arbitralnych i niczym nieuzasadnionych ocen własnych. Skarżąca powtórzyła, że nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, lecz ma - wynikające z nadal obowiązującego orzeczenia sądu cywilnego - uprawnienie do zamieszkania w nim. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy stanowiący, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Miejscem stałego pobytu jest miejsce zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy). W świetle art. 15 ust. 2 ustawy jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, który podziela również Sąd w niniejszym składzie, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uprzednio zameldowana w przedmiotowym lokalu skarżąca P. C. nie przebywa w nim od 14 lipca 2003 r. Data opuszczenia lokalu jest bezsporna i wynika z oświadczeń samej P. C. (k. 41-42 akt adm., k. 116 akt adm.) oraz wnioskodawcy E. R. (wniosek o wymeldowanie, k. 6 akt adm.). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przyczyną opuszczenia przez skarżącą lokalu w lipcu 2003 r. był konflikt między jej matką A. C. a ojcem J. C., który w dniu 14 lipca 2003 r. zabrał skarżącą z przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, w pełni akceptowane przez tutejszy skład Sądu, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania albo powództwa o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, a których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Nieskorzystanie z tych środków prawnych, ewentualnie oddalenie powództwa przez sąd powoduje, że brak jest podstaw prawnych do utrzymania fikcji meldunkowej. Nawet więc jeśli osoba zameldowana na pobyt stały zostanie z lokalu usunięta wbrew jej woli, ale nie podejmuje we właściwym czasie żadnych kroków umożliwiających powrót do lokalu, faktycznie zaś mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, odmowa wymeldowania potwierdziłaby fikcję zameldowania, naruszając tym samym sens i wiarygodność ewidencji ludności. W chwili opuszczenia przedmiotowego lokalu w 2003 r. skarżąca, urodzona w dniu [...] kwietnia 1992 r., miała dopiero 11 lat, w związku z czym jako osoba małoletnia mogła być reprezentowana przez ojca J. C. jako jej przedstawiciela ustawowego. W aktach adm. zalegają dokumenty wskazujące na toczące się postępowanie o rozwód z powództwa A. C. przeciwko J. C. Skarżąca wielokrotnie powołuje się na orzeczenia sądów cywilnych dające jej uprawnienie do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Chodzi tu prawdopodobnie o postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. oraz z dnia [...] stycznia 2010 r. Pierwszym z tych orzeczeń ustalono na czas trwania postępowania cywilnego sposób korzystania przez jego strony (A. C. i J. C.) z domu przy ul. [...] w W. w ten sposób, że powódka A. C. będzie wyłącznie korzystała z piętra domu, a pozwany J. C. będzie wyłącznie korzystał z parteru domu, pozostawiając pozostałe pomieszczenia do wspólnego korzystania stron. Z kolei drugim z wyżej wskazanych orzeczeń postanowiono w pkt 2, że na czas toczącego się postępowania o rozwód miejscem pobytu P. C. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania ojca J. C. Nawet jeśli przyjąć, że w postępowaniu cywilnym J. C. reprezentował P. C., to należy wskazać, że postanowienie Sądu z dnia [...] lipca 2004 r. przyznaje jedynie uprawnienie do korzystania z lokalu, zaś postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. wiąże jedynie miejsce pobytu P. C. i J. C. Ponadto na uwagę zasługuje okoliczność, że skarżąca w dniu [...] kwietnia 2010 r. stała się pełnoletnia, toteż mogła samodzielnie wnieść do sądu cywilnego powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Nieskorzystanie z tego uprawnienia w ocenie Sądu oznacza, że należy uznać, iż opuszczenie przedmiotowego lokalu było dobrowolne i jest trwałe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 250 wyżej wskazanej ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.).