IV SA/Wa 1389/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku V. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi V. Z. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy postanawia odmówić V. Z. przyznania prawa pomocy. V. Z. wraz ze skargą na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania statusu uchodźcy, złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że jest cudzoziemcem pochodzącym z [...], w Polsce przebywa wraz z żoną i trojgiem dzieci. Podniósł, że nie może podjąć zatrudnienia. Jedyne źródło utrzymania stanowią świadczenia z Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Stwierdził także, że: "nasze oszczędności nie pozwolą zaś na pokrycie kosztów procesu, abyśmy w sposób nie zagrażający naszemu domowemu budżetowi mogli pokryć wszystkie wydatki". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący i jego rodzina nie mają majątku, oszczędności pieniężnych, dochodów, oświadczył także, że nie posiada konta bankowego. Zarządzeniem z dnia 26 lipca 2013 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku – w terminie 7 dni – poprzez złożenie: - oświadczenia /udokumentowania wysokości świadczeń otrzymywanych przez niego i jego rodzinę, o których mowa we wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka nr 5 formularza PPF), - oświadczenia, czy skarżący oraz członkowie jego rodziny posiadają jakiekolwiek oszczędności – jeżeli tak - do wskazania ich wysokości, bowiem z treści uzasadnienia wynika, że skarżący posiada oszczędności, Omawiane wezwanie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 2 sierpnia 2013 r., termin do jego wykonania upłynął w dniu 9 sierpnia 2013 r. Wnioskodawca w wyznaczonym terminie nie nadesłał żądanych informacji. Rozpoznając wniosek, zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. W rozpatrywanej sprawie oświadczenie wnioskodawcy zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF zawierało dane niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Przy czym należy zaznaczyć, ze o ile niewskazanie przez niego wysokości świadczeń otrzymywanych w ramach pomocy socjalnej dla cudzoziemców, nie ma znaczącego wpływu na ocenę możliwości płatniczych w niniejszej sprawie, bowiem trudno wymagać aby z pomocy tej skarżący miał pokrywać koszty postępowania sądowego, o tyle istotna dla rozpoznania niniejszego wniosku jest niewyjaśniona przez skarżącego kwestia posiadania oszczędności. Wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na urzędowym formularzu PPF zawierał nieprecyzyjne, czy wręcz sprzeczne informacje. W uzasadnieniu wniosku (rubryka nr 5 formularza PPF) skarżący oświadczył, że oszczędności jego rodziny nie pozwalają na pokrycie kosztów sądowych. Zatem z oświadczenia tego wynika, że skarżący oraz jego rodzina oszczędności posiadają – choć w jego ocenie są one niewystarczające na pokrycie kosztów postępowania. Natomiast rubryka nr 7.3 formularza PPF, gdzie należało m. in. podać wysokość oszczędności pieniężnych, została przez niego zakreślona. W tej sytuacji uzasadnione było wezwanie skarżącego do wyjaśnienia wątpliwości w omawianym zakresie. Należy bowiem wskazać, że z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że referendarz sądowy jest uprawniony i zobowiązany do zbadania sytuacji majątkowej wnioskodawcy i na tej podstawie do dokonania oceny jego możliwości płatniczych. W rozpatrywanej sprawie do uwzględnienia wniosku skarżącego niewystarczające jest jego przekonanie, że posiadane przez jego rodzinę oszczędności nie pozwalają na pokrycie kosztów postępowania, w sytuacji gdy nie podał ich wysokości. Aby spełnić ustawowy warunek przyznania prawa pomocy skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie odpowiadając na wezwanie do wyjaśnienia kwestii posiadania oszczędności i ich wysokości, skarżący sam odstąpił od wykazania okoliczności z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uprawniającej go do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.