IV SA/Wa 1431/21

WyrokWSA w Warszawie2022-01-24

Skład orzekający: Agnieszka Wąsikowska, Alina Balicka, Joanna Borkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pogarszająca się sytuacja finansowa przedsiębiorcy, prowadząca do ryzyka niewypłacalności, może stanowić "ważny interes nabywcy" uzasadniający wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej przed upływem pięciu lat od jej nabycia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że pogarszająca się sytuacja finansowa przedsiębiorcy, nawet jeśli prowadzi do ryzyka niewypłacalności, nie zawsze stanowi "ważny interes nabywcy" w rozumieniu art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, uzasadniający zbycie nieruchomości rolnej przed upływem pięciu lat od jej nabycia. Kluczowe jest wykazanie nadzwyczajności sytuacji oraz przedstawienie rzetelnych dowodów potwierdzających tę okoliczność, czego skarżący nie uczynił, pomimo wielokrotnych wezwań organów.
Stan faktyczny
Skarżący P. T. złożył wniosek o wyrażenie zgody na zbycie udziału w nieruchomości rolnej przed upływem pięciu lat od jej nabycia, powołując się na trudną sytuację finansową i potrzebę spłaty zobowiązań. Organy administracji (Dyrektor Generalny KOWR, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi) odmówiły wyrażenia zgody, uznając, że skarżący nie wykazał istnienia "ważnego interesu nabywcy". Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 2b ust. 3 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Joanna Borkowska, Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Heman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na zbycie nieruchomości rolnej oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2021 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. T. od decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister wskazał, że prawidłowo ww. decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., Dyrektor Generalny KOWR działając w trybie art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1655), dalej jako "u.k.u.r.", nie wyraził zgody na zbycie przez P. T. , udziału wynoszącego 1/2 części w nieruchomości rolnej położonej w obrębie [...] C. gmina R., składającej się z działek ewidencyjnych o numerach: [...] i [...], o łącznej pow. 3,4570 ha - przed upływem pięciu lat od jej nabycia. Odnosząc się do art. 2b ust. 3 u.k.u.r. wyjaśnił, że pojęcie "ważnego interesu nabywcy" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę, sytuacja wyrażenia zgody na oddanie w posiadanie nieruchomości rolnej ma charakter wyjątkowy, w związku z tym uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych i okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu. Ważny interes nabywcy to zatem jakakolwiek istotna okoliczność, która przemawia za tym, że uzasadnione jest odstąpienie od realizacji zakazów wynikających z nabycia gruntu. Jako przykład można wskazać np. chorobę nabywcy, która uniemożliwia lub utrudnia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego itp. Dalej organ wskazał, że w badanej sprawie, obowiązek wynikający z art. 2b ust. 2 u.k.u.r. powstał w wyniku nabycia udziału ww. nieruchomości w drodze umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2019 r., rep. [...] nr [...]. Obszar nieruchomości rolnej wynosi 3,4570 ha. W wypisach z rejestru gruntów (według stanu na dzień 1 czerwca 2020 r.) nieruchomość objęta wnioskiem - działka ewidencyjna o numerze [...] (pow. 2,4570 ha) w opisie użytków oznaczona jest jako: RIIIA, RIIIB, RIVa - grunty orne; działka ewidencyjna o numerze [...] (pow. 1,000 ha) w opisie użytków oznaczona jest jako: RIIIA, RIIIB, RIVa - grunty orne. W ocenie Ministra nabywając udział w nieruchomości rolnej, nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. Jak wynika z akt sprawy Skarżący "ważnego interesu" upatrywał w pogarszającej się sytuacji ekonomicznej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz potrzebą sprzedaży gruntów rolnych celem m. in. spłaty ciążących na nim zobowiązań. Ponadto wskazał, że w sytuacji epidemii i wprowadzenia przez rząd coraz nowych obostrzeń w funkcjonowaniu, nie jest on w stanie przewidzieć kolejnego tygodnia. W toku postępowania na wezwanie Organu dodatkowo wskazał, że obok gospodarstwa rolnego prowadzi jednoosobową działalność deweloperską. Wskazał, że aktualnie posiada zadłużenie w bankach na kwotę w wysokości 9 044 499 zł z miesięcznymi zobowiązania w wysokości około 50 000 zł. Wnioskodawca wyjaśnił, że za kilka miesięcy nie będzie w stanie pokrywać bieżących zobowiązań a jego zobowiązania zostaną postawione w stan natychmiastowej wymagalności. Wnioskodawca do pisma dołączył dokumenty m.in. umowy o kredyty i pożyczki (pismo z 28 maja 2020 r.). W związku z tym, że Dyrektor uznał, że Strona nie przedstawiła wystarczających dowodów mogących potwierdzić okoliczności wskazane w uzasadnieniu złożonego przez niego wniosku, wezwał ją do przedłożenia kolejnych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca pismem z dnia 16 lipca 2020 r. wyjaśnił, że nieruchomość nie była przedmiotem postępowania sądowego, źródłem jego utrzymania jest działalność gospodarcza [...] P. T. oraz gospodarstwo rolne, zaś w jego gospodarstwie domowym są żona oraz dziecko. Wnioskodawca wskazał, że jego aktualne zobowiązania zamykają się na kwotę prawie 10 mln, nie posiada oszczędności, ani innych składników majątku ponad posiadane grunty, nie posiada przeterminowanych zobowiązań, jego dochód w gospodarstwie domowym uległ pogorszeniu z powodu braku zaplanowanych wpływów. Do pisma wnioskodawca dołączył dodatkowe dokumenty, w tym m.in. PIT-36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok 2019; zestawienie kredytów i pożyczek. W piśmie z 6 sierpnia 2020 r. wskazał ponownie okoliczności, które według niego stanowią o ważnym interesie nabywcy oraz dołączył dodatkowe dokumenty m.in. kserokopie umów przedwstępnych sprzedaży nieruchomości, kserokopię wezwania do zapłaty, kserokopię decyzji w sprawie subwencji finansowej z [...] lipca 2020 r. (dot. 24 000 zł), zestawienie VAT-7/VAT-7K, czy zestawienie przychodu, kosztu, dochodu za okres od 01.2019 r. do 07.2019 r., kserokopie operatów szacunkowego i przedwstępnych umów sprzedaży dotyczące innych działek. Mając na uwadze oświadczenie Strony Organ ponownie wezwał Stronę do wyjaśnień w zakresie m.in. prowadzonej działalności gospodarczej o nazwie [...] P. T. oraz prowadzonej działalności rolniczej, czy gospodarstwa domowego z uwagi na to, że nie zostało to podparte danymi finansowymi. Pismem z 14 września 2020 r. Strona – na wezwanie - ponownie uzupełniła dodatkowe dokumenty. Organ jednak dalej uznał, że z przesłanych dokumentów nie wynika jaka jest sytuacja finansowa wnioskodawcy. Wnioskodawca zdaniem Organu nie udokumentował m.in. jaki osiąga dochód z tytułu prowadzonej przez siebie działalności rolniczej, jak również jakie ma koszty z tym związane. Wnioskodawca nie udokumentował, że nabywca nieruchomości uzależnił nabycie nieruchomości, dla której nie jest wymagana zgoda KOWR od nabycia nieruchomości, na którą jest wymagana zgoda wraz ze wskazaniem numerów działek i numerów umów (wnioskodawca powołał powyższą okoliczność, ale jej nie wyjaśnił). Wskazano również, że na podstawie dokumentów przedłożonych przez niego, nie jest możliwe ustalenie jego sytuacji życiowej i ekonomicznej, a tym samym udokumentowanie, że jest on zmuszony do zbycia nieruchomości objętej wnioskiem. Poinformowano również, że wnioskodawca wykazał, że nabył nieruchomość nie w celu prowadzenia na niej działalności rolniczej, lecz z zamiarem jej przekształcenia na cele inne niż rolne i wyłączenia z produkcji rolniczej, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Organ wskazał, że jak wynika z zapisów umowy będącej podstawą nabycia przez wnioskodawcę posiadanego udziału w nieruchomości prowadzi on gospodarstwo rolne w gminie R. o powierzchni użytków rolnych 31,4164 ha. P. T. w jednym ze swoich pism (z 6 sierpnia 2020 r.) wskazał, że z uwagi na swoją trudną sytuację finansową ustalił naprawczy plan jego firmy. Jedyną drogą, która daje możliwości pozyskania środków na spłatę kredytów, a co za tym idzie na uchronienie go przed upadłością jest sprzedaż nieruchomości, wchodzących w skład zarówno majątku osobistego jak i jego firmy. Wnioskodawca kilkukrotnie wskazywał, że sprzedaje te grunty, które ktoś chce kupić i wystawił również inne nieruchomości do sprzedaży. Dołączył wydruk ze strony internetowej www.otodom.pl gdzie wskazuje 17 ogłoszeń nieruchomości. Brak w przedmiotowych wydrukach numerów ksiąg wieczystych, aby jednoznacznie przypisać ogłoszenia do wnioskodawcy. Wnioskodawca do swojego wniosku z 28 maja 2020 r. dołączył stan posiadanych przez siebie nieruchomości (wg stanu na 5 maj 2020 r.) w ilości ksiąg wieczystych 42. Natomiast organ ustalił, że wnioskodawca widnieje w 73 księgach wieczystych jako właściciel lub współwłaściciel nieruchomości. Poza tym wskazano, że wnioskodawca wskazał dwa źródła dochodu: działalność gospodarczą i gospodarstwo rolne. Tymczasem wnioskodawca jak wynika z KRS nr [...] spółki o nazwie "[...] SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ" widnieje jako wspólnik i Wiceprezes Zarządu i wg KRS nr [...] jest komandytariuszem w spółce ,,[...] SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ SPÓŁKA KOMANDYTOWA". Według KRS głównym profilem spółek są m.in.: roboty budowlane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych, kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, realizacja projektów budowlanych związanych ze wnoszeniem budynków, roboty związane z budową dróg i autostrad. Wobec powyższych ustaleń organ nie znalazł dowodów wskazujących na istnienie ważnego interesu nabywcy. Organ odwoławczy ponownie analizując sprawę wskazał, że Dyrektor Generalny KOWR – co wynika z akt sprawy - wzywał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji związanej z jego sytuacją ekonomiczną. Pomimo tych wezwań strona nie nadesłała żądanych informacji oraz dokumentów lub też nadsyłała inne, niż te których żądał organ. Minister zwrócił uwagę, że również podjął próby uzupełnienia materiału dowodowego dotyczącego sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy. W tym celu pismem z dnia 8 kwietnia 2021 r. wezwał stronę do nadesłania wyjaśnień i dokumentów, które miały na celu porównanie jego sytuacji finansowej z okresu nabycia nieruchomość i sytuacji aktualnej. Minister próbował ustalić m.in. czy wnioskodawca prowadzi księgowość w gospodarstwie rolnym, jakie dochody uzyskał w latach 2017-2018 z tytułu zasiadania w radach nadzorczych spółek, prowadzenia gospodarstwa rolnego, prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej i ewentualnych innych źródeł dochodów oraz jaki dochód uzyskał z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w roku 2019 i 2020. Minister wskazał, że Skarżący nie nadesłał jednak żadnych wyjaśnień ani dokumentów. Nadesłane natomiast dotychczas (w toku rozpatrywania sprawy przez organ I instancji) dokumenty oraz informacje - w szczególności wyjaśnienia na temat prowadzonej działalności gospodarczej i jego stanu rodzinnego, umowy kredytowe, umowy leasingowe, rachunki, faktury VAT, wybrane deklaracje podatkowe VAT 7, czy PIT 36 L - nie przedstawiają całościowej sytuacji finansowej Strony. Tym samym – zdaniem Ministra - skarżący nie przedstawił w sposób całościowy, rzetelny oraz wiarygodny swojej sytuacji ekonomicznej i trudno jest stwierdzić, że sytuacja materialna Strony pogorszyła się. Organ wskazał, że nie ma więc także podstaw do uznania, że po jego stronie zachodzi "ważny interes", na który wskazuje art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Poza tym wcześniejszego zbycia udziału w nieruchomości w żaden sposób nie uzasadnia też "interes publiczny". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. T. powyższej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2b ust. 3 u.k.u.r. - poprzez jego błędną wykładnię, w szczególności poprzez przyjęcie, że przez "ważny interes nabywcy" należy rozumieć sytuacje absolutnie wyjątkowe, a uzasadnieniem zastosowania przedmiotowej instytucji będzie wystąpienie okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu takich jak choroba nabywcy, która uniemożliwia lub utrudnia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego, gdy tymczasem w zakresie znaczeniowym pojęcia "ważnego interesu nabywcy" znajduje się także pogarszająca się sytuacja finansowa prowadzonej przez nabywcę działalności gospodarczej, zwłaszcza w przypadku, gdy dalsze pogorszenie tejże sytuacji może doprowadzić do stanu niewypłacalności nabywcy, choć stan ten nie musi na chwile rozpoznania wniosku przejawiać się w istnieniu wysokich zobowiązań już przeterminowanych (czyli wymaganą przez organ rzeczywistą niewypłacalnością, a nie wyłącznie jej perspektywą) i tym samym uznanie przez organ, że niemożliwym jest zastosowanie art. 2b ust. 3 u.k.u.r., poprzez uwzględnienie wniosku; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 oraz 80 k.p.a. poprzez nieustalenie istnienia podstaw dla uwzględnienia wniosku, w przypadku, gdy na podstawie dokumentów i dowodów przedłożonych przez skarżącego było możliwe ustalenie przesłanki ważnego interesu nabywcy - wyjątkowo trudnej i pogarszającej się sytuacji finansowej, a organy na podstawie dodatkowych dokumentów nie ustaliłyby nic ponad to co było niezbędne i zostało ustalone w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego, dla określenia sytuacji finansowej skarżącego; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu jako stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym stadium postępowania - przez odmowę udostępnienia akt postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa skarżącego w siedzibie organu w dniu 15 października 2020 r. Wobec powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu Strona podniosła, że w toku postępowania przedstawiła wszystkie dokumenty, do których przedłożenia została zobowiązana, które faktycznie była w stanie przedstawić, i których treść mogła mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tak rozumianej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano normy prawa materialnego. Uchylenie zaskarżonego aktu w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy Skarżący wystąpił do Dyrektora Generalnego KOWR o wyrażenie zgodny na zbycie udziałów w nieruchomości rolnej przed upływem 5 lat z uwagi na szczególną trudną sytuacją finansową i związaną z tym potrzebę spłaty ciążących na nim zobowiązań. Koniecznością podjęcia szybkich działań celem uratowania się przed bankructwem. W tym zakresie przedłożył szereg dokumentów, które jego zdaniem spełniają kryterium "ważnego interesu nabywcy nieruchomości rolnej", do której odnosi się art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Zdaniem Sądu – mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy – zasadnie przyjął Minister, że strona nie uzasadniła w sposób przekonywujący potrzebę wcześniejszego zbycia udziału w nieruchomości rolnej. W niniejszej sprawie trzeba mieć na względzie zakres przedmiotowy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego i to, że jej celem jest wprowadzenie zasad obrotu nieruchomościami rolnymi i ograniczenia z tym związanymi. W doktrynie wskazuje się, że m.in. celem komentowanego przepisu jest zapewnienie, aby nabywane nieruchomości rolne w Polsce były – co do zasady – aktywnie wykorzystywane w działalności rolniczej. Nieruchomości te powinny być właściwie zagospodarowane, zwiększając tym samym bezpieczeństwo żywnościowe obywateli w naszym kraju. Omawiany przepis ma przede wszystkim przeciwdziałać nabywaniu takich nieruchomości w charakterze inwestycji kapitałowych, na potrzeby korzystania z rolniczego ubezpieczenia społecznego lub w celu spekulacyjnym, co m.in. pośrednio podważałoby strukturę ustroju rolnego w Polsce opartą na gospodarstwach rodzinnych (Komentarz Lex, Czech Tomasz, Kształtowanie ustroju rolnego, Opublikowano: WKP 2020). W myśl art. 2b ust. 3 u.k.u.r.. który jest podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka, na wniosek nabywcy nieruchomości rolnej, wyraża zgodę, w drodze decyzji administracyjnej, na zbycie przed upływem okresu 5 lat od dnia przeniesienia własności tej nieruchomości, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem nabywcy nieruchomości rolnej lub interesem publicznym. Oceny, czy spełniono przesłanki określone w art. 2b ust. 3 u.k.u.r., Dyrektor Generalny KOWR dokonuje w granicach uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, Minister prawidłowo w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na kwestię pojęcia "ważnego interesu nabywcy", do którego odnosi się ww. przepis. Wyrażenie zgody na zbycie nieruchomości rolnej przed wskazanym okresem jest sytuacją bardzo wyjątkową. Uzasadnieniem wykorzystania tej możliwości będą okoliczności niezależne od wnioskodawcy, nadzwyczajne sytuacje, zdarzenia uniemożliwiające prowadzenie gospodarstwa rolnego (np. choroba uniemożliwiająca prowadzenie gospodarstwa rolnego, klęska żywiołowa). Zdaniem Sądu może to być również bardzo trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy, przy czym trzeba mieć na względzie, że nie każda taka sytuacja będzie miała charakter nadzwyczajny, uzasadniający ważny interes nabywcy w rozumieniu art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Będzie to zatem sytuacja wyjątkowa, która w pierwszej kolejności uniemożliwia dalsze funkcjonowanie. Poza tym powinna zostać wykazana i to po stronie wnioskodawcy leży ciężar przedłożenia w tym zakresie niezbędnych dowodów. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy wskazać, że skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji finansowej i prawnej, pomimo że organy wzywały stronę to tego na każdym etapie postępowania. Jak wynika z akt sprawy m.in. Strona nie przedstawiła rzetelnie dokumentów świadczących o sytuacji życiowej i materialnej osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, czy nie ujawniła – jak się okazało w toku postępowania - innych okoliczności mających wpływ na jej sytuację finansową/majątkową. Jak wynika bowiem z ustaleń organu skarżący zasiada w zarządzie spółek, o których w swoim wniosku i oświadczeniach się nie wspominał, a mogą one wpływać na sytuację finansową skarżącego, jak i widnieje w 73 księgach wieczystych jako właściciel i współwłaściciel nieruchomości, a nie jak wskazał w 42. Ponadto nie została wyjaśniona kwestia dochodów skarżącego uzyskiwanych z prowadzonej działalności rolniczej, jak i nie zostało udokumentowane, że nabywca uzależnił nabycie nieruchomości, dla której nie jest wymagana zgoda KOWR od nabycia nieruchomości, na którą jest wymagana zgoda wraz ze wskazaniem nr działek i numerów umów. Powyższe okoliczności świadczą zdaniem Sądu o nierzetelnym przedstawieniu swojej sytuacji finansowej, która wskazywałaby na to, że skarżący będzie – jak to wskazał - bankrutem. Poza tym nie można przyjąć, że strona nie miała świadomości o istnieniu ograniczeń w obrocie nieruchomościami rolnymi i istniejącymi obowiązkami wynikającymi z art. 2b ust. 3 u.k.u.r. Jak wynika z akt sprawy Strona dokonywała licznych transakcji w zakresie nabywania i sprzedaży gruntów m.in. rolnych. Zasadnie Minister zwrócił uwagę, że nabywca powinien być świadomy istnienia związanych z tym nabyciem obowiązków i ograniczeń. Odnosząc się do zarzutu Strony wskazującego na niezapewnienie jej jako stronie postępowania czynnego udziału na każdym stadium postępowania, należy wskazać, że Strona nie wykazała, by miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazuje się również w orzecznictwie, przez udział w postępowaniu należy bowiem rozumieć udział strony w całym ciągu czynności przygotowawczych postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ administracji publicznej. Chodzi tutaj o udział w czynnościach, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego strona stawiająca zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. powinna wykazać, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. że uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 326/17, CBOSA). W ocenie Sądu strona zatem nie wykazała, że powołana przez z nią okoliczność – odmowa udostępnienia akt postępowania administracyjnego podczas stawiennictwa w siedzibie organu, w jakikolwiek sposób uniemożliwia złożenie dodatkowych dokumentów, które mogłyby mieć wpływ na wynika sprawy. Z akt sprawy nie wynika również, że strona składała na powyższą czynność ponaglenie (bezczynność organu art. 35 k.p.a.) czy zażalenie (art. 74 § 2 k.p.a.). W ocenie Sądu wydając zaskarżoną decyzję organ dochował należytej staranności i w sposób wystarczający rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy, a Strona skarżąca nie zakwestionowała w sposób przekonywujący jego ustaleń. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło