IV SA/Wa 1417/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Linkowski, Asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania - oddala skargę - IV SA/Wa 1417/08 UZASADNI EN I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] i utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu Z. K., zwanego dalej "skarżącym", z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ I instancji orzekł na wniosek M. K., zwanej dalej "wnioskodawczynią", o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu. Decyzja wydana została na podstawie art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz.993 z późn.zm.), zwanej dalej "ustawą", albowiem w ocenie organu I instancji skarżący opuścił sporny lokal. Odwołanie od tej decyzji złożył skarżący. W ocenie Wojewody odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym decyzję pierwszoinstancyjną należało utrzymać w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż spółdzielcze lokatorskie prawo do spornego lokalu przysługuje skarżącemu oraz wnioskodawczyni. Według wyjaśnień wnioskodawczyni skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od lipca 1999 r. Od 2006 r. przed Sądem Rejonowym dla W. – Z II Wydział Cywilny toczy się między stronami sprawa o podział majątku i przyznanie prawa do przedmiotowego lokalu. Wnioskodawczyni przedłożyła do akt sprawy protokół z przesłuchania świadków w postępowaniu przed sądem powszechnym, zeznających, iż skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W toku postępowania administracyjnego skarżący oświadczył, iż: nie zamieszkuje w spornym lokalu od 2003 r., nie występował do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania, wnioskodawczyni od wielu lat utrudnia zamieszkanie w lokalu, w związku z czym w dniu 19 grudnia 2007 r. złożył w prokuraturze stosowne zawiadomienie. Oceniając stan faktyczny sprawy Wojewoda uznał, iż skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu, co sam przyznał. Nie podważa tego wniosku fakt, iż skarżący w dalszym ciągu przechowuje w spornym lokalu własne rzeczy, albowiem, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego, faktycznemu opuszczeniu lokalu nie musi towarzyszyć opróżnienie go z mienia. Powyższe upoważnia do stwierdzenia, iż skarżący zainteresowany jest wyłącznie utrzymaniem zameldowania w spornym lokalu, nie zaś faktycznym zamieszkaniem w nim. Zawisłość przed sądem powszechnym sprawy o podział majątku nie ma wpływu na kwestię dopuszczalności wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu, albowiem kwestia zameldowania w danym lokalu jest całkowicie niezależna od posiadania do tego lokalu praw. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądowoadministracyjnego niedobrowolne opuszczenie lokalu występuje tylko wtedy, gdy osoba zameldowana opuściła lokal pod przymusem, a następnie podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Sytuacja tego rodzaju nie ma miejsca w niniejszej sprawie, albowiem skarżący opuścił sporny lokal w 1999 r., a zwrócił się do prokuratury dopiero w grudniu 2007 r. W świetle powyższych okoliczności wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego w spornym lokalu jest uzasadnione. Skargę na decyzję Wojewody złożył skarżący, podnosząc, co następuje; * ustawowy obowiązek zameldowania się art.52 ust.1 Konstytucji RP, ustanawiający swobodę poruszania się po terytorium RP oraz swobodę wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, albowiem uzależnia realizację tych swobód od decyzji administracyjnej, * przepisy ustawy meldunkowej naruszają Europejską Konwencję Praw Człowieka, albowiem nakładają na polskiego obywatela obowiązki, którym nie może on sprostać w szczególności przy czasowym przeniesieniu miejsca pobytu do innego miasta czy kraju w związku z podjęciem tam zatrudnienia, * zaskarżona decyzja narusza art.64 Konstytucji RP (ochrona własności), albowiem pozbawia skarżącego prawa do nawet krótkotrwałego pobytu w spornym lokalu, a zatem uniemożliwia zabranie stamtąd jego rzeczy, * przy wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu nie wzięto pod uwagę, iż zameldowanie się przez skarżącego na pobyt czasowy w innym miejscu nie oznaczało rezygnacji z zameldowania w spornym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Na rozprawie przed Sądem w dniu 16 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni wskazała, iż: (-) skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu od lipca 1999 r., (-) w roku 2003 jej małżeństwo ze skarżącym zostało rozwiązane przez rozwód, (-) w dacie rozwodu skarżący mieszkał z konkubiną pod innym adresem, (-) w spornym lokalu skarżący nie pozostawił żadnych rzeczy osobistych, (-) postępowanie przed sądem powszechnym o podział majątku dotyczy wyłącznie mebli, które wnioskodawczyni jest gotowa skarżącemu oddać, (-) w wyroku rozwodowym nie orzeczono o sposobie korzystania ze spornego lokalu, albowiem skarżący już w nim nie mieszkał, (-) w listopadzie 2007 r. skarżący chciał wrócić do spornego lokalu po 9 latach nieobecności, (-) wnioskodawczyni nie wyraziła na powyższe zgody, (-) w odpowiedzi na tę odmowę skarżący wystąpił do prokuratury, która po wyjaśnieniu sprawy umorzyła postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art.9 ust.2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Kształt rozwiązań ustawowych w przedmiocie zameldowania wskazuje na to, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim (wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34). Z art. 15 ust. 2 ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, iż o opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2001 r., V SA 1496/00, LEX nr 54454). Za miejsce stałego pobytu uznaje się więc miejsce, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego jest zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualne miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług i opieki medycznej, itp. O istnieniu przesłanki opuszczenia, czy też nie opuszczenia miejsca stałego pobytu, można mówić wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał, iż lokal, w którym była na stałe zameldowana jest nadal miejscem koncentracji jej interesów życiowych lub przestał być tego rodzaju miejscem. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądowoadministracyjnego (m.in. wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, publ. w LEX nr 201427) za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W świetle materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, iż skarżący trwale i dobrowolnie opuścił sporny lokal, w konsekwencji czego od dawna w nim nie zamieszkuje, co stanowiło podstawę do jego wymeldowania. Długotrwałego niezamieszkiwania w lokalu nie kwestionuje sam skarżący, przyznając powyższe w dniu 14 marca 2008 r. do protokołu przesłuchania przeprowadzonego przez organ I instancji (k.41 akt administracyjnych). Skarżący zeznał tam wprawdzie, iż zaprzestanie zamieszkiwania nastąpiło w 2003 r., podczas gdy wnioskodawczyni twierdzi, iż w rzeczywistości fakt ten zaistniał dużo wcześniej, tj. w 1999 r., niemniej nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, iż wersja skarżącego odpowiada prawdzie (do czego w ocenie Sądu nie ma dostatecznych podstaw, zważywszy na zeznania świadków złożone w postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu przed sądem powszechnym - k.42, 43, 46-49 akt administracyjnych), to pięcioletni okres nieprzebywania w lokalu w wystarczający sposób dowodziłby jego trwałego opuszczenia. Z materiału dowodowego nie wynika, aby opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu nastąpiło niedobrowolnie. Nie sugeruje tego sam skarżący, który ponadto przyznał, iż nie występował do sądu cywilnego o przywrócenie posiadania lokalu. Skarżący usiłuje wprawdzie doprowadzić do wszczęcia przeciwko wnioskodawczyni postępowania karnego, zarzucając jej uniemożliwianie mu obecnie wstępu do lokalu, niemniej powyższe nie wpływu na wynik postępowania o wymeldowanie. Wynika to z faktu, iż starania skarżącego nie doprowadziły dotąd do wszczęcia postępowania karnego, a po drugie, podjęte zostały dopiero po upływie kilku lat od opuszczenia lokalu, a zatem nie dotyczą samego opuszczenia lokalu, a zdarzeń dużo późniejszych. W świetle powyższych faktów zaniechanie przez organ wymeldowania skarżącego z pobytu w spornym lokalu pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przywołanym na wstępie celem zameldowania, tj. potwierdzeniem faktu pobytu zameldowanego w danym lokalu. Powyższe byłoby zatem utrzymywaniem fikcji meldunkowej. Bez wpływu na kwestię wymeldowania z lokalu pozostaje to, iż równolegle skarżący i wnioskodawczyni toczą spór sądowy o podział majątku, w tym o wyłączne prawo do lokalu. Jak już wskazano wcześniej posiadanie uprawnień cywilnoprawnych do lokalu jest zagadnieniem całkowicie odrębnym od faktycznego przebywania w nim, które to przebywanie jest wyłączną przesłanką do posiadania meldunku. Bez wpływu na wynik sprawy pozostaje również fakt zameldowania się przez skarżącego na pobyt czasowy (trzy miesiące) w lokalu [...] przy ulicy [...], co nastąpiło po wydaniu orzeczenia przez organ I instancji (meldunek dotyczy okresu 31 maja - 31 sierpnia 2008 r.). Nie może budzić wątpliwości dopuszczalność równoległego posiadania przez tę samą osobę dwóch meldunków, tj. stałego i tymczasowego w różnych miejscach, a jednocześnie przebywanie w miejscu pobytu czasowego wyłącza uznanie, iż doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego. Jest to zatem sytuacja, w której występuje faktyczne niezamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego, niemniej nie ma ono cech trwałości, a jednocześnie pomiędzy zamieszkaniem w miejscu pobytu czasowego a dokonaniem w nim zameldowania nie występuje wogóle, czy też występuje nieznaczna rozbieżność czasowa. Powyższe nie może zatem znaleźć zastosowania w sytuacji, w której do zameldowania na pobyt czasowy doszło dopiero po upływie wielu lat od faktycznego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Podniesione w skardze argumenty odnośnie niekonstytucyjności przepisów ustawy są nietrafne. Przepisy te w żaden sposób nie ograniczają swobody przemieszczania się obywateli, a jedynie ustanawiają w związku z realizacją tej swobody określone obowiązki ewidencyjne. Przepisy te nie ograniczają również żadnych uprawnień o charakterze cywilnoprawnych, albowiem od jakichkolwiek uprawnień tego typu abstrahują, co zostało już wcześniej omówione. Prawa majątkowe stron postępowania o wymeldowanie podlegają ochronie według przepisów prawa cywilnego. Skarga nie ma zatem usprawiedliwionych podstaw. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 p.p.s.a.