IV SA/Wa 1372/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. O. i M. N. na d decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy A. O. i M. N. wnieśli skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 sierpnia 2013 r. A. O. pełnomocnik męża M. N. złożyła w jego imieniu wniosek o przyznanie prawa pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że ani ona ani jej mąż M. N. nie uzyskują żadnych dochodów. Oświadczyła, że od stycznia 2013 r., nie pracuje, zaś jej mąż [...] stycznia 2013 r. został deportowany do [...] i nie pracuje. Jako osobę pozostającą z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wskazała męża. A. O. jest właścicielką domu o pow. 60 m2 oraz działki o pow. 700 zm2. Oświadczyła, że nie posiada kont bankowych. Zarządzeniem z dnia 20 września referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego A. O. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczenia o źródłach utrzymania skarżącego i A. O. w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz o wysokości tych źródeł utrzymania - w szczególności do wyjaśnienia skąd skarżący i jego żona czerpią środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania, i inne niezbędne wydatki. W piśmie z dnia 21 października 2013 r., A. O. oświadczyła, że odkąd jej mąż został deportowany do [...], nie ma żadnych informacji o źródłach jego utrzymania w [...]. Skarżąca zaś odkąd straciła pracę, jest na utrzymaniu córki, u której mieszka. Oświadczyła także, że córka uzyskuje dochód wysokości ok. 1000 zł miesięcznie. Rozpoznając wniosek należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych, nie został spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązany jest do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego – jego żona A. O. w odpowiedzi na wezwanie do złożenia informacji o źródłach utrzymania M. O. oświadczyła, że odkąd został on deportowany do [...] (w styczniu 2013 r.) nie ma żadnych informacji o źródłach jego utrzymania w [...]. W tej sytuacji uznano, że wniosek nie może zostać uwzględniony, bowiem skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.