IV SA/Wa 1401/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. Z. przeciwko Rzecznikowi Praw Obywatelskich o zadośćuczynienie postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1401/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. Z., podnosząc, że sprawa skarżącej nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Sprawy o zadośćuczynienie są sprawami cywilnymi, do rozpoznawania których powołane są sądy cywilne. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi został doręczony skarżącej w dniu 3 września 2012 r. W dniu 28 września 2012 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca złożyła do Sądu urzędowy formularz PPF, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca mieszka wraz z pełnoletnim synem, który jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Skarżąca oraz jej syn nie posiadają jakiegokolwiek majtku, tj. nieruchomości, oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Skarżąca uzyskuje dochód w wysokości 520 zł (świadczenie pielęgnacyjne), zaś jej syn – dochód w wysokości1268 zł (z tytułu renty oraz świadczeń z OPS). Wnioskodawczyni pismem z dnia 15 listopada 2012 r. została wezwana do uzupełnienia wniosku – w terminie 14 dni - poprzez nadesłanie: - wyciągów z posiadanych przez nią oraz jej syna R. Z. rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, - oświadczenia jaki ma tytuł prawny do lokalu, w którym mieszka (tj. czy jest jego właścicielem, współwłaścicielem, najemcą), - oświadczenia w sprawie wysokości kosztów utrzymania mieszkania/lokalu, w którym przebywa, oraz opłat ponoszonych na utrzymanie konieczne. Ponadto, w związku z faktem, że odpis postanowienia z dnia 3 września 2012 r. odebrał W. Z. – ze zwrotnego potwierdzenia obioru ww. postanowienia wynika, że jest on dorosłym domownikiem i mężem K. Z., wezwano K. Z. do jednoznacznego wskazania, czy W. Z. zamieszkuje w tym samym lokalu co K. Z. i R. Z., czy prowadzi ze skarżącą wspólne gospodarstwo domowe, czy nie (jeżeli nie należy podać powód, np. rozwód), natomiast jeżeli prowadzi wspólne gospodarstwo domowe należy opisać stan majątkowy W. Z. (czy posiada nieruchomości, oszczędności pieniężne, przedmioty wartościowe) oraz podać jakie uzyskuje dochody i z jakiego tytułu (dochód miesięczny brutto). Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej w dniu 20 listopada 2012 r. Termin do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy upłynął w dniu 4 grudnia 2012 r. Wnioskodawczyni w podanym terminie nie nadesłała żądanych informacji i dokumentów. Rozpatrując przedmiotowy wniosek należało uznać, zważono co następuje. Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, iż jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że omówiony warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że spełnia się przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie został przez skarżącą spełniony. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, iż zobligowana jest do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podstawą pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty, zatem i aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wezwanie z dnia 15 listopada 2012 r. obejmowało dokumenty i oświadczenia pozwalające zweryfikować wiarygodność oświadczenia strony z dnia 24 września 2012 r. oraz ustalić okoliczności istotne dla rozpoznania wniosku, a niewyjaśnione dostatecznie przez wnioskodawczynię. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie do uzupełnienia wniosku i nie przedstawiła dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. W sytuacji, gdy skarżąca nie przedstawiła wydatków ponoszonych na utrzymanie (w tym utrzymanie mieszkania) oraz nie wyjaśniła, czy W. Z. rzeczywiście zamieszkuje w tym samym lokalu co wnioskodawczyni, czy jest jej mężem (jak to wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru odpisu postanowienia z dnia 3 września 2012 r.) i ewentualnie czy uzyskuje dochody i partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, niemożliwe jest dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej, Z przedstawionych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa orzeczono jak w sentencji.