IV SA/Wa 1372/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/13 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2013 r. A. O. wniosła w imieniu własnym i w imieniu M. O. za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] orzekającą o wydaleniu M. O. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do skargi dołączony został wniosek A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, złożony na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/13 odrzucił skargę A. O. wniesioną na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2013 r. z uwagi na brak legitymacji do jej wniesienia, co spowodowało odmowę przyznania A. O. prawa pomocy, postanowieniem Sądu z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1372/13, wobec oczywistej bezzasadności skargi na podstawie art. 247 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trafność powyższego rozstrzygnięcia z dnia 8 lipca 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny – i pośrednio również postanowienia o odrzuceniu skargi – który postanowieniem z dnia 6 września 2013 r., sygn. akt II OZ 720/13 oddalił zażalenie, stwierdzając w uzasadnieniu, że Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z oceną A. O. , że jej legitymacja do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. wynika z jej interesu prawnego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia z dnia 6 września 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o trafności postanowienia o odrzuceniu skargi A. O. stwierdzając, że "Nie można bowiem przyjąć interpretacji, zgodnie z którą interes prawny przysługuje małżonkom osób, wobec których wydawane są decyzje administracyjne, mające wpływ na ich życie osobiste i rodzinne – nawet jeśli przedmiotem danej decyzji jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wydaleniu z terytorium RP. Taka wykładnia zanadto rozszerzałaby bowiem pojęcie "interesu prawnego" oraz "strony" – skoro praktycznie każda decyzja wydawana wobec osoby fizycznej, będącej czyimś małżonkiem, ma jakiś wpływ na życie osobiste i rodzinne jej oraz jej małżonka. Nie występowałby przy tym, w takiej sytuacji, wymagany związek między powszechnie obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną małżonka strony postępowania administracyjnego. Interes takiego małżonka nie byłby bezpośredni, co wyklucza uznanie go za interes prawny. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że wnosząca zażalenie może posiadać interes faktyczny w sprawie ze skargi z dnia 24 kwietnia 2013 r. Nie wynika jednak z niego uprawnienie wnoszącej zażalenie do wniesienia tej skargi we własnym imieniu. W sposób oczywisty widoczne jest, że wnosząca zażalenie nie posiadała interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego we własnym imieniu, gdyż nie była stroną postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Jak wynika z powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że wnosząca zażalenie nie była legitymowana do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] marca 2013 r. i stwierdził oczywistą bezzasadność skargi, co spowodowało odmowę przyznania prawa pomocy wnoszącej zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza więc, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zażalenie należy oddalić. (...) Zgodnie z art. 32 p.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stroną jest, w szczególności, skarżący. Oznacza to, że prawo pomocy można przyznać skarżącemu. Jak zaś wynika z akt sprawy o sygn. akt 1372/13, skarżącym w tej sprawie jest M. O." Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2013 r. o odrzuceniu skargi A. O. uzyskało walor prawomocności od dnia 30 sierpnia 2013 r. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r. A. O., działająca jako pełnomocnik deportowanego do [...] jej męża M. O., wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, załączając do pisma wypełniony formularz wniosku. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 listopada 2013 r. odmówiono skarżącemu M. O. przyznania prawa pomocy, zaś postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 listopada 2013 r. przyznane zostało A. O. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wobec powyższego pismem z dnia 27 grudnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu dla A. O. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik A. O. złożył w dniu 15 stycznia 2013 r. skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 8 lipca 2013 r. o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wskazując na brak swojej winy w zachowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik wyjaśnił, że o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem z urzędu dla A. O. poinformowany został pismem Okręgowej Rady Adwokackiej w W. dnia 27 grudnia 2013 r. Do tego czasu A. O. bez swojej winy nie dokonała czynności, która zgodnie z art. 175 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zastrzeżona jest dla profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do regulacji zawartej w treści art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin ten jest terminem ustawowym, procesowym i dotyczy każdej ze stron postępowania, niezależnie od tego, czy korzysta ona z pomocy pełnomocnika z wyboru, czy też pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W niniejszej sprawie postanowienie z dnia 8 lipca 2013 r. wraz z uzasadnieniem zostało doręczone A. O. w dniu 30 lipca 2013 r. Zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 29 sierpnia 2013 r. Wniesienie przez pełnomocnika A. O. skargi kasacyjnej dopiero w dniu 15 stycznia 2014 r. oznacza, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Zgodnie z treścią art. 86 i 87 powołanej ustawy uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując równocześnie czynności, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie skargi kasacyjnej), we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. W ocenie Sądu powyższe przesłanki zostały w sprawie spełnione, przy czym należy wziąć pod uwagę specyfikę postępowania sądowoadministracyjnego związanego z ustanowieniem dla strony profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, mając na uwadze sytuację, która miała miejsce w niniejszej sprawie – gdy strona wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i dokonuje się to po wydaniu orzeczenia. Wniosek taki, złożony po wydaniu orzeczenia nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W świetle art. 244 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 kwietnia 2010 r.) ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. Od dnia wejścia w życie tej nowelizacji, za dzień, w którym ustała przyczyna do wniesienia skargi kasacyjnej, należy przyjmować dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, ze stanowiskiem skarżącej co do zakresu skargi kasacyjnej oraz po jej sporządzeniu [por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00 (publ. OSNC 2001/1/7; LEX nr 43423), postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 (LEX nr 936163)]. Konieczność uwzględnienia warunku dokonania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której został on ustanowiony, a jednocześnie respektowanie ustalonego przepisem art. 177 § 1 powołanej ustawy terminu na sporządzenie skargi kasacyjnej powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uznać należy za wniesiony w terminie, o ile zostanie złożony do trzydziestu dni od dnia, w którym pełnomocnik ten został zawiadomiony przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych lub rzeczników patentowych o wyznaczeniu go do reprezentowania określonej strony postępowania. W niedochowaniu terminu nie można upatrywać winy A. O., gdyż pozostawała w usprawiedliwionym oczekiwaniu co do skuteczności czynności podejmowanych przez przyznanego w ramach pomocy prawnej z urzędu pełnomocnika. Z kolei pełnomocnik, w ocenie Sądu, uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 86 powołanej ustawy, ponieważ wniósł zarówno skargę kasacyjną, jak i wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, przed upływem trzydziestu dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wyznaczeniu go z urzędu pełnomocnikiem do reprezentowania A. O., co oznacza zachowanie ustawowych terminów w związku z ustaniem przyczyn uniemożliwiających dokonanie czynności procesowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.