IV SA/Wa 1385/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska Sędziowie Sędzia WSA Kaja Angerman Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Zarządu Głównego Polskiego Związku Łowieckiego z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary porządkowej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę i utrzymaną nią w mocy uchwałę Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w [...] z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Polskiego Związku Łowieckiego na rzecz M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałą z dnia [...] stycznia 2021 r., nr [...], Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego (dalej: ZG PZŁ, Zarząd Główny lub organ odwoławczy), po rozpoznaniu odwołania M. W. (dalej: skarżący) i działając na podstawie art. 42da ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie w związku z § 115 ust. 5 pkt 1 Statutu Polskiego Związku Łowieckiego (dalej: Statut), nie uwzględnił odwołania skarżącego od uchwały Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w [...] (dalej: ZO PZŁ, Zarząd Okręgowy lub organ I instancji) z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...], o nałożeniu na skarżącego kary porządkowej za naruszenie zasad selekcji osobniczej w postaci zawieszenia w prawach polowania na jelenie-byki na okres roku. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Na posiedzeniu w dniu 10 sierpnia 2020 r. uchwałą nr [...] Zarząd Okręgowy w [...] nałożył na skarżącego karę porządkową w postaci zawieszenia w prawach polowania na jelenie-byki na okres roku za uzyskanie jednego punktu czerwonego przyznanego za odstrzał jelenia-byka pozyskanego w dniu 29 lutego 2019 r., którego wiek określono na czwarty rok życia, a wagę wieńca 3,64 kg, wieniec w formie 14 NOK. Kopię powyższej uchwały skarżący otrzymał 2 września 2020 r. i pismem datowanym na 16 września 2020 r. wniósł od niej odwołanie, w którym wyjaśnił kwestię polowania z 1 listopada 2019 r. i wskazał, że podczas wyceny trofeów doszło do pomyłki we wpisie do arkuszy oceny prawidłowości odstrzału: podano datę pozyskania 29 lutego 2020 r., a powinno być 1 listopada 2020 r., masę tuszy – 67 kg, a powinno być 120 kg, jak również liczbę odnóg na lewej i prawej tyce: LT5/LP7, a powinno być LT6/LP7. Do odwołania dołączone zostały m.in. arkusze oceny i informacja z punktu skupu dziczyzny, z której wynika, że 1 listopada 2019 r. skarżący oddał tuszę jelenia-byka 120 kg. W notatce z 17 września 2020 r. łowczy Koła Łowieckiego "[...]" wskazał na nieścisłości w zapisach arkuszy prawidłowości odstrzału i rejestrze pozyskania zwierzyny, odnośnie jeleni-byków pozyskanych przez skarżącego. Według rejestru: - data odstrzału 1 listopada 2019 r., waga tuszy 120 kg, forma poroża 14 NOK; - data odstrzału 29 lutego 2020 r., waga tuszy 67 kg, forma poroża 8 R; Z kolei według arkusza wyceny: - data odstrzału 1 listopada 2019 r., waga tuszy 120 kg, forma poroża 6 R, waga poroża 2,20 kg; - data odstrzału 29 lutego 2020 r., waga tuszy 67 kg, forma poroża 14 NOK, waga poroża 3,64 kg. ZG PZŁ nie uwzględnił odwołania i uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2021 r. utrzymał w mocy uchwałę organu I instancji. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy podniósł, że skarżący nie wskazał w odwołaniu żadnych istotnych okoliczności prawnych i faktycznych, które mogłyby być podstawą zmiany uchwały Zarządu Okręgowego w [...], a nałożona kara mieści się w katalogu kar przyjętego przez niego regulaminu, który jest zgodny z obowiązującym prawem. Nie zgadzając się z powyższą uchwałą, pismem datowanym na 3 marca 2021 r. M. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której powtórzył, że podczas wyceny trofeów doszło do pomyłki we wpisie do arkuszy oceny prawidłowości odstrzału: podano datę pozyskania 29 lutego 2020 r., a powinno być 1 listopada 2020 r., masę tuszy – 67 kg, a powinno być 120 kg, jak również liczbę odnóg na lewej i prawej tyce: LT5/LP7, a powinno być LT6/LP7, a ponadto odwołał się od błędnej wyceny, jednak zagrożenie epidemiczne nie pozwoliło na ostateczną wycenę. W odpowiedzi na skargę ZG PZŁ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga była zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Co istotne, w myśl art. 134 § 1 ppsa, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia oceny prawidłowości uchwały Zarządu Głównego PZŁ, który nie uwzględnił odwołania skarżącego od uchwały Zarządu Okręgowego PZŁ o nałożeniu na niego kary porządkowej za naruszenie zasad selekcji osobniczej w postaci zawieszenia w prawach polowania na jelenie-byki na okres roku. Ze względu na przedmiot zaskarżonej uchwały w sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1683; dalej: ustawa lub upł). Zgodnie z art. 42d ustawy, odstrzał samców łosi, jeleni, danieli, saren i muflonów podlega ocenie co do jego zgodności z zasadami selekcji osobniczej. Stosownie zaś do art. 42da ust. 1 powołanej ustawy, po dokonaniu oceny, o której mowa w art. 42d, komisje sporządzają sprawozdanie ze swoich prac i przekazują je do zarządów okręgowych, które wobec osób dokonujących odstrzału nakładają, w formie uchwał, następujące kary porządkowe za naruszenie zasad selekcji osobniczej: 1) nagany; 2) zawieszenia w prawach polowania na określony gatunek samców zwierzyny płowej i muflonów na okres do 2 lat; 3) zawieszenia w prawach polowania na samce zwierzyny płowej i muflony na okres do 2 lat. Od uchwały, o której mowa w art. 42da ust. 1, służy stronie odwołanie do Zarządu Głównego w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej uchwały (ust. 2), zaś na uchwałę Zarządu Głównego przysługuje stronie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej uchwały (ust. 3). Zasady selekcji osobniczej zostały ustalone natomiast uchwałą Naczelnej Rady Łowieckiej nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. (dalej: uchwała NRŁ) w sprawie przyjęcia zasad selekcji osobniczej i populacyjnej zwierząt łownych w Polsce oraz zasad postępowania przy ocenie prawidłowości odstrzału (załącznik nr 1), a także zmianą tej uchwały z dnia [...] marca 2020 r., nr [...]. Z powyższych regulacji zarówno ustawowych, jak i wewnątrzorganizacyjnych wynika, że postępowanie po odstrzale samców zwierzyny płowej dzieli się niejako na dwa etapy – pierwszy dotyczy oceny prawidłowości odstrzału i jest prowadzony na podstawie wspomnianej uchwały NRŁ, zaś drugi na podstawie art. 42da ust. 1 upł, który w przypadku dokonania nieprawidłowego odstrzału kończy się nałożeniem w formie uchwały kary porządkowej. Jak już wcześniej wskazano, od oceny dokonanej przez składy oceniające (...) przysługuje zainteresowanemu wniosek o dokonanie ponownej oceny w terminie 21 dni od dnia powiadomienia o wynikach oceny. Wobec tego na tym etapie postępowania zainteresowany może kwestionować jedynie ocenę prawidłowości odstrzału. Przenosząc przytoczone przepisy na grunt niniejszej sprawy oraz mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny stwierdzić należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała ZG PZŁ i utrzymana nią w mocy uchwała ZO PZŁ w stopniu istotnym naruszają przepisy postępowania, jak też prawo materialne, tj. przepisy ustawy Prawo łowieckie, a także przepisy wewnętrzne – uchwałę NRŁ nr [...] oraz uchwałę [...] Krajowego Zjazdu Delegatów Polskiego Związku Łowieckiego z dnia [...] lutego 2019 r. w sprawie uchwalenia Statutu Polskiego Związku Łowieckiego (dalej: Statut PZŁ). Przechodząc do meritum stwierdzić należy, że z przedstawionych akt administracyjnych nie wynika, aby przed podjęciem uchwał organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, na co skarżący zwracał uwagę już w odwołaniu. Wątpliwości te potwierdza treść notatki łowczego Koła Łowieckiego "[...]", przy czym – wbrew twierdzeniom podniesionym w odpowiedzi na skargę – nie wynika z niej, który zapis jest prawidłowy: w rejestrze pozyskania zwierzyny, czy w arkuszach wyceny. Okoliczność ta jest istotna, bowiem organ I instancji w ogóle nie wskazał daty pozyskania przedmiotowej zwierzyny, zaś organ odwoławczy przyjął, że doszło do tego 29 lutego 2020 r., co wskazuje, że oparł się na zapisie w arkuszu oceny prawidłowości odstrzału. Przedstawiona wyżej rozbieżność nie została w żaden sposób wyjaśniona, co sprawia, że doszło do naruszenia wyrażonych w art. 7 i art. 77 § 1 kpa zasad prawdy obiektywnej i oficjalności postępowania dowodowego. Ustalenie to ma zasadnicze znaczenie dla przypisania skarżącemu odpowiedzialności za naruszenie zasad selekcji osobniczej. W konsekwencji powyższego, w sprawie mogło dojść do naruszenia przepisów art. 42d upł oraz pkt VIII ppkt 11 i ppkt 12 uchwały NRŁ w sprawie zasad selekcji osobniczej, bowiem nie wiadomo, czy procedura oceny odstrzału samca jelenia (po ustaleniu właściwego pozyskania) została prawomocnie zakończona. W rezultacie nałożenie na skarżącego kary porządkowej, którą utrzymał w mocy ZG PZŁ mogło być przedwczesne. Jak wynika z pisma Zarządu Okręgowego z 8 marca 2020 r., skarżący zakwestionował dokonaną ocenę i zgłosił do niej zastrzeżenia, a termin ponownej oceny wyznaczono na 30 marca 2020 r. W aktach brak jest jakichkolwiek dowodów na dokonanie tej ponownej oceny (sam skarżący zaprzeczył w odwołaniu, a następnie w skardze, aby do niej doszło), ewentualnie odstąpienie od niej – w każdym z tych przypadków powinno być sporządzone stosowne sprawozdanie. Kolejnym istotnym naruszeniem było to, że uchwała ZO PZŁ – czego nie dostrzegł organ odwoławczy – nie została w ogóle uzasadniona, co jest jawnie sprzeczne z § 113 ust. 1 Statutu PZŁ, który stanowi, że uchwały w zakresie m.in. wymierzenia członkowi kary porządkowej wymagają uzasadnienia. W ocenie Sądu, trudno uznać za takie uzasadnienie samego wskazania uzyskanej oceny. Z uchwały tej zresztą nie wynika ani szczegółowa podstawa prawna jej podjęcia (odpowiedni punkt art. 42 da ust. 1 ustawy), ani też kryteria przyjmowane za podstawę wymierzenia kary porządkowej, ani w ogóle zasady karania członków PZŁ za nieprawidłowy odstrzał zwierzyny łownej. Ponadto, ZO PZŁ błędnie określił (czego nie podważył ZG PZŁ) karę porządkową w postaci zawieszenia w prawach polowania na jelenie-byki. W myśl przepisów ustawy Prawo łowieckie (art. 8a) określenie "byk" nie oznacza konkretnego gatunku zwierzyny płowej, ani też nie obejmuje wszystkich gatunków zwierząt tej kategorii. Podkreślić trzeba, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 11 marca 2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych (Dz. U. Nr 45 poz. 433), gatunkami łownymi jeleni są zarówno jeleń szlachetny, jak i jeleń sika, a do zwierzyny płowej w myśl ust. 1 pkt 1 lit. a-e oprócz ww. gatunków zalicza się także łosia, daniela i sarnę. Tymczasem w okolicznościach sprawy na skarżącego nie nałożono kary porządkowej w postaci zawieszenia w prawach polowania na konkretny gatunek zwierzyny łownej, ani też nie nałożono kary zakazu polowań na wszystkie samce wymienionych wyżej gatunków. Tym samym określenie gatunku "jelenie-byki" nie jest prawidłowe, bowiem z zacytowanego przepisu ww. rozporządzenia jasno wynika, że należy określić "gatunek jelenia", a nie stosować zbiorczą kategorię. W ocenie Sądu, w sprawie doszło także do naruszenia § 6 ust. 1 pkt 3 Statutu PZŁ. Przed podjęciem uchwały przez ZO PZŁ w sprawie wymierzenia kary, skarżący winien mieć możliwość odniesienia się do zgromadzonych dokumentów i złożenia oświadczenia. Taki sposób procedowania zapewniłby skarżącemu możliwość obrony jego interesów i zapewnił mu czynny udział w sprawie. Obowiązek wysłuchania/złożenia oświadczenia przez skarżącego nie wynika z Prawa łowieckiego, nie mniej taki obowiązek wynika ze Statutu PZŁ, który stanowi zbiór przepisów postępowania organów PZŁ. Zdaniem Sądu, uniemożliwienie skarżącemu złożenia oświadczenia przed wydaniem uchwały przez Zarząd Okręgowy mogło mieć wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza wobec niejasności w zapisach rejestru pozyskania zwierzyny i arkuszy wyceny. Dalej zauważyć należy, że wprawdzie ZG PZŁ uzasadnił swoją uchwałę z dnia [...] stycznia 2021 r., jednak uczynił to w sposób bardzo lakoniczny, czym niewątpliwie naruszył § 113 ust. 2 Statutu PZŁ. Sąd podkreśla, że uzasadnienie ww. uchwały (podobnie jak uchwała ZO) nie zawierało wskazania szczegółowej podstawy prawnej i kryteriów wymierzenia kar porządkowych, ani odniesienia się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Ponadto, w zaskarżonej uchwale zupełnie nie wyjaśniono dlaczego organ odwoławczy uznał za prawidłowe zastosowanie wobec skarżącego za uzyskanie jednego punku czerwonego za nieprawidłowy odstrzał jelenia-byka kary zawieszenia na okres roku, a nie krótszego, ewentualnie dlaczego nie poprzestano na wymierzeniu skarżącemu nagany, skoro jak wynika z praktyki sądowej – w przypadkach jak rozpatrywany taką karę stosowano. W tym względzie organ winien odnieść się do uchwały Naczelnej Rady Łowieckiej, dotyczącej stosowania kar za nieprzestrzeganie zasad selekcji osobniczej. Wreszcie, w ocenie Sądu, uchwała ZG PZŁ powinna zostać doręczona skarżącemu w oryginale, a nie w formie kopii, co wprost wynika z art. 42da ust. 3 ustawy Prawo łowieckie. Mając na względzie powyższe z uwagi na charakter i stopień naruszeń prawa, tj. Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy Prawo łowieckie i przepisów wewnętrznych – uchwały NRŁ i Statutu PZŁ, Sąd uznał za zasadne i konieczne wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej uchwały, jak i uchwały Zarządu Okręgowego. Nadmienić należy, że art. 135 ppsa upoważnia sąd, w przypadku uwzględnienia skargi – na objęcie rozstrzygnięciem (wyrokiem) wszystkich aktów w granicach sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 grudnia 2017 r., II OSK 870/17, Lex nr 2461301). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy obu instancji wezmą pod uwagę przedstawioną przez Sąd ocenę prawną. W pierwszej kolejności Zarząd Okręgowy wyjaśni opisane wyżej rozbieżności w zapisach w rejestrze pozyskania zwierzyny i w arkuszach wyceny, uzupełni dokumentację o sprawozdanie z ponownej oceny lub odstąpienia od niej, a przed podjęciem uchwały umożliwi skarżącemu odniesienie się do zgromadzonych dokumentów i złożenie oświadczenia, w końcu zaś po analizie stanu faktycznego sprawy, jeśli uzna, że zachodzą przesłanki do wymierzenia skarżącemu jednej z kar, o których mowa w art. 42da ust. 1 ustawy Prawo łowieckie – podejmie stosowną uchwałę, która powinna zostać podpisana przez wszystkich członków Zarządu oraz powinna wskazywać pełną podstawę prawną i zawierać przekonywujące uzasadnienie, ze szczególnym wyjaśnieniem wymiaru kary – zgodnie z przyjętymi regulacjami. Tak sporządzoną uchwałę ZO PZŁ doręczy skarżącemu stosownie do § 113 ust. 1 i 3 Statutu. Z kolei w przypadku ponownego odwołania, także Zarząd Główny zapewni skarżącemu realizację jego prawa określonego w § 6 ust. 1 pkt 3 Statutu, a ewentualna uchwała organu odwoławczego winna być należycie uzasadniona. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 146 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ppsa, Sąd orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach postępowania w punkcie 2. sentencji Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa. Na koszty te składa się wpis od skargi (200 zł), pobrany według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535).