IV SA/Wa 1414/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku według właściwości - oddala skargę - Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 65 § 1 kpa, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o przekazaniu do rozpatrzenia według właściwości wniosku J. T. z dnia [...] grudnia 2008 r. o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r. nr [...] wydanego na podstawie art. 1 i 7 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej ( Dz. U. Nr 55, poz. 310 ze zm.), w przedmiocie m.in. przepadku majątku ruchomego O. S. oraz żony A. S., na który składała się nieruchomość, stanowiąca obecnie działkę nr [...], ujawnioną w KW [...], prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w W.. W uzasadnieniu postanowienia podano, że organ administracji publicznej w myśl art. 19 kpa obowiązany jest przestrzegać swojej właściwości rzeczownej i miejscowej. Właściwość rzeczową jak stanowi art. 20 kpa ustala się według przepisów w zakresie jego działania. Zgodnie z art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim organem właściwym do wydania decyzji w sprawie posiadania i utraty obywatelstwa polskiego jest wojewoda, zaś organem wyższego stopniu w stosunku do wojewody, jak stanowi art. 17 pkt 2 kpa jest właściwy w sprawie minister. Z art. 29 pkt 4 ustawy z dnia 4 września 1997r. o działach administracji rządowej ( Dz. U. z 2000 r. .Nr 122, poz. 1314 ze zm.) wynika, że sprawy obywatelstwa należą do właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Według art. 157 § 1 kpa organ wyższego stopnia jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Zgodnie z art. 65 § 1 kpa, jeżeli organ, do którego podanie wniesiono nie jest właściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Prawidłowo Wojewoda [...] na podstawie art. 65 § 1 w zw. z art. 157 § 1 kpa przekazał wniosek skarżącego Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, gdyż to ten organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950 r. pozbawiającego obywatelstwa Państwa Polskiego O. S. ur. w dniu [...] maja 1900 r. w C., jego żonę A. S. ur. w dniu [...] maja 1914 r. w H. oraz jego córkę L. S. ur. w dniu [...] maja 1936 r. w G. i orzekającego przepadek mienia posiadanego przez ww. osoby całego majątku na rzecz Skarbu Państwa. Minister stwierdził, że błędne jest stanowisko skarżącego, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności tego orzeczenia PPRN jest Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z tego względu, że pozbawienie majątku tym orzeczeniem wydanym na podstawie art. 1 i 7 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej, było następstwem pozbawienia obywatelstwa polskiego, zatem nie można orzekać tylko co do części orzeczenia dotyczącej przepadku posiadanego majątku, nie dokonując przedtem oceny prawidłowości tego orzeczenia w części dotyczącej pozbawienia obywatelstwa polskiego osób w nim wymienionych. W skardze na powyższe postanowienie J. T. wniósł o stwierdzenie jego nieważności, gdyż jego zdaniem zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego oraz procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podnosząc te same argumenty, co w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodał nadto, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 2947/08 oddalającym skargę na decyzję Ministra w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej o pozbawieniu obywatelstwa Państwa Polskiego nie zakwestionował właściwości Ministra. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosowanie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nie naruszają przepisów prawa. Na wstępie należy podnieść, iż Wojewoda [...] prawidłowo uznał, iż nie jest właściwy w sprawie rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1950r. nr [...] wydanego na podstawie art. 1 i 7 dekretu z dnia 13 września 1946 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej ( Dz. U. Nr 55, poz. 310 ze zm.) w sprawie pozbawienia obywatelstwa Państwa Polskiego O. S., jego żony A. i jego córki L. i przepadku posiadanego przez ww. osoby całego majątku na rzecz Skarbu Państwa. Zagadnienie właściwości organów w sprawach dotyczących orzeczeń wydanych na podstawie powołanego wyżej dekretu z dnia 13 września 1946 roku było rozważane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2006 r. sygn. akt II OW 22/06 ( dostępny w Internecie ) rozstrzygając spór kompetencyjny, wskazał na właściwość Prezesa Urzędu do Sprawa Repatriacji i Cudzoziemców, jako organu wyższego stopnia w stosunku do wojewody, do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych na podstawie dekretu o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego osób narodowości niemieckiej. Z dniem 20 lipca 2007 r. kompetencje Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na mocy art. 2 ustawy z dnia z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 120, poz. 818 ) przejął Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, tym samym stał się organem właściwym do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego. Jak słusznie wskazały organy, zgodnie z brzmieniem art. 65 § 1 kpa organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie jest niewłaściwy w sprawie, obowiązany jest niezwłocznie przekazać je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przekazanie podania według właściwości służy doprowadzeniu do załatwienia konkretnej sprawy przez odpowiedni organ. Aby można było uznać, że należy zastosować tryb przewidziany w tym przepisie, konieczne jest ustalenie, że organ, do którego przekazano podanie jest właściwy do jego rozpatrzenia. W tych okolicznościach organ przekazujący bada zarówno swoją właściwość rzeczową, miejscową, jak i instancyjną. Minister Spraw Wewnętrznych w związku z zażaleniem skarżącego trafnie stwierdził, iż organem właściwym do rozpoznania wniesionego przez skarżącego, jak również prawidłowo wskazał, iż w pierwszej kolejności podlega rozpoznaniu kwestia pozbawienia obywatelstwa polskiego osób wymienionych w orzeczeniu PPRN w W. z dnia [...] października 1950 r., jako że przepadek mienia należącego do tych osób był konsekwencją pozbawienia ich obywatelstwa. Stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia o pozbawieniu osób obywatelstwa wywiera tego rodzaju skutek prawny, że upada również ta jego część na mocy, której na rzecz Skarbu Państwa doszło do przepadku całego ich majątku. Oceniając stanowisko organów Sąd doszedł do wniosku, że wydane postanowienia nie naruszają przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, iż zadaniem organu administracji publicznej jest ochrona interesu prawnego obywateli, zapewnienie dostępu do właściwych instytucji, podejmowanie kroków mających na celu załatwienie sprawy i pomoc osobom mającym problemy w prawidłowym poruszaniu się w gąszczu obowiązujących przepisów i z tych zadań organy obu instancji wywiązały się należycie. Dodać przy tym należy, że naruszenie jakiejkolwiek właściwości ( rzeczowej, miejscowej lub instancyjnej ) przez organ administracji publicznej przy wydawaniu orzeczenia ( decyzji, postanowienia ) stanowi o jego kwalifikowanej wadzie prawnej i w związku z tym podlega stwierdzeniu nieważności na podstawie art. 156 § pkt 1 kpa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.