IV SA/Wa 135/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. w M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia 6 lutego 2013 r. P. w M. wniósł o przyznanie prawa pomocy zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi P. w M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2013 r., Referendarz sądowy odmówił Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie Stowarzyszenie wniosło sprzeciw podnosząc, że suma 1057 zł jaką posiada była zarezerwowana na zadania własne Koła, a obecnie na koncie skarżący posiada 679 zł. Podniosło także, że nie posiada osobowości prawnej i nie może prowadzić działalności gospodarczej. Zaznaczyło także, że członkowie Stowarzyszenia płacą składki, z których m.in. utrzymywane są sądy, ponadto ich działalność służy Państwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Stowarzyszenia Sąd miał na względzie, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie bowiem prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Zdaniem Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Stowarzyszenie wskazało, że nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kwoty wpisu sądowego oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Na koncie skarżącego znajduje się bowiem kwota 679,20 zł. W ocenie Sądu niewysoka ilość środków pieniężnych na koncie nie powoduje, że zasługuje na uwzględnienie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Również okoliczność, że członkowie Stowarzyszenie płacą podatki, z których m.in. jest finansowe sądownictwo, nie usprawiedliwia wniosku. Idąc bowiem tokiem rozumowania skarżącego każdy, kto płaci podatki winien być zwolniony od wpisu sądowego. Taka argumentacja nie jest jednak uprawniona i nie znajduje poparcia w przepisach obowiązującego prawa. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 powołanej ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). W niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzających do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ewentualne ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić wymaga, że jeżeli działalność Stowarzyszenia zakłada udział w postępowaniach sądowych to winno zapewnić środki związane z obowiązkiem choćby uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06, postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08). W orzecznictwie sądowym konsekwentnie prezentowany jest pogląd, że przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11). Z tego względu na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 254 § 1 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił jak w sentencji.