IV SA/Wa 134/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta S. decyzją z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] ograniczył sposób korzystania z nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w miejscowości S. gmina D., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] pow. [...] ha, poprzez udzielenie spółce [...] S.A. zezwolenia na założenie i przeprowadzenie przez w/w działkę przewodów służących do przesyłu energii elektrycznej (napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV [...]), w postaci sześciu przewodów roboczych wiązkowych trój przewodowych dwóch odgromowych o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 25 m. w przedziale wysokości ich zawieszenia od 10m. do 80 m. nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia [...] m2, wyznaczonych pasem technologicznym (zajęcia) o szerokości [...] metrów ([...]metrów od osi linii). Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że zakres planowanej inwestycji, tj. przebieg linii oraz obszar nieruchomości, na którym następuje ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości został wskazany na załączniku graficznym stanowiących integralną część zaskarżonej decyzji. Ponadto wyjaśnił, że na jednostce otrzymującej zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po wykonaniu prac związanych z zadaniem inwestycyjnym. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego stanie się niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi nieruchomości przysługiwać będzie odszkodowanie przewidziane w art. 128 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Odszkodowanie takie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód spowodowanych zdarzeniami o których mowa w art. 124 u.g.n .. Jeżeli zaś wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Roszczenie o którym mowa w powołanym przepisie może być dochodzone dopiero po zakończeniu działań uzasadniających wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Dnia 5 października 2015 r. do Wojewody [...] wpłynęło odwołanie Pani J. L. od decyzji organu pierwszej instancji. W jego treści odwołująca - współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości w 1/2 części - przedstawiła swoje wątpliwości "czy ta procedura ograniczenia praw właściciela na działce [...] jest konieczną, gdyż dla linii [...] na odcinku przebiegającym na granicy gmin [...]- nie ma innej drogi.". Zdaniem odwołującej " jest droga krótsza i bardziej uzasadniona interesem naczelnym jakim jest oszczędna gospodarka terenem, gruntami prywatnymi, ziemią rolną, budowlaną" a także mieć na uwadze, że "linie energetyczne 400 kV są bardzo uciążliwe dla człowieka - wysoka szkodliwość i pod tą linią trudno będzie zbierać maliny czy pielęgnować inne uprawy.". W ocenie współwłaścicielki lepiej by było gdyby przedmiotowa linia energetyczna poprowadzona została "przez las sadząc choinki ( ... ) by pogodzić interesy wszystkich zainteresowanych.". Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] pismem z dnia 6 października 2015 roku zwrócił się do Starosty S. z prośbą o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy oraz o ustosunkowanie się do zarzutów zawartych odwołaniu Pani J. L. Pismem z dnia 9 października 2015 r. organ I instancji poinformował, iż planowana inwestycja jest zgodna z zapisami Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego pod linię 400 kV "[...]". Jednocześnie podkreślił, iż "w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości organ nie jest uprawniony do badania żadnych innych okoliczności, w tym nie ustala przebiegu linii elektroenergetycznej czy zmian jej przebiegu, jak również nie kontroluje prawidłowości jej wyznaczenia. W tym zakresie organ związany jest planem miejscowym, a w przypadku braku planu decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.". Decyzją z dnia [...] listopada 2015r. Nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu w/w odwołania działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, wskazując na zarzuty odwołania i uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Wyjaśnił co legło u podstaw jego rozstrzygnięcia wskazując, że w jego ocenie w świetle zgromadzonych w aktach dowodów w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki o których mowa w art. 124 ust. 1 i 124 a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. L. Zarzuciła jej naruszenie: 1 )Przepisów prawa materialnego a mianowicie: -art. 124 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że zachodziły przesłanki do wydania przez Organ I instancji decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, gdy w niniejszej sprawie Organ nie uwzględnił spełnienia warunku niezbędności nieruchomości na ten cel. 2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: - naruszenie art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania obywateli do organów administracji, poprzez wskazanie błędnego prawnie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, podczas gdy od organu administracji w szczególności wymaga się znajomości obowiązujących przepisów prawa i ich właściwego stosowania; 3) rażące naruszenie art. 7, 77§1 i 80 k.p.a. oraz wynikającej z mego zasady prawdy obiektywnej poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie i zebranie całego materiału w sprawie, a przez to nieuwzględnienie wniosku odwołującej, pomimo tego, iż jest on w pełni uzasadniony i konieczny; Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazała, że organ I instancji przy wydaniu decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie wziął pod uwagę przesłanki dotyczącej niezbędności nieruchomości Skarżącej na ten cel. Zezwolenie na założenie przewodów służących do przesyłu energii elektrycznej w sposób określony w załączniku do decyzji godzi zaś w istotne interesy Skarżącej. W czasie uchwalania przez radę gminy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Skarżąca mieszkała w K., więc nie posiadała wiadomości na temat jego uchwalania a w konsekwencji była pozbawiona możliwości wniesienia zastrzeżeń i uwag. W ocenie skarżącej organ wykazał się więc brakiem rozważenia interesu skarżącej, której prawo własności zostało ograniczone, i skupił się wyłącznie na interesie inwestora i wywodzącym się z niego interesie społecznym, ponieważ niewątpliwie planowana inwestycja będzie służyła szerszemu gronu podmiotów, odbiorców energii elektrycznej. Zgodnie z wykształconym orzecznictwem organ przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, wyniki takiej analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji zgodnie z art. 107 § 1 Kpa (por. wyrok WSA z dnia 22 marca 2005r., sygn. akt I SA/Wa 223/04, publ. System Informacji Prawnej LEX Nr 189031). W niniejszej sprawie organy skupiły się na analizie interesu inwestora i umotywowały swoje stanowisko w tym zakresie, nie odniosły się należycie do słusznego interesu strony skarżącej. Powoływany przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności, prawa użytkowania wieczystego, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości. Z tych względów wymagane jest rozważenie zarówno interesu inwestora, jak i słusznego interesu samego właściciela czy użytkownika, ostatecznie to ich prawo jest ograniczane, tym bardziej, iż organ administracji wchodzi w przysługujące im prawa do nieruchomości bez ich zgody. Skarżąca podkreśliła, że inwestycja ze względu na sposób jej rozmieszczenia oraz zwiększenie mocy (z 200kV do 400 V) w sposób istotny wpływa na życie mieszkańców. Obszar oddziaływania inwestycji jest bardzo rozległy. Poza tym inwestycja jest skrajnie niekorzystna dla prowadzenia gospodarstw rolnych. Sposób rozmieszczenia sieci w sposób wskazany w załączniku do decyzji nie znajduje uzasadnienia ze względu na gospodarność terenami oraz ochronę gruntów rolnych. Wyżej wymieniona przesłanka wynika z faktu, że w obrębie planowanych linii energetycznych znajdują się tereny po których można je przeprowadzić z mniejszą szkodą dla środowiska naturalnego, gospodarstw rolnych i mieszkańców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - zwanej p.p.s.a.), Sąd wydaje przy tym rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd z urzędu dostrzegł, że decyzja organu II instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało konieczność stwierdzenia jej nieważności. Stosownie bowiem do art. 134 w k.p.a. organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95,; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004). W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. W rozpoznawanej sprawie jak wynika z akt, skarżąca osobiście odebrała w dniu [...] września 2015r. przesyłkę z decyzją organu I instancji, nadaną listem poleconym za zwrotnym poświadczeniem odbioru. Termin na wniesienie odwołania od tej decyzji upływał zatem w dniu [...] września 2015 r. Tymczasem przesyłkę z odwołaniem skarżąca nadała listem w dniu [...] września 2015r. Do odwołania skarżąca nie dołączyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z powyższego wynika, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 134 k.p.a. do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia przez stronę terminu do wniesienia odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. Z tego wynika, że weryfikacja takiej decyzji w postępowaniu odwoławczym nie była możliwa, czego bezzasadnie domaga się w skardze strona skarżąca. Rozpatrzenie przez organ II instancji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiło rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznaczało bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która uzyskała przymiot trwałości (art. 16 § 1 k.p.a.). Wskazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność determinującą treść rozstrzygnięcia Sądu, który w tej sytuacji nie mógł dokonać kontroli merytorycznej zaskarżonych decyzji oraz ustosunkować się do zarzutów i wniosków skargi. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.