IV SA/Wa 135/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a oraz art. 9a i 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Z. W. i K. W. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r., o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. Nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że opisana wyżej nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 - dalej dekret z 1945 r.). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. w dniu 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości warszawskich, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego [...]z dnia [...] września 2013 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność J.i A. R. Następstwo prawne po dawnych właścicielach hipotecznych przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego [...] z dnia [...] lutego 1970 r., sygn. akt [...] nabyła Z.W. oraz K. B. Wnioskiem z dnia 2 lutego 2011 r. Z. W. wystąpiła do Prezydenta W. o przyznanie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zwanej dalej u.g.n. odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Decyzją z dnia [...] października 2013 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. Nr [...]. Organ i instancji stwierdził, że z akt własnościowych wynika, że byli właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu, co spowodowało, że budynek znajdujący się na przedmiotowym gruncie przeszedł, po upływie terminu określonego w tym przepisie, na własność Gminy W., a następnie Skarbu Państwa. Obecnie kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje art. 215 u.g.n. Dokonując ustaleń w zakresie spełnienia przesłanek określonych we wskazanym przepisie organ I instancji stwierdził, że jakkolwiek grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] ozn. hip. Nr [...] mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, to jednak dawni współwłaściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z.W. oraz K.B. Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n., przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ podkreślił, że stwierdzenie braku jednej z przesłanek uniemożliwia ustalenie odszkodowania. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, a co skutkuje uznaniem, że nieruchomość spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Jednocześnie wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy kluczową rolę odgrywa ustalenie, kiedy poprzedni właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością. Organ wskazał, że nieruchomość ozn. hip[...] położona przy ul. [...] została w dniu 20 lipca 1953 r. objęta w posiadanie przez Skarb Państwa, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy protokół Resortu Techniczno Budowlanego Zarządu Miejskiego w W. objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...] na rzecz Skarbu Państwa. Następnie protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 8 stycznia 1954 r. Przedsiębiorstwo Poszukiwań Geofizycznych oddało przedmiotową nieruchomość we władanie Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych, która w dniu 22 kwietnia 1954 r. otrzymała pozwolenie Prezydium Rady Narodowej w W. na roboty wstępne i zabezpieczające budynek frontowy mieszkalny na posesji przy ul. [...]. W dniu 22 marca 1957 r. podpisano zaś protokół ostatecznego odbioru technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...]. Zdaniem Wojewody [...] na podstawie wymienionych dokumentów można jednoznacznie stwierdzić, że byli właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda stwierdził, że brak spełnienia jednej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. wskazuje, że zasadnie Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją RP, o której orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r. (sygn. SK 41/2009 ), Wojewoda [...] stwierdził, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. będący przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, nadal pozostaje w obrocie prawnym w brzmieniu, jakie nadał mu ustawodawca przed wydaniem tegoż wyroku. Nie nastąpiła bowiem do chwili obecnej żadna aktywność ustawodawcy w zakresie dostosowania omawianej regulacji do wskazań Trybunału Konstytucyjnego. Skargę na decyzję Wojewody [...]do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. W., wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podniosła, że nie może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kiedy poprzedni właściciele utracił możliwość władania nieruchomością, ponieważ przepis ustanawiający taką cenzurę czasową jest niezgodny z obowiązującą Konstytucją RP. Według skarżącej prawo do odszkodowania za pozbawienie prawa własności do nieruchomości stanowi pewien rodzaj ekwiwalentu i z tego powodu powinno być pod szczególną ochroną organów państwa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle wyżej przytoczonych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z jego treścią przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogłaby być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W., przy ul. [...] podlegała przepisom dekretu z dnia 25 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Niespornym jest także, że jej właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wprawdzie wbrew stwierdzeniu organu odwoławczego, w aktach administracyjnych sprawy przekazanych Sądowi brak jest protokołu z dnia 20 lipca 1953 r Resortu Techniczno Budowlanego Zarządu Miejskiego w W. objęcia w posiadanie budynków znajdujących się na posesji przy ul. [...]na rzecz Skarbu Państwa, to jednak pozostałe dokumenty, t.j. protokół zdawczo-odbiorczym z dnia 8 stycznia 1954 r. na podstawie którego Przedsiębiorstwo Poszukiwań Geofizycznych oddało przedmiotową nieruchomość we władanie Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych, następnie pozwolenie Prezydium Rady Narodowej w W. - Wydziału [...] z dnia 22 kwietnia 1954 r. na roboty wstępne i zabezpieczające budynek frontowy mieszkalny na posesji przy ul. [...]udzielone Ministerstwu Kolei - Zarząd Inwestycji Kolejowych, jak również protokół z dnia 22 marca 1957 r ostatecznego odbioru technicznego budynku mieszkalnego przy ul. [...] wraz z załącznikami - w ocenie Sądu - stanowią podstawę do przyjęcia, że poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ponieważ przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter lex specialis i musi być interpretowany dosłownie bez czynienia dodatkowych wymogów, Sąd mając na uwadze niespełnienie jednej z kumulatywnych przesłanek niezbędnej do jego zastosowania, nie odniósł się do tego, czy spełniona została druga przesłanka tego przepisu tj. czy sporna działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz czy była ona zabudowana czy też nie, ponieważ ustalenia te wobec powyższego nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z tych powodów Sąd uznał, iż stanowisko organów obu instancji zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji było prawidłowe. Z treści skargi jaki i odwołania od decyzji organu I instancji wynika, że skarżąca podstaw uchylenia decyzji upatruje w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/2009. Zauważyć należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku tym faktycznie orzekł, że art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy W. lub państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże podnieść trzeba, że jednocześnie w uzasadnieniu wyroku (pkt III ppkt 8) Trybunał Konstytucyjny wskazał, że skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu, w jakim pomija określone regulacje, nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Następstwem wyroku jest zatem - jak podkreślił Trybunał - konieczność stosownej aktywności ustawodawcy. Jak zaznaczył Trybunał, wyrok wskazujący niekonstytucyjność ustalonego przez Trybunał Konstytucyjny pominięcia nie wywołuje samoistnie skutków, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. W świetle powyższego wyroku, aby skarżąca zrealizowała swoje prawa, potrzebna jest interwencja ustawodawcy, polegająca na wprowadzeniu do porządku prawnego przepisu, który usunąłby niekonstytucyjne pominięcie w art. 215 ust. 2 u.g.n. Natomiast w obecnym stanie prawnym nie ma możliwości uczynienia zadość żądaniu skarżącej uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. Sąd również z urzędu nie dostrzegł aby zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji ustalająca naruszała przepisy prawa materialnego jak i przepisy prawa procesowego w stopniu kwalifikującym je do wyeliminowania z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.