IV SA/Wa 1344/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - Przedmiotem skargi wniesionej przez M. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lipca 2009 r. do Urzędu W. wpłynął wniosek B. W. o wymeldowanie byłego męża – M. W. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., który - jak podała - nie mieszka w przedmiotowym mieszkaniu od 16 lat. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Prezydent W. orzekł o wymeldowaniu M. W. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w sprawie spełniony został warunek konieczny do wymeldowania, określony w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993), polegający na tym, iż M. W. opuścił miejsce stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Fakt ten został potwierdzony przez następujące dowody: oświadczenia stron postępowania, przesłuchanie świadka – A. T., kontrolę meldunkową wykonaną przez Komendę Rejonową Policji W., kontrolę meldunkową wykonaną przez Wydział Prewencji Komisariatu Policji W., z której wynika, że wyżej wymieniony zamieszkuje przy ul. [...] w W., pismo kuratora sądowego Sądu Rejonowego W. z dnia [...] października 2009 r. Badając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, iż M. W. opuścił przedmiotowy lokal i nie przebywa w nim respektując wyrok sądu o sygn. akt [...] w sprawie o znęcanie się fizyczne i psychiczne nad byłą żoną B. W.. Dalsze utrzymywanie meldunku byłoby, zdaniem organu, fikcją meldunkową. W sytuacji, gdy M. W. powróci do przedmiotowego lokalu będzie mógł dokonać zameldowania zgodnie z charakterem pobytu. Odwołanie od ww. decyzji złożył M. W. wnosząc o jej uchylenie, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 oraz art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: k.p.a.] w zw. z art. 15 ust. 2, art. 7 i art. 8 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, iż utrzymuje stały kontakt administracyjny z miejscem stałego zameldowania korzystając z infrastruktury przynależnej do budynku przy ul. [...] poprzez parkowanie samochodu na podwórzu. Okoliczność ta została potwierdzona przez świadków przesłuchanych przed organem I instancji. Zaznaczył, iż - wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni - w spornym mieszkaniu znajdują się jego meble i sprzęty domowe oraz rzeczy osobiste. Pobyt w ww. mieszkaniu uniemożliwia mu B. W., która w 2003 r. podstępnie zajęła mieszkanie i zmieniła zamki w drzwiach. Czynności podjęte przez wnioskodawczynię, zmierzające do jego wymeldowania, są wstępnym działaniem - w związku z podziałem majątku stron - mającym na celu sądowe pozbawienie własności części mieszkania przypadającej skarżącemu. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [(Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako: k.p.a.], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nakłada na osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, obowiązek wymeldowania się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niewykonanie tego obowiązku upoważnia organy administracji do wykorzystania dostępnych środków egzekucyjnych, w celu przymuszenia do wykonania obowiązku meldunkowego bądź do wymeldowania osoby na wniosek lub z urzędu. Miejscem stałego pobytu danej osoby w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje dotychczasowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Następnie organ wskazał, iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że B. i M. W. zamieszkali po ślubie wspólnie z ojcem M.W. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Będąc jeszcze małżeństwem przeprowadzili się do zakupionego w 1998 r. domu w R. (W., u. [...]), z którego na skutek konfliktów małżeńskich B. W. wyprowadziła się wraz z synem K. w grudniu 2003 r., aby zamieszkać w uprzednio użytkowanym lokalu przy ul. [...]. Do lokalu tego nie powrócił wraz z nimi M. W.. Fakt niezamieszkiwania ww. w spornym lokalu potwierdzają - zdaniem organu - oświadczenia B. W., ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy Komendy Rejonowej Policji W. oraz zeznania świadka A. T., który widuje M. W. jedynie jak parkuje samochód na terenie posesji przy ul. [...] (odwołujący pracuje w P.). Świadek A. Z. również spotyka ww. na parkingu. Według wiedzy świadka do opłat za użytkowanie spornego lokalu zgłoszone są dwie osoby, jednak nie wie on, czy M. W. mieszka w tym lokalu, gdyż w nim nie bywa. Nadto, jak wskazał organ, z wyjaśnień złożonych przez U. N. - kuratora sądowego Sądu Rejonowego W. wynika, że odwołujący w przedmiotowym lokalu nie przebywa bowiem obawia się prowokacyjnych zachowań ze strony byłej żony, a nadto nie posiada kluczy do wymienionych zamków. Organ zauważył przy tym, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika by M. W. skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, a tylko w przypadku uzyskania przez odwołującego prawomocnego rozstrzygnięcia o przywróceniu naruszonego posiadania, organ mógłby uznać, iż nie przebywa on w miejscu stałego zameldowania nie z własnej woli. Następnie organ odwoławczy stwierdził, iż całokształt zachowań odwołującego wskazuje na to, iż lokal, w którym był on na stałe zameldowany opuścił dobrowolnie i trwale i tym samym przestał być on miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Obecnie M. W. zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w W., co potwierdzają wyjaśnienia kuratora sądowego oraz przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komisariatu Policji W. kontrola meldunkowa. Organ zauważył, iż wprawdzie M. W. dokonał obowiązku meldunkowego, tj. zameldował się na pobyt czasowy w Warszawie przy ul. [...], jednak uczynił to [...] listopada 2009 r., a więc w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, czynność ta dokonana była na potrzeby prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie można dopuścić do sytuacji by osoba, w stosunku do której wszczęte zostało postępowanie w sprawie wymeldowania jej z pobytu stałego, niweczyła to postępowanie poprzez czasowe meldowanie się i zmuszała w ten sposób organy administracji do wydawania decyzji o odmowie wymeldowania z pobytu stałego. Odnośnie zarzutów odwołania organ zauważył, iż nie mogą być one uwzględnione przez organ odwoławczy, gdyż nie mają wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Organ badał jedynie fakt opuszczenia przez wymienionego miejsca stałego zameldowania, a to niewątpliwie miało miejsce. Końcowo organ zauważył, iż w istocie w toku postępowania przed organem I instancji doszło do naruszenia art. 10 k.p.a., jednak naruszenie to zostało konwalidowane przez organ odwoławczy, który zapewnił stronie czynny udział w postępowaniu odwoławczym. Jednak w wyznaczonym przez organ terminie odwołujący nie skorzystał z możliwości ustosunkowania się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W skardze na powyższą decyzję M. W. wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2009 r., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonym decyzjom zarzucił: 1) nie wykonanie własnych wniosków dowodowych przez organ I instancji, 2) nie uwzględnienie zasadnych wniosków skarżącego przez organ I i II instancji, 4) nie rozpatrzenie stanu faktycznego i w rezultacie postawienie zarzutów nie mających odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, 5) przyjęcie stronniczej postawy wobec wnioskodawczyni i tendencyjnego postępowania wobec skarżącego. W motywach skargi skarżący podniósł, iż w spornym lokalu przy ul. [...] w W. nie może przebywać z powodu przymusu faktycznego i prawnego, a także z powodu zagrożenia wolności osobistej. Podkreślił, iż ww. lokalu nie opuścił dobrowolnie, lecz na skutek wymiany zamków w drzwiach. Lokal ten stanowi nadal jego centrum życiowe - korzysta z jego infrastruktury parkingowej, przechowuje w piwnicy rzeczy usunięte bez jego zgody z mieszkania, utrzymuje kontakt z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Nadto zauważył, iż organy administracyjne nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia [...] listopada 2009 r. W konsekwencji wywiodły błędny wniosek o dobrowolnym opuszczeniu przedmiotowego mieszkania przez skarżącego. Skarżący podniósł również, że zameldowanie na pobyt czasowy w W., przy ul. [...] - wprawdzie opóźnione - stanowiło potwierdzenie zaistniałych sytuacji przymusowych w życiu skarżącego. Przyszły powrót skarżącego do spornego lokalu jest pewny, gdyż wszczęty podział majątku dorobkowego byłych małżonków może doprowadzić jedynie do sprzedaży domu w R. i konieczności zamieszkania skarżącego w mieszkaniu przy ul. [...]. Zaznaczył końcowo, iż aktualnie podlega leczeniu laryngologicznemu i psychiatrycznemu, co nie zostało uwzględnione przez organ odwoławczy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a."], sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonego aktu w oparciu o powołane wyżej przepisy Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa, natomiast zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na jej uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). Wskazany akt prawny przewiduje ewidencjonowanie przez właściwe organy miejsca pobytu osób, nakładając na nie obowiązek meldunkowy. Obowiązek ten polega, zgodnie z art. 4 ww. ustawy, na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego, jak i na wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Regulacja ta wyraża funkcję ewidencji ludności jako instytucji służącej do odzwierciedlenia stanu faktycznego oraz jako źródła informacji co do rzeczywistego i aktualnego miejsca pobytu konkretnej osoby. O zameldowaniu przesądza zatem stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkaniu danej osoby pod określonym adresem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Uznanie pobytu za stały uzależnione jest od łącznego spełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek, tj. faktycznego przebywania pod określonym adresem oraz jednoczesnego zamiaru stałego pobytu w tym miejscu połączonego z wolą koncentracji w nim swoich spraw życiowych. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości pod oznaczonym adresem nie przesądza zatem o stałym jego charakterze. Musi on wystąpić łącznie z fizycznym przebywaniem w oznaczonym miejscu. Przez "zamiar" należy przy tym rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W przypadku osoby opuszczającej miejsce pobytu stałego lub czasowego, obowiązek meldunkowy polega na dokonaniu wymeldowania (art. 15 ust. 1 ustawy). Jeżeli strona takiego obowiązku nie dopełni, wówczas - zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ww. ustawy - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego zameldowania. Jest to zatem jedyna przesłanka ustawowa, gdyż przepis art. 15 ust. 2 ww. ustawy nie określa dodatkowych uwarunkowań dotyczących sposobu opuszczenia lokalu, w szczególności nie określa przyczyn jego opuszczenia. Na tle omawianego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wypracowany został pogląd, że spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy ma charakter trwały i jest dobrowolne, tzn. wynika z własnej woli tej osoby. Ustalenie ww. materialnych przesłanek wymeldowania, istotnych z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, winno nastąpić w postępowaniu administracyjnym, w toku którego organ winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasad określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy uprawnia do stwierdzenia, że orzekające w przedmiotowej sprawie organy - w następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego - prawidłowo uznały, że M. W. opuścił miejsce, w którym jest zameldowany na pobyt stały. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. skarżący mieszkał wraz z rodziną do czasu przeprowadzki do zakupionego w 1998 r. domu w R. przy ul. [...]. W grudniu 2003 r., na skutek konfliktów małżeńskich, z domu tego wyprowadziła się B. W. wraz z synem K.. Zamieszkali oni w ww. lokalu przy ul. [...]. Do lokalu tego nie powrócił skarżący. Od grudnia 2003 r. strony nie zamieszkują razem, nie prowadzą też wspólnego gospodarstwa domowego. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w spornym lokalu potwierdzają oświadczenia wnioskodawczymi, ustalenia dokonane przez funkcjonariuszy Komendy Rejonowej Policji W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz zeznania świadka A. T. - sąsiada mieszkającego w lokalu nr [...] przy ul. [...], który podczas przesłuchania w dniu [...] września 2009 r. zeznał, iż skarżący jest widywany na terenie posesji, gdy parkuje samochód, nie mieszka jednak w spornym lokalu od minimum 5 lat. W aktach sprawy znajdują się również wyjaśnienia kuratora sądowego Sądu Rejonowego W. z dnia [...] października 2009 r., z których wynika, że skarżący nie przebywa w lokalu przy ul. [...] w W., gdyż obawia się prowokacyjnych zachowań ze strony byłej żony, a nadto pobyt w ww. lokalu został mu uniemożliwiony z powodu wymiany zamków w drzwiach. Wskazać w tym miejscu należy, że w toku postępowania administracyjnego, a następnie w skardze skarżący podnosił, iż w grudniu 2003 r. B. W. dokonała wymiany zamków w drzwiach, przez co uniemożliwiła mu przebywanie w spornym lokalu. Z akt sprawy nie wynika jednak, by skarżący podejmował przewidziane prawem środki w celu obrony praw dotyczących ww. lokalu i w następstwie tego uzyskał prawomocne rozstrzygnięcie właściwego sądu powszechnego o przywróceniu naruszonego posiadania ww. mieszkania. Brak podjęcia jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do lokalu dowodzi braku takiego zamiaru, co z kolei oznacza brak podstaw do uznania, że opuszczenie spornego lokalu nie miało dobrowolnego charakteru. W świetle powyższego zgodzić należy się z oceną organów orzekających w sprawie, iż skarżący opuścił przedmiotowy lokal w sposób trwały i dobrowolny. Spełnił tym samym przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność zameldowania się skarżącego - z dniem [...] listopada 2009 r. - na pobyt czasowy w W. przy ul. [...]. Fakt, iż skarżący posiada inne miejsce zamieszkania, nawet o charakterze czasowym, nie zmienia dokonanych ustaleń, iż od grudnia 2003 r. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...]j. Z okoliczności sprawy wynika, że dom przy ul. [...] od wielu lat stanowi miejsce zamieszkania skarżącego. Potwierdziła to m.in. kontrola meldunkowa funkcjonariuszy Komisariatu Policji W. dokonana w dniu [...] września 2009 r. Bez wpływu na ocenę podjętego w sprawie rozstrzygnięcia pozostają również zarzuty skargi. Postępowanie administracyjne zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji nie jest bowiem dotknięte wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak jest podstaw do uznania, że sporny lokal stanowi ośrodek jego aktywności życiowej. Nie przemawia za tym w szczególności korzystanie przez skarżącego z infrastruktury parkingowej przynależnej do budynku przy ul. [...], ani okazjonalne kontakty z mieszkańcami tej nieruchmości. Nie przemawia za tym również - podnoszona przez skarżącego - okoliczność znajdowania się jego rzeczy w piwnicy przynależnej do spornego lokalu. Nie można też przyjąć, biorąc pod uwagę odrębny przedmiot postępowania, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] wydana w sprawie o zameldowanie B. W. i K. W. w lokalu przy ul. [...] w W., ma znaczenie dla oceny niniejszej sprawy (Sąd - w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. - przeprowadził uzupełniający dowód z ww. dokumentu). Również wyrażony przez skarżącego zamiar powrotu do mieszkania przy ul. [...] pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną potwierdzającą opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu. Jeżeli osoba wymeldowana decyzją organu ponownie zamieszka w lokalu z zamiarem stałego pobytu, istnieje podstawa do ponownego jej zameldowania na pobyt stały. Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja wydana została w następstwie przyjęcia stronniczej postawy wobec wnioskodawczyni i tendencyjnego postępowania wobec skarżącego. Jak zasadnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, w świetle ustalonych okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, odmowa wymeldowania skarżącego z lokalu, w którym ww. nie zamieszkuje na stałe, byłaby utrzymywaniem fikcji meldunkowej podważającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Końcowo, mając na względzie zarzuty skargi odnośnie skutków wymeldowania ze spornego lokalu dla przyszłego podziału majątku dorobkowego byłych małżonków Sąd podkreśla, że instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjny i powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Oznacza to, że ani organy administracji publicznej ani dokonujący kontroli ich decyzji sąd administracyjny, nie zajmują się w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie tytułem prawnym do lokalu będącego przedmiotem tego postępowania. Biorąc pod uwagę wszystko powyższe, Sąd - na mocy art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.