IV SA/Wa 1354/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia (...) maja 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej - oddala skargę - IV SA/Wa 1354/07 UZASADNIENIE Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia (...) 05.2007 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. z dnia (...) 04.2007 r. odmawiającą zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej w wysokości 5.708 kg, o stosownej referencyjnej zawartości tłuszczu, zawartej w dniu 30.01.2007 r. w W. pomiędzy K. G. (zbywcą), a Z. N. (nabywcą). Dyrektor Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w W. w oparciu o poczynione ustalenia uznał, że zbywca prawa do indywidualnej ilości referencyjnej nie spełnia warunku pozwalającego na zatwierdzenie zawartej umowy - nie jest bowiem producentem posiadającym gospodarstwo rolne, a więc i rolnikiem w rozumieniu przepisów wspólnotowych w zw. z art. 22 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. nr 93, poz. 897 ze zm.) Jako podstawę odmowy zatwierdzenia wskazał art. 23 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy. Od decyzji tej odwołali się tak zbywca, jak i nabywca prawa do tej indywidualnej ilości referencyjnej. Z. N. zażądał zatwierdzenia tej umowy zbycia. Natomiast K. G. we wniesionym odwołaniu podniósł, iż nadal administruje i zarządza gospodarstwem małoletniego syna, posiada to gospodarstwo i hoduje w nim krowy. Czynności te mieszczą się w zakresie zwykłego zarządu. Nadmienił, że kwotę mleczną przyznano mu decyzją z dnia (...) 02.2004 r., bez dokumentowania prawa własności gospodarstwa, którego stał się posiadaczem zależnym. Oświadczył także, iż pozostałą mu po zbyciu kwotę mleczną w ilości 10568 kg niezwłocznie daruje małoletniemu synowi. Zauważył nadto, iż przepisy prawne o kwotach mlecznych weszły w życie już po darowaniu tego gospodarstwa synowi. Prezes Agencji Rynku Rolnego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Potwierdził słuszność ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji wskazując, iż K. G. nie posiadał gospodarstwa rolnego, a zatem nie mógł skutecznie rozporządzać prawem do indywidualnej ilości referencyjnej dostaw. Jako administrujący i zarządzający gospodarstwem syna mógł zbyć tę ilość po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego w myśl art. 101 § 3 krio. Skargę na to rozstrzygnięcie wnieśli zarówno zbywca jak i nabywca tej kwoty. Skarga Z. N. została przez Sąd odrzucona ze względów formalnych. K. G. we wniesionej skardze podniósł, iż przedmiotem darowizny na rzecz syna nie był inwentarz żywy, martwy, zasiewy i zapasy. W dniu zawarcia owej umowy zbycia przyznał, iż nie był właścicielem gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 55 Kc, ale nie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na nieruchomościach małoletniego syna jako właściciel krów. Zakwestionował także konieczność uzyskania zgody sądu opiekuńczego na to zbycie. Za błędne uznał utożsamianie właściciela gospodarstwa rolnego z producentem rolnym. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Rynku Rolnego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego nie naruszyła przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani też przepisów prawa materialnego w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że K. G. umową darowizny zawartą w formie aktu notarialnego w dniu 25.11.1999 r. nieruchomości wchodzące w skład gospodarstwa przekazał małoletniemu synowi – R. G. Ubiegał się bowiem o przyznanie renty rolniczej w trybie ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25 ze zm.). W akcie tym oświadczył, że nie jest właścicielem ani posiadaczem żadnego innego gospodarstwa rolnego, ani nieruchomości rolnej, a żona jego jest bezrolna. Jednocześnie, aby rentę tę uzyskać, oboje darczyńcy w owym akcie notarialnym oświadczyli, że z dniem jego zawarcia zaprzestali prowadzenia działalności rolniczej. Darowizna ta nie została odwołana, a dalsze otrzymywanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników tak przez skarżącego jak i przez jego żonę uzależnione jest w dalszym ciągu od zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Gdyby było inaczej należałoby przyjąć, że doszło do naruszenia przepisów ustawy z dnia 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, co stworzyłoby podstawy do badania zasadności pobierania tych świadczeń. Na wstępie nadmienić należy, iż art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. nr 244, poz. 2081 ze zm.) stanowi, iż ilekroć jest mowa o indywidualnej kwocie mlecznej należy przez to rozumieć indywidualną ilość referencyjną. Z przepisu tego wynika, że są to pojęcia tożsame określające górny pułap produkcji mleka przeznaczonego do zbycia w danym roku kwotowym, wyznaczony dla danego producenta. Skoro zatem w 1999 r. właścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego rozumianego myśl art. 55 Kc. stał się małoletni syn skarżącego –R., to należało uznać go za uprawnionego do uzyskania decyzji w sprawie przyznania indywidualnej kwoty mlecznej dla dostawcy hurtowego, nie zaś jego ojca. Syn R. spełniał warunki wynikające z art. 22 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 20.04.2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych do uzyskania tej kwoty. Był wszak producentem posiadającym gospodarstwo rolne na terenie tego samego oddziału terenowego Agencji, co nabywca owej ilości referencyjnej. Wówczas też jego ojciec jako zarządca majątku małoletniego syna mógłby dokonać zbycia tej ilości w jego imieniu. Stało się jednak inaczej. Decyzją z dnia (...) 02.2004 r. indywidualną kwotę mleczną dla dostawcy hurtowego w ilości 16.276 kg błędnie przyznano skarżącemu, podając w decyzji adres gospodarstwa rolnego syna – W.(...), (...) P. Odwołując się do definicji zawartej w art. 5 lit. c rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych pojęcie "producent" oznacza "rolników" określonych w art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustalającym określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L. 03.270.1 ze zm.), którzy prowadzą gospodarstwo mieszczące się w obrębie terytorium geograficznego Państwa Członkowskiego, którzy produkują i wprowadzają do obrotu mleko albo przygotowują się do tego w bardzo bliskiej przyszłości. Należy jednocześnie nadmienić, że przepisy rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29.09.2003 r. ustanawiającego opłatę wyrównawczą w sektorze mleka i przetworów mlecznych dotyczące transferów tak stałych jak i tymczasowych mogą być wprowadzone w Państwach Członkowskich, jednakże nie muszą. Odnośnie transferów stałych wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 18 ust. 2 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt f rozporządzenia Rady (WE) nr 1788/2003 z dnia 29.09.2003 r. (por. wyrok NSA z dnia 9.11.2006 r., sygn. akt II OSK 1097/06, niepubl.). Ustawodawca polski dopuścił jednakże dokonywanie tych transferów w ustawie z dnia 20.04.2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz. U. nr 93, poz. 897 ze zm.). Regulacja dotycząca transferów stałych zamieszczona została w art. 22 tej ustawy. Jej ustęp 1 wymaga dla jej skuteczności zatwierdzenia, w drodze decyzji, przez właściwego miejscowo dla zbywcy dyrektora oddziału terenowego Agencji. Natomiast niespełnienie wymogu z art. 22 ust. 5, a więc wymogu zawarcia takiej umowy między producentami posiadającymi gospodarstwa na terenie tego samego oddziału terenowego Agencji skutkuje - w myśl art. 23 ust. 2 pkt. 1 -wydaniem decyzji odmawiającej zatwierdzenia umowy zbycia prawa do indywidualnej ilości referencyjnej (uprzednio kwoty mlecznej). Skoro o dopuszczeniu transferów decyduje Państwo Członkowskie, to pojęcie posiadania gospodarstwa rolnego zawarte w ust. 5 art. 22 zawierającym jeden z warunków zatwierdzenia takiego transferu stałego należy również wyprowadzić z prawa krajowego. W tym również pojęcia "posiadacza, samoistnego", czy też "zależnego" poszukiwać należy w regulacjach kodeksu cywilnego. Artykuł 336 Kc stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Należy zauważyć, iż skarżącemu nie przysługuje żadne z praw wymienionych w tym przepisie w stosunku do gospodarstwa rolnego syna. Tylko spełnienie tego warunku pozwalałoby na uznanie go za posiadacza zależnego tego gospodarstwa, jak w skardze sugeruje. Włada jednakże gospodarstwem wyłącznie w interesie syna. Wykonuje zatem władanie niejako zastępcze, co statuuje go jako dzierżyciela, a nie posiadacza. Wśród osób "władających rzeczą" wyróżnić należy "dzierżyciela" władającego rzeczą za kogo innego. Nie zalicza się jednak dzierżenia do kategorii posiadania. Dzierżyciel może natomiast zastępować zarówno posiadacza samoistnego, jak też posiadacza zależnego. Nie ulega wątpliwości, że działania swe jako zarządzający majątkiem małoletniego syna, polegające na administrowaniu nim skarżący podejmował w imieniu i na rachunek syna. Dzierżycielem jest osoba, która "faktycznie włada" rzeczą "za kogo innego". W piśmiennictwie podkreśla się, że również odnośnie dzierżenia, podobnie jak w przypadku posiadania, występuje element fizycznego władania rzeczą (corpus) i element woli władania (animus). W swej warstwie zewnętrznej (corpus) dzierżenie prezentuje się identycznie, jak w przypadku posiadania. Istotne różnice dotyczą elementu wewnętrznej woli władania rzeczą (animus). Tutaj dostrzegalna różnica pomiędzy posiadaniem a dzierżeniem polega na innym ukierunkowaniu woli. O ile posiadacz włada rzeczą "dla siebie", o tyle dzierżyciel włada rzeczą "za kogo innego"; cum animi possidendi pro alieno, cum animi detendi (por. J. Ignatowicz (w:) Kodeks..., s. 776; A. Kunicki (w:) System..., s. 838; S. Rudnicki, Komentarz..., s. 456; E. Skowrońska-Bocian (w:) Kodeks..., s. 687 - tak też w Komentarzu do art. 338 kodeksu cywilnego (Dz.U.64.16.93), [w:] E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Zakamycze, 2001) . Odnosząc te rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy uznać za uprawnione wywody organów obu instancji, iż zbycie kwoty mlecznej uzyskanej bez legitymowania się posiadaniem przedmiotowego gospodarstwa rolnego nie mogło być uznane za skuteczne i uzasadniało odmowę zatwierdzenia umowy częściowego zbycia tej kwoty. Jednocześnie skoro decyzję z dnia (...) 02.2004 r. przyznającą indywidualną kwotę mleczną dla dostawcy hurtowego w ilości 16.276 kg skarżący uzyskał na siebie i decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym nie ulega wątpliwości, że zbywając część tej kwoty skarżący nie działał w imieniu syna, skoro jemu, a nie synowi ta kwota została przyznana. Stąd kwestie dotyczące ewentualnej konieczności zatwierdzenia takiej umowy przez sąd opiekuńczy, jako przekraczającej zakres zwykłego zarządu, nie były przez Sąd rozważane, a wywody w tym zakresie zawarte w zaskarżonej decyzji należy uznać za bezprzedmiotowe w zaistniałej sytuacji. Uchybienie to jednakże nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, wobec trafności rozstrzygnięcia organu odwoławczego w pozostałym zakresie. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji.