IV SA/Wa 1369/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alina Balicka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z [...]czerwca 2021r., numer [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Przedmiotem skargi J. D. (dalej: skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN) z [...] czerwca 2021r., Nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie własne z [...] maja 2021r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezesa IPN z [...] listopada 2016r., nr [...]. Decyzja powyższa zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 8 września 2016 r. J. D. wystąpił do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN", "organ"), o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. W dniu [...] października 2016 r. Prezes IPN decyzję nr [...] odmówił potwierdzenia, że Pan J. D. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ww. ustawy. Po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016r. wniosku J. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes IPN decyzją nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2016r. Wniesiona na powyższą decyzję skarga została przez Wojewódzkie Sąd Administracyjny (dalej: WSA) odrzucona postanowieniem z 22 marca 2017r. sygn. akt IV SA/Wa 386/17 - ze względu na wniesienie jej z uchybieniem terminu. Następnie na skutek wniesienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) postanowieniem z 27 września 2017r. sygn. akt II OZ 970/17 oddalił zażalenie na ww. postanowienie WSA. W dniu 16 lipca 2020 r. do Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wpłynął kolejny wniosek złożony przez J. D. w tej samej sprawie. W dniu 23 lipca 2020 r. Kierownik Referatu Udostępniania Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] działając z upoważnienia Prezesa IPN wydała postanowienie nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania. W dniu 4 stycznia 2021 r. do Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w [...] wpłynęło pismo wnioskodawcy z dnia 28 grudnia 2020 r. wraz z kolejnym wnioskiem dotyczącym wydania przez Prezesa IPN decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Do ww. wniosku zostało dołączone orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020 r. Wniosek ten został doprecyzowany kolejnymi pismami z 22 lutego 2021r. i z 20 kwietnia 2021r., w których wskazano, że pismo z 28 grudnia 2020r. należy rozumieć jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją Prezesa IPN z [...] listopada 2016r. nr [...], złożony na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W piśmie wskazano, że nowymi okolicznościami faktycznymi i nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi Prezesowi IPN są dowody zgromadzone przez Prokuratora Oddziałowego Biura Lustracyjnego IPN w [...] w sprawie autolustracji wnioskodawcy o sygn. [...] i przez Sąd Okręgowy w [...] w tożsamej sprawie o sygn. [...] wraz z orzeczeniem lustracyjnym tegoż Sądu z dnia [...] maja 2020 r. Prezes IPN po rozpatrzeniu wniosku o wznowienie postanowieniem z [...] maja 2021r. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tegoż organu z [...] listopada 206r. (nr wskazany na wstępie). Na skutek wniesienia zażalenia na ww. postanowienie, Prezes IPN postanowieniem z [...] czerwca 2021r. (nr wskazany na wstępie) utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] maja 2021r. (nr wskazany na wstępie). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał obowiązujące w sprawie przepisy oraz podniósł, że pełnomocnik J. D. w piśmie z 22 lutego 2021r. wskazała, iż Sąd Okręgowy w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 2020 r. (sygn. akt [...]) potwierdził, że wnioskodawca złożył zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. Przedmiotowe rozstrzygnięcie przekazane zostało stronie przez Sąd Okręgowy w [...] i za pismem z 22 maja 2020 r. Organ zauważył także, że pismem z dnia 30 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącego wniósł m.in. o włączenie do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej akt postępowania lustracyjnego J. D., które toczyło się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. [...] wraz z prawomocnym orzeczeniem tego Sadu z dnia [...]maja 2020 r. A zatem mając na uwadze powyższe w ocenie organu dołączona do pisma z 28 grudnia 2020 r. kopia orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020 r. (sygn. akt [...]) wskazuje, że żądanie wznowienia postępowania złożone przez J. D. należy uznać za złożone po upływie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się on o nowych okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, tj. o treści wskazywanego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w [...]. Organ odwołując się do stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z 25 maja 2016r., sygn. akt I OSK 2010/14 wskazał, że skuteczne zainicjowanie postępowania o wznowienie możliwe jest w sytuacji gdy wnioskodawca – wniosek wniesie w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Okolicznościami takimi w niniejszej sprawie niewątpliwie jest moment, w którym wnioskodawca dowiedział się o treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020 r. (sygn. akt [...]), a nie jak wskazał w piśmie z 24 maja 2021 r. pełnomocnik wnioskodawcy data dowiedzenia się przez wnioskodawcę o włączeniu wyroku lustracyjnego do zasobów archiwalnych IPN. Niezaprzeczalnym jest bowiem fakt, że wnioskodawca posiadał wiedzę o treści ww. wyroku wcześniej niż powziął wiedzę o włączeniu go wraz z aktami sądowymi do zasobów archiwalnych IPN, o co zresztą sam wnioskował pismem z 30 lipca 2020r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Prezesa IPN z [...] czerwca 2021r. J. D. (dalej skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie: - art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia przez tego samego pracownika, który wydał postanowienie, co do którego strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, czyli pracownika podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; - art. 148 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust 1 ustawy o działaczach opozycji i art. 26 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1575 ) w powiązaniu z art. 17 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (tj. z dnia 13 lutego 2020 r. -Dz.U. z 2020 r. poz. 306 - dalej ustawa lustracyjna) "przez ich błędne zastosowanie, polegające na pominięciu, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją Prezesa IPN o odmowie stwierdzenia, że osoba ubiegająca się o status działacza opozycji spełnia warunki przewidziane w art. 4 ustawy o działaczach opozycji wskutek tego, że w zasobie archiwalnym IPN zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, w razie zapadnięcia wyroku sądu stwierdzającego, że osoba ta złożyła zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, które jednocześnie zaprzecza treści tych dokumentów, biegnie od daty dowiedzenia się tej osoby o treści wyroku, a nie od daty dowiedzenia się przez nią o włączeniu akt lustracyjnych do zasobu archiwalnego IPN"; - art. 7 i 145 § 1 w zw. z art. 147 k.p.a. przez zaniechanie wznowienia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy organowi znana była przyczyna wznowienia. Podnosząc wskazane powyżej zarzuty skarżący wniósł o: 1) przeprowadzenie dowodu z załączonego wyciągu z Portalu Informacyjnego [...], z którego wynika, że orzeczenie Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020 r., sygn. akt [...], którym Sąd ten stwierdził, że J. D, złożył zgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne uprawomocniło się w dniu [...] czerwca 2020 r., zaś akta postępowania lustracyjnego zostały przekazane przez Sąd Okręgowy w [...] do IPN w dniu [...] lipca 2021 r.; 2) uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezesa IPN z [...] maja 2021 r.; 3) zasądzenie na rzecz skarżącego od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący szczegółowo uzasadnił stawiane w skardze zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia ewentualnie o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zauważenia wymaga, że sprawa została rozpoznana przez Sąd na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2022r. poz. 329- dalej: p.p.s.a.). Zgodnie ze wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: Prezes IPN) z [...] czerwca 2021r. (nr wskazany na wstępie) w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tegoż organu z [...] listopada 2016r. nr [...]- a zatem skarga mogła być rozpoznana we wskazanym trybie. Badając zaskarżone postanowienie, Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ono prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi. Ponieważ przedmiotem kontroli Sądu, jak wskazano powyżej, jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania to należy wskazać, że podanie o wznowienie postępowania administracyjnego wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Na tym etapie organ bada m.in., czy wniosek o wznowienie postępowania jest oparty na ustawowych przesłankach wznowienia oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. (tj. jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania). Skarżący wnosząc wniosek o wznowienie powołał się na przesłankę zawartą w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Z treści pisma pełnomocnika skarżącego z 22 lutego 2021r. jednoznacznie wynika, że nowymi okolicznościami faktycznymi i nowymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi Prezesowi IPN – są dowody gromadzone przez Prokuratora IPN Oddziałowe Biuro Lustracyjne Oddział w [...] w sprawie autolustracyjnej skarżącego o sygn. [...] i przez Sąd Okręgowy w [...] i w tej sprawie o sygn. akt [...] wraz z orzeczeniem lustracyjnym tegoż Sądu z [...] maja 2020r. Zauważenia zatem wymaga, co słusznie spostrzegły organy, że wniosek skarżącego o wznowienie został złożony w dniu 28 grudnia 2020r. Natomiast jak wynika z treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów (m. in. z orzeczenia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020r. sygn. akt [...], potwierdzającego, że skarżący złożył zgodnie z prawdą oświadczenie lustracyjne - przekazanego skarżącemu za pismem z 22 maja 2020r. oraz z pisma skarżącego z 30 lipca 2020r., którym wniesiono o włączenie do archiwum Instytutu Pamięci Narodowej akt postępowania lustracyjnego skarżącego, które toczyło się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. [...] wraz z ww. prawomocnym orzeczeniem tego Sadu z dnia [...] maja 2020), skarżący niewątpliwie znał treść wyroku lustracyjnego najpóźniej w dniu 30 lipca 2020r., kiedy to wystąpił do IPN o włączenie go wraz z aktami postępowania lustracyjnego do zasobów archiwalnych. A zatem mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, organy słusznie uznały, że wniosek skarżącego z 28 grudnia 2020r. o wznowienie postępowania został złożony po upływie jedno- miesięcznego terminu od dnia, w którym dowiedział się on o nowych okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia (wniosek o wznowienie wpłynął przynajmniej po upływie pięciu miesięcy od kiedy skarżący dowiedział się o okolicznościach i dowodach, stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Tym samym nie został dochowany termin przewidziany przez art. 148 § 1 k.p.a. Ma zatem rację organ, podnosząc, że znaczenie dla oceny zachowania terminu ma data powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania w tym wypadku o treści rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w [...] z [...] maja 2020r. (sygn. [...]) nie zaś data włączenia tegoż wyroku lustracyjnego oraz akt postępowania lustracyjnego do zasobów archiwalnych IPN. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący składając wniosek z 30 lipca 2020r. o włączenie do zasobów archiwalnych IPN tych dokumentów posiadał już wiedzę o ww. rozstrzygnięciu lustracyjnym a zatem i o nowej okoliczności. Bez znaczenia pozostaje przy tym moment w którym skarżący posiadł wiedzę, że znane mu już fakty mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Orzecznictwo sądów administracyjnych, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, stoi bowiem na stanowisku, że dla zachowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, kiedy skarżący uświadomił sobie zaistnienie możliwości wniesienia podania o wznowienie postępowania, ale kiedy obiektywnie dowiedziano się o istnieniu okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 7/17). Reasumując: termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 ust. 1 pkt 5 k.p.a. powinien być liczony od daty powzięcia wiadomości przez wnioskodawcę o rozstrzygnięciu sądu lustracyjnego. Sąd w tym miejscu wskazuje również, iż rację ma skarżący wskazując, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną może być wszczęte na wniosek strony złożony w terminie o którym mowa w art. 148 k.p.a. lub z urzędu (k.p.a. nie przewiduje terminu, w którym organ może wszcząć postępowanie). Zauważenia jednak wymaga, że niniejsze postępowanie toczyło się na wniosek skarżącego a nie z urzędu a zatem organ miał obowiązek zbadać czy wniosek został złożony z zachowaniem terminu. Dodać w tym miejscy należy, ze w ocenie Sądu nic nie stoi na przeszkodzie by organ z urzędu wznowił postępowanie zakończone decyzją Prezesa IPN z [...] listopada 2016r. nr [...], w przedmiocie potwierdzenia spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U.z 2020r. poz. 319 z późn. zm.). Niewątpliwie bowiem okoliczności wynikające z ww. wyroku lustracyjnego są nowe i nie były mu znane w dniu orzekania. A zatem mając na względzie zasady zawarte w art. 6, 7, 8 k.p.a. (zasada praworządności, zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasada zaufania do władzy publicznej) a także w art. 2 i 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zasada demokratycznego państwa prawnego i zasada praworządności), którymi winny kierować się organy administracji publicznej rozpoznając sprawy – organ powinien, z urzędu wznowić postępowanie i po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydać należycie uzasadnione rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.