IV SA/Wa 1433/18
WyrokWSA w Warszawie2018-11-28
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zobowiązująca cudzoziemca do powrotu i orzekająca zakaz ponownego wjazdu jest zgodna z prawem, jeśli cudzoziemiec przebywał nielegalnie na terytorium RP i nie posiadał środków finansowych, a jednocześnie powołuje się na prawo do życia rodzinnego i prywatnego oraz względy humanitarne związane z konfliktem w kraju pochodzenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i orzeczeniu zakazu ponownego wjazdu jest zgodna z prawem. Ustalono, że cudzoziemiec przebywał nielegalnie na terytorium RP, nie posiadał środków finansowych, a jego powrót do kraju pochodzenia nie narazi go na poważną krzywdę ani nie naruszy prawa do życia rodzinnego i prywatnego w stopniu uzasadniającym udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Sąd podkreślił, że naruszenie przepisów imigracyjnych może uzasadniać ingerencję w prawo do życia rodzinnego i prywatnego, a system prawa imigracyjnego oparty na sankcjach administracyjnych nie jest niezgodny z art. 8 Konwencji.Stan faktyczny
Skarga dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która uchyliła decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i zakazu ponownego wjazdu, a w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Decyzja ta zobowiązywała cudzoziemkę do powrotu i orzekała zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP i państw Schengen na okres 1 roku. Cudzoziemka przebywała w Polsce nielegalnie od 2004 r., nie posiadała środków finansowych, a jej wniosek o ochronę międzynarodową został rozpatrzony odmownie. W skardze podnosiła argumenty dotyczące prawa do życia rodzinnego, ochrony z art. 8 EKPC oraz względów humanitarnych związanych z konfliktem w kraju pochodzenia. W toku postępowania sądowego pojawiły się nowe okoliczności: choroba, a następnie zgon konkubenta cudzoziemki oraz wprowadzenie stanu wojennego na części terytorium Ukrainy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi I. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oddala skargę
Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], wydana na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6, art. 315 ust. 1 oraz art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2017 r. poz. 2206 z późn. zm.) – dalej zwanej "ustawą o cudzoziemcach" w zw. z art. 12 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 107) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn.zm.) – dalej zwanej "k.p.a.", uchylająca decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i zakazu ponownego wjazdu i w tym zakresie orzekająca o zobowiązaniu I. N. do powrotu w terminie 25 dni od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na: 1) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, 2) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa oraz utrzymująca w mocy ww. decyzję w pozostałej części.
Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
W dniu [...] maja 2016 r. funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] przeprowadzili kontrolę legalności pobytu I. N. (dalej zwanej "cudzoziemką" lub "skarżącą") na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Tożsamość cudzoziemki ustalono na podstawie dowodu osobistego wydanego przez władze [...]. W wyniku podjętych czynności ustalono, że cudzoziemka przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, a ponadto nie posiada ona środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli jej pozwolenia na wjazd, i nie wskazała wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych.
W dniu [...] maja 2016 r. odbyło się przesłuchanie skarżącej z którego wynika, że ostatni wjazd cudzoziemki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nastąpił we wrześniu 2004 r. Skarżąca przekroczyła granicę na podstawie paszportu i ważnej wizy, a celem jej przyjazdu było podjęcie pracy. Skarżąca została zatrudniona przy zbiorze jabłek w W.. Po upływie około 1 miesiąca od daty przyjazdu do Polski skradziono jej paszport. Powyższy fakt nie został zgłoszony na Policję. Po utracie ważności wizy cudzoziemka nie opuściła terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i wykonywała pracę bez podpisanej umowy przez okres około 2 lat. Cudzoziemka wskazała, iż podjęła działania w kierunku zalegalizowania pobytu w Polsce, ale bez paszportu okazało się to niemożliwe. Z abolicji obowiązującej w 2012 r. nie skorzystała. W miejscowości G. [...] zamieszkuje od około [...] lat. Cudzoziemka oświadczyła, że pracuje dorywczo. Ponadto zaznała, że nigdy nie była prześladowana w kraju swojego pochodzenia, nie grozi jej tam niebezpieczeństwo i nie była poddana torturom. Natomiast na [...] przebywa jej matka, syn z żoną i wnuczki. Skarżąca stwierdziła również, iż w przypadku konieczności powrotu do kraju pochodzenia, postara się zarobić pieniądze na podróż.
W dniu [...] czerwca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o udzielnie ochrony międzynarodowej na terytorium RP, który został rozpatrzony odmownie prawomocną decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r.
W toku postępowania organ I instancji w dniu [...] września 2016 r. przesłuchał w charakterze świadka J. P., który zeznał, że planował z cudzoziemką zawrzeć związek małżeński, ale ze względu na jej nielegalny pobyt w Polsce okazało się to niemożliwe. Organ ustalił, że skarżąca i ww. świadek przebywają pod jednym adresem, ale podjęte czynności nie potwierdziły prowadzenia przez nich wspólnego gospodarstwa domowego i ewentualnego życia rodzinnego.
Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. orzekł o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu w terminie 25 dni, od dnia doręczenia decyzji oraz o zakazie ponownego wjazdu na: 1) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w niniejszej decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu niniejszej decyzji, 2) terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania niniejszej decyzji, na wypadek, jeżeli w terminie określonym w niniejszej decyzji cudzoziemka nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa.
Organ I instancji stwierdził, że cudzoziemka spełniła przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach uzasadniające wydanie decyzji o zobowiązaniu jej do powrotu, natomiast nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie i wykonanie tej decyzji.
Cudzoziemka złożyła odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie oraz zarzucając sprzeczność w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, iż od ponad 10 lat przebywa na terytorium Polski pozostając w konkubinacie z J. P., co zostało potwierdzone w trakcie oględzin miejsca ich wspólnego zamieszkania. Ponadto dodała, że ich wzajemne relacje stanowią podstawę do uznania, że pozostaje ona w faktycznym związku z J. P.. Jednocześnie podniosła, iż zamierzała zawrzeć związek małżeński, jednakże przeszkodą okazał się brak jej dokumentów. W ocenie skarżącej art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, pozwala jej na pozostanie w Polsce, tj. kraju który wybrała jako miejsce swojego pobytu z zamiarem uregulowania tutaj swojej sytuacji życiowej. Cudzoziemka wskazała, że podejmowała działania zmierzające do legalizacji jej pobytu i podczas okresu zamieszkiwania na terytorium RP oraz nie naruszyła porządku prawnego. Zdaniem skarżącej wykonanie decyzji narazi ją na doznanie poważnej krzywdy, gdyż na [...] toczy się wojna, zatem za jej pozostaniem w Polsce przemawiają względy humanitarne.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu dobrowolnego powrotu i zakazu ponownego wjazdu orzekając w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż sprawa o zobowiązanie do powrotu cudzoziemki została wszczęta z urzędu w dniu [...] maja 2016 r., a zatem przed dniem [...] lutego 2018 r., czyli wejścia w życie ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 12 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że przepis art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach] oraz przepis art. 88j ust. 2 ustawy zmienianej w art. 4 [tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm.)] stosuje się w brzmieniu nadanym tą ustawą.
Zdaniem organu II instancji z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, że zadeklarowany przez nią sposób zarobkowania tj. nielegalne prace dorywcze, nie stanowi wiarygodnych źródeł uzyskania środków finansowych na pokrycie kosztu pobytu i powrotu do państwa pochodzenia. Tym samym w ocenie organu odwoławczego skarżąca poprzez jej nielegalny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz ze względu na fakt, iż nie posiada ona środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium naszego kraju oraz podróży powrotnej do państwa pochodzenia, wyczerpała obligatoryjne przesłanki z art. 302 ust. 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach do wydania decyzji o zobowiązaniu jej do powrotu.
Jednocześnie organ odwoławczy nie stwierdził występowania negatywnych przesłanek z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu. Skarżąca nie legitymuje się wizami, czy innymi tytułami pobytowymi uwzględnionymi w art. 303 ust. 1 pkt 1-3 i 5-7 ustawy o cudzoziemcach. Analiza akt sprawy wykazał także, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, o którym mowa w art. 303 ust. 1 pkt 4, 8-13 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto skarżącej nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany.
Organ II instancji podkreślił, że w trakcie przesłuchania cudzoziemka zeznała, że nie grozi jej żadne niebezpieczeństwo w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia. Nie wskazała ponadto, aby było tam zagrożone jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego. W odwołaniu wskazała co prawda, że zobowiązanie do powrotu narazi ją na doznanie poważnej krzywdy z uwagi na wojnę, która toczy się w kraju jej pochodzenia, jednakże konflikt zbrojny ma zasięg regionalny i dotyczy jedynie dwóch wschodnich obwodów [...], tj. obwodu [...] i [...], natomiast pozostały obszar kraju nie jest zagrożony żadnymi działaniami o charakterze militarnym. Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby przed przyjazdem do Polski skarżąca zamieszkiwała na terenach objętych konfliktem. Wobec powyższego organ stwierdził brak podstaw do uznania, że powrót do kraju pochodzenia rzeczywiście narazi cudzoziemkę na doznanie poważnej krzywdy. Powyższy fakt został również wykazany w postępowaniu o udzieleniu skarżącej ochrony międzynarodowej, które zakończyło się decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2016 r. o odmowie nadania statusu uchodźcy oraz odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej na terytorium RP z uwagi na to, że nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia oraz nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy.
Dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo cudzoziemki do życia rodzinnego, czy prywatnego organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozważył skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemki do powrotu jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy - wynosi 1 rok od dnia wykonania decyzji i jest konsekwencją świadomych działań cudzoziemki skutkujących jej wieloletnim nielegalnym pobytem na terytorium RP. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru ostatecznego. Skarżąca po wyjeździe z Polski i upływie (lub cofnięciu) okresu zakazu ponownego wjazdu ma możliwość aplikowania o zezwolenie na wjazd i pobyt w Polsce w zwykłym trybie ustawy o cudzoziemcach (wiza, zezwolenie na pobyt czasowy, zezwolenie na pobyt czasowy i pracę).
Dodatkowo organ II instancji wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Faktem jest, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca utrzymuje pewne relacje osobiste i zamieszkuje z obywatelem polskim. Jednakże nawiązanie tego związku nastąpiło już w okresie jej nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto jak wskazał organ I instancji nie bez znaczenia jest fakt, że cudzoziemka przyjechała do Polski jako osoba dorosła i z pełną świadomością przebywała na jego terytorium, ignorując obowiązujące przepisy i powinna zdawać sobie sprawę z konsekwencji swojego postępowania. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prezentowany jest pogląd, że naruszenia przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego cudzoziemca i ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (wyrok ETPCz z dnia [...] lipca 2008 r., skarga nr [...]). Trybunał podkreślił, że przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (aktualnie zobowiązanie do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Należy uznać, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. To czy ostatecznie wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji zależeć może ostatecznie od tego, czy podjęta przez władze krajowe ingerencja pozostaje w należytej proporcji do stwierdzonych naruszeń prawa, czyli, czy ingerencja ta jest konieczna w demokratycznym społeczeństwie. Dokonując zatem oceny, czy środek w postaci wydalenia cudzoziemca jest konieczny w demokratycznym społeczeństwie należy brać pod uwagę nie tylko długość tego pobytu, ale również charakter pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym w okresie, w którym nawiązywał on więzi z tym krajem. Istotną kwestią jest rozważenie czy więzy rodzinne, "życie rodzinne", którego naruszenie jest badane miało swój początek w czasie, w którym osoby związane ze sprawą uświadamiały sobie, że ich status prawny na terytorium państwa goszczącego był tego rodzaju, że trwanie życia rodzinnego w tym państwie było zagrożone od samego początku.
Organ odwoławczy wskazał, że z zeznań złożonych przez J. P. wynika, że zamieszkuje on z cudzoziemką od 2007 r., jednakże podczas wspólnego długotrwałego zamieszkiwania nie zdążył on poznać prostych preferencji cudzoziemki (np. stwierdził, że nie ma ona ulubionej potrawy, nie wiem jaki jest jej ulubiony kolor) ani nie został przez nią dopuszczony do ważnych informacji dotyczących jej życia osobistego np. związanych z jej nielegalnym przebywaniem na terytorium RP. Zatem w ocenie organu okres wspólnego zamieszkiwania nie ma znaczącego wpływu na rozpatrywaną kwestię. Ponadto J. P. oraz cudzoziemka nie posiadają wspólnych dzieci. Z zeznań wynika także, iż zamierzał on zawrzeć ze skarżącą związek małżeński, jednak ze względu na fakt, że nie posiadała ona dokumentów, nie został zawarty. Jednocześnie z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sąsiedztwie miejsca czasowego pobytu cudzoziemki, a jednocześnie miejscu stałego zamieszkania J. P., wynika, że cudzoziemka jest widywana pod tym adresem przez sąsiadów od około 5 lat, zna język polski i utrzymuje się z prac dorywczych. Dom, w którym zamieszkuje mężczyzna ma odcięty prąd, co jest spowodowane zatargiem pomiędzy ww. a jego matką, która jest właścicielką posesji. O samej cudzoziemce sąsiedzi nie mogli udzielić więcej informacji, co może świadczyć o niewielkim jej zaangażowaniu w życie lokalnej społeczności. Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] grudnia 2016 r. przez funkcjonariuszy Placówki Straży Granicznej w [...] wynika nadto, że lokal, w którym ww. zamieszkują, to pomieszczenie gospodarcze oraz pokój wielofunkcyjny. W pomieszczeniu gospodarczym ujawniono szafę z ubraniami męskimi i damskimi oraz brak wspólnych zdjęć. Przedmiotowe pomieszczenie mieszkalne nie posiada łazienki, ani toalety. Brak było również bieżącej wody oraz prądu. Mając powyższe na uwadze, w opinii organu, warunki mieszkaniowe jakimi dysponuje J. P. oraz jego relacje z cudzoziemką (nie posiada podstawowych wiadomości o jej osobie) jednoznacznie wskazują, iż w rzeczywistości nie planują oni stworzenia trwałego i stabilnego związku. Wobec tego związek nawiązany z obywatelem RP nie stanowi podstawy do udzielenia cudzoziemce zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych wskazanych w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemki do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Faktem jest, że cudzoziemka przebywa na terytorium RP już od kilkunastu lat, jednakże przez prawie cały ten okres jej pobyt był nielegalny. Jednocześnie cudzoziemca nie podjęła żadnych realnych kroków celem zalegalizowania swojego pobyt w Polsce. Mając powyższe na uwadze zasadnie należy przypuszczać, iż musiała ona zdawać sobie sprawę z konsekwencji takiego zachowania, które w przyszłości spowoduje zobowiązanie jej do opuszczenia terytorium RP. Ponadto cudzoziemka nie posiada w Polsce majątku trwałego ani stałych legalnych źródeł dochodu. Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe skarżącej zostało bezpowrotnie przeniesione do Polski, a powrót do kraju pochodzenia drastycznie pogorszy jej sytuację osobistą (warunki w jakich zamieszkuje w Polsce można uznać za wyjątkowo trudne). Jednocześnie należy zauważyć, iż na terytorium [...] zamieszkują bliscy członkowie jej rodziny tj. matka, syn z żoną i wnuki.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wyjaśnił, iż stwierdzenie występowania przesłanki z art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach i brak występowania okoliczności z art. 303 ust. 1 ww. ustawy obliguje organ rozpatrujący sprawę do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Z uwagi na powyższe wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia. Zastosowanie ww. zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wiąże organ w zakresie podejmowanego rozstrzygnięcia i w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z opisanych tam okoliczności organ nie ma możliwości zastosowania środka łagodniejszego niż przewidziany przez ustawodawcę ani też wyboru sankcji mniej dolegliwej dla cudzoziemca. W tej sytuacji organy orzekające w sprawie dysponują jedynie pewną swobodą w określeniu terminu dobrowolnego powrotu i określeniu zakazu wjazdu przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określeniu okresu tego zakazu. W sytuacji zatem stwierdzenia w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach, organ jest zobligowany na mocy art. 319 pkt 1 ww. ustawy do określenia okresu zakazu ponownego wjazdu. Mając na uwadze fakt, iż cudzoziemka swoim zachowaniem wyczerpała kilka przesłanek skutkujących wydaniem wobec niej decyzji o zobowiązaniu do powrotu, tj. nie tylko długotrwale przebywała na terytorium RP bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, lecz również nie posiada wystarczających środków finansowych, zasadne jest określenie zakazu ponownego wjazdu na okres 1 roku. Orzeczenie krótszego zakazu ponownego wjazdu nie spełniłoby bowiem swojego represyjnego i wychowawczego charakteru.
W kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na czas trwania postępowania odwoławczego Szef Urzędu wyjaśnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji zostało wstrzymane z mocy prawa, z uwagi na złożenie przez stronę w ustawowym terminie odwołania od decyzji. W sprawie ma zastosowanie bowiem art. 130 § 2 k.p.a., zgodnie z którym wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Zaskarżonej decyzji nie został nadany rygor natychmiastowej, wykonalności, a zatem nie ma wobec niej zastosowania art. 130 § 3 k.p.a., zgodnie z którym powyższego przepisu (art. 130 § 2 k.p.a.) nie stosuje się m.in. gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję cudzoziemka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
˗ art. 37 Konstytucji RP, art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, art. 348 pkt 1a i 2 oraz art. 351 ustawy o cudzoziemcach przez ich niezastosowanie,
˗ przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. wskutek oparcia rozstrzygnięcia na sprzecznych ustaleniach faktycznych oraz nierozważenie argumentów odwołania,
Ponadto skarżąca powołała się na nową okoliczność w postaci choroby konkubenta – J. P., który wymaga stałej opieki sprawowanej przez cudzoziemkę.
Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej organ pominął fakt, iż od ponad 10 lat pozostaje w konkubinacie z J. P., o czym świadczy prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego, które potraktowane zostały jako utrzymywanie "pewnych relacji". Obecnie J. P. jest chory i wymaga stałej opieki, którą cały czas sprawuje cudzoziemka. Jednocześnie stwierdziła, że względy humanitarne z racji toczącej się wojny na [...] oraz naruszenie jej praw osobistych i prawa do życia w rodzinie, którą stworzyła w Polsce, przemawiają za pozostaniem jej w Polsce.
Do skargi dołączono kopię decyzji Prezesa [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] przyznającą dla J. P. prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności od dnia [...] marca 2018 r. do dnia [...] kwietnia 2020 r.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do nowych okoliczności wskazanych w skardze tj. choroby konkubenta, która powoduje konieczność stałej opieki ze strony skarżącej organ odwoławczy zauważył, iż cudzoziemka nie wskazała związku pomiędzy nową okolicznością, a jej pobytem w Polsce tylko zaakcentowała, że sprawuje stale opiekę nad J. P.. Nadto skarżąca oprócz decyzji [...], która przyznaje rentę z tytułu niezdolności na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2017 r. poz. 2336), nie przedstawiła żadnych dokumentów, które mogłyby potwierdzić powołaną przez nią okoliczność, a jednocześnie nie wskazała w jakim celu dołączyła ww. decyzję do skargi. Organ podkreślił, że ww. decyzja została wydana po podjęciu zaskarżonej decyzji i co najwyżej mogłaby stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, natomiast nie stanowi o naruszeniu prawa przez organ. Wobec powyższego uznał, że okoliczność pogorszenia stanu zdrowia ww. nie ma wpływu na rozpatrywaną sprawę.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 8 listopada 2018 r. (sygn. akt II OZ 1081/18).
W piśmie z dnia [...] listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał złożoną skargę oraz wskazał na nową okoliczność tj. zgon konkubenta skarżącej oraz wprowadzenie w dniu [...] listopada 2018 r. stanu wojennego na terenie [...].
W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że cudzoziemka została deportowana z terytorium RP, a zgon jej konkubenta nastąpił niedługo po jej deportacji co potwierdza prawdziwość jej twierdzeń co do konieczności zapewnienia jej partnerowi stałej opieki, którą sprawowała jako jedyna, i złego stanu jego zdrowia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej zgromadzony materiał dowody potwierdza – wbrew stanowisku organów – wieloletni związek cudzoziemki ze zmarłym, natomiast fakt nieprzeprowadzenia działań zmierzających do legalizacji pobytu skarżącej i zawarcia przez nich związku małżeńskiego świadczy jedynie o ich nieporadności życiowej. Ponadto skarżąca, wobec przymusowego wykonania wobec niej zaskarżonej decyzji, nie może korzystać z prawa do obrony, w tym udziału w rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach, Sąd doszedł do przekonania, że odpowiada ona prawu i brak jest podstaw do uwzględnia skargi.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowi art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przebywa lub przebywał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, jeżeli wiza lub inny dokument są lub były wymagane, a ponadto nie posiada ona środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podróży powrotnej do państwa pochodzenia lub zamieszkania albo tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do państwa trzeciego, które udzieli jej pozwolenia na wjazd, i nie wskazała wiarygodnych źródeł uzyskania takich środków finansowych. Dla oceny zatem legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki z dyspozycji omawianego przepisu.
Biorąc pod uwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie została wyczerpana dyspozycja art. 302 ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca zarówno w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy PSG w [...], jak i w dniu wydania decyzji zobowiązaniowych przez organy obu instancji, nie posiadał zezwolenia pobytowego, nie legitymowała się także wizą ani żadnym innym dokumentem uprawniającym ją do pobytu w Polsce. Z analizy akt sprawy wynika, że ostatni wjazd skarżącej na terytorium RP nastąpił we wrześniu 2004 r., kiedy legalnie przekroczyła granicę w R. R. na podstawie paszportu i ważnej wizy. Po przybyciu na terytorium naszego kraju skarżąca podjęła zatrudnienie przy zbiorze jabłek w W.. W [...] zamieszkiwała przez kilka lat, a następnie przeprowadziła się do G.. Jak wynika z zeznań cudzoziemki, pracując jeszcze w W. wiedziała, że przebywa w Polsce nielegalnie, gdyż upłynął termin ważności jej wizy. Jednakże pomimo powyższego faktu nie opuściła terytorium Polski, dopuszczając się tym samym naruszenia prawa migracyjnego.
Sąd podkreśla, że kategoryczna redakcja art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, że cudzoziemiec dopuścił się nielegalnego pobytu. Konstrukcja normy prawnej art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ma przede wszystkim na celu dyscyplinowanie cudzoziemców w przedmiocie przestrzegania przepisów ustanowionych dla zapewnienia kontroli wjazdu i pobytu cudzoziemców. W konsekwencji, już samo stwierdzenie spełnienia przesłanki omawianego przepisu, wobec pozbawienia organu administracji publicznej tzw. uznania administracyjnego, uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Zatem w przypadku, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, gdy wystąpi któraś z przesłanek z art. 302 ust. 1, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "kary". Dlatego za nieuzasadniony należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady, że sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, uwzględniając słuszny interes stron. Zastosowanie przytoczonej zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Pogląd taki opiera się na założeniu, że zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego. Pogląd ten reprezentowany w doktrynie prawa (por. G. Łaszczyca, C. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarza, Zakamycze 2005 r., str. 130-131), jak również w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 26 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2250/16; wyrok WSA w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2888/17), a Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że w niniejszej sprawie nie znajdują również zastosowania postanowienia art. 348 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobytu ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:
1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej;
2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub
3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwoju psychofizycznemu.
Sąd zauważa, że skarżąca w toku procedury zobowiązaniowej sygnalizowała pewne obawy związane z powrotem do kraju pochodzenia, tj. możliwość eskalacji konfliktu na [...], jednakże okoliczności tej nie można uznać za konkretne, realne i skierowane wobec niej zagrożenie, które obawę tę obiektywnie wywołuje. Z ogólnodostępnych informacji, jaki i podanych przez organ obu instancji, wynika, że w obwodach [...] i [...]trwa konflikt zbrojny pomiędzy [...] a wojskami [...], natomiast pozostały obszar kraju nie jest zagrożony żadnymi działaniami o charakterze militarnym. Zgodzić się też należy z faktem poniesionym przez pełnomocnika skarżącej, że w dniu [...] listopada 2018 r. wprowadzono stan wojenny dekretem prezydenta [...], który został zatwierdzony przez parlament [...]. Jednakże stan wojenny została wprowadzony tylko na części terytorium [...] obejmującym obwody przy granicy z [...] i obszary nad [...] i [...], tj. obwody: o., m., c., z., ł., d., s., c., c. i w. oraz czasowo tj. na okres 30 dni. Ponadto ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby skarżąca przed przyjazdem do Polski zamieszkiwała na terenach objętych konfliktem. Dowodów potwierdzających tę okoliczność nie przedstawiła również w toku niniejszego postępowania. Nadto zaznaczyć należy, że C. w którym zamieszkiwała w kraju pochodzenia położony jest w obwodzie t. na którym nie został wprowadzony stan wojenny. Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że powrót do kraju pochodzenia rzeczywiście narazi skarżącą na doznanie poważnej krzywdy. Sąd podzielił tym samym stanowisko organów, że nie można uznać obawy, którą żywi skarżąca przed powrotem do kraju pochodzenia w kontekście zagrożenia jej prawa do życia i zdrowia, jak również bezpieczeństwa osobistego, za uzasadnioną. Ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika także, aby powrotu do kraju pochodzenia naraził skarżącą na pozbawienie wolności, poddanie torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub zmurszeniu do pracy, lub pozbawieniu prawa do rzetelnego procesu sądowego albo ukaraniu bez podstawy prawnej. Organy obu instancji zasadnie przyjęły zatem, że w sprawie nie zaszły przesłanki do udzielania zgody na pobyt humanitarny na podstawie art. 348 ustawy o cudzoziemcach, jak również nie zaistniały podstawy do udzielania zgody na pobyt tolerowany w trybie art. 351 ww. ustawy. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że cudzoziemka w toku postepowania administracyjnego złożyła wniosek o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, który został rozpatrzony odmownie, co potwierdza słuszność wyżej zaprezentowanego stanowiska.
Na etapie postępowania administracyjnego, jak również postępowania sądowoadministracyjnego, skarżąca powoływała się na prawo do ochrony jej życia rodzinnego i prywatnego. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń w kraju pochodzenia zamieszkuje najbliższa rodzina skarżącej, tj. matka oraz jej syn żoną i wnuki, natomiast w Polsce pozostawała w nieformalnym związku z obywatelem Polski – J. P. (który zmarł po jej deportacji) i z którym rzekomo planowała zawrzeć związek małżeński. Sąd podziela w tym względzie stanowisko organów, że w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanym na gruncie art. 8 Konwencji, jakkolwiek esencją ochrony wynikającą z tej regulacji jest ochrona jednostki przed arbitralnymi decyzjami państwa naruszającymi życie prywatne i rodzinne, to należy mieć przy tym na uwadze wyważenie racji jednostki i społeczeństwa (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94). Na gruncie bowiem utrwalonego prawa międzynarodowego, prawo do kontroli ruchu osobowego na własnym terytorium stanowi jedną z podstawowych prerogatyw państwa (por. wyrok ETPC z 8 kwietnia 2008 r., Nnyanzi v. United Kingdom, skarga nr 21878/06). Ponadto zauważyć należy, że przepisy Konwencji nie mogą być intepretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie i na podstawie prawnej przez ich wybranej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka prezentowany jest pogląd, że naruszenie przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego i prywatnego, a ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (por. wyrok ETPC z 31 lipca 2008 r., Darren Omoregie and other v. Norway, skarga nr 265/07). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje zaprezentowane wyżej tezy, dlatego też za nieuzasadniony uznano również zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 37 Konstytucji RP. Jak wskazał NSA w wyroku z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 553/14, "dla określenia statusu cudzoziemców w Polsce, podstawowe znaczenie ma art. 37 Konstytucji RP stanowiący w ust. 1, że "kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji". Możliwość wprowadzenia w ustawie wyjątków od zasady przewidzianej w art. 37 ust. 1 Konstytucji przewiduje w tym przypadku sama ustawa zasadnicza (art. 37 ust. 2). Podstawowe znaczenie dla określenia treści normatywnej art. 37 ust. 1 i 2 Konstytucji RP ma niewątpliwie interpretacja pojęcia: "znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej" oraz zakresu dopuszczalnych wyjątków od zasady dotyczącej korzystania z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji RP. Zgodnie z przyjętymi standardami prawnomiędzynarodowymi, treść pojęcia: "znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej" należy ujmować przede wszystkim w aspekcie terytorialnym. Jest oczywiste, że kontrola dostępu i pobytu cudzoziemców na terytorium określonego państwa jest prawem tego państwa, które ma określoną konstytucyjnie – suwerenną – swobodę decydowania w tym zakresie. Obowiązkiem Rzeczypospolitej Polskiej jest nie tylko zabezpieczenie kontroli przestrzegania prawa, ale i zapewnienie bezpieczeństwa prawnego podmiotów stosunku prawnego oraz ładu publicznego". W wyroku z 15 listopada 2000 r., sygn. P 12/99, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że: "Stosunek do obowiązującego w Polsce prawa, tak jak i sposób przekroczenia granicy państwa polskiego (legalny lub nielegalny) może stanowić legitymację do dokonywania dyferencjacji cudzoziemców w zakresie decyzji o wydaleniu". Fakt pozostawania "pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej" oznacza obowiązek podporządkowania się powszechnie obowiązującemu prawu, m.in. przepisom ustawy o cudzoziemcach, i wynikającym z niego normom prawnym, bez względu na ich miejsce w hierarchii źródeł prawa, o ile takie normy pozostają w zgodzie z przepisami Konstytucji. Taki stan rzeczy może przesądzać nie tylko o możliwości korzystania z praw i wolności konstytucyjnie chronionych, ale również o konieczności podporządkowania się wyjątkom od zasady, jeżeli jest to konstytucyjnie uprawnione. Konstytucja RP bezpośrednio w art. 37 ust. 2 przewiduje możliwość wprowadzenia w drodze ustawy wyjątków od zasady, że każdy cudzoziemiec korzysta z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji. Nie ma, więc wystarczających podstaw do twierdzenia, że taka możliwość nie odnosi się do prawa ochrony życia rodzinnego. Ustrojodawca, przewidując w art. 37 ust. 2 Konstytucji możliwość odstępstwa od zasady nie dokonał tu wyłączenia któregokolwiek z wymienionych w Konstytucji prawa, czy wolności. Użyte w tym przepisie określenie: "wyjątki od tej zasady, odnoszące się do cudzoziemców" oznacza jedynie, że taka możliwość odnosi się tylko do cudzoziemców. Uznając, że poprzez art. 37 ust. 2 Konstytucji, dotyczący ograniczenia praw i wolności cudzoziemców, stworzona została możliwość wprowadzenia ograniczenia konstytucyjnych praw podmiotowych w tym prawa do ochrony zżycia rodzinnego, pamiętać też należy, że prawo takie – tak jak i inne prawa i wolności – podlega różnego rodzaju formalnym i proceduralnym ograniczeniom. Należy uznać zatem, że system krajowego prawa migracyjnego, który został oparty na m.in. sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. Jednakże to, czy ostatecznie wydanie decyzji zobowiązaniowej będzie uznane za zgodne z art. 8 Konwencji, zależeć będzie od tego, czy naruszenia prawa, których cudzoziemiec się dopuścił i zagrożenia, jakie w związku z tym stwarza, pozostają w należytej proporcji do stopnia ingerencji w życie rodzinne, czy prywatne. Dopiero wówczas możliwe będzie uznanie, że wydalenie cudzoziemca jest "konieczne w demokratycznym społeczeństwie" (art. 8 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności). W orzecznictwie sądów administracyjnych można odnotować przypadki, w których sądy te kwalifikowały wieloletnie naruszenie przepisów regulujących zasady pobytu w Polsce (nielegalny pobyt) jako stwarzający zagrożenie dla porządku publicznego. (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2007r. sygn. akt II OSK 430/06; WSA w Warszawie z 24 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3541/15). Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela, tym bardziej, że art. 8 Konwencji nie nakłada na państwa ogólnego obowiązku szanowania wyboru cudzoziemca, co do kraju, w którym chciałaby zamieszkać (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94).
Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy należy podkreślić, że skarżąca nie wykazała, aby zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 348 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach w celu ochrony jej życia rodzinnego i prywatnego. Wskazać należy, że jakkolwiek do każdej sprawy należy podchodzić indywidualnie, to co do zasady pojęcie "życie rodzinne" odpowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny: małżonkami (konkubentami), rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy małoletnim rodzeństwem. Fakt prowadzenia przez skarżącą życia prywatnego w Polsce nie stanowi przesłanki udzielenia jej zgody na pobyt ze względów humanitarnych, przy jednoczesnym naruszeniu prawa migracyjnego. Jednocześnie zauważyć należy, że ustalony stan faktyczny uległ zmianie, bowiem J. P. zmarł, co wynika z dokumentów przedstawionych przez pełnomocnika skarżącej. Wobec tego Sąd nie mógł dokonać oceny wpływu wykonania zaskarżonej decyzji zobowiązującej skarżącą do powrotu na jej związek z ww. osobą. Tym samym argumenty skarżącej w zakresie charakteru tworzonego związku z ww. zmarłym stały się bezprzedmiotowe.
Wskazać również należy, iż ingerencja w prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego na gruncie analizowanej sprawy nie wykracza poza dopuszczalny zakres ingerencji, tj. przeszła test legalności, celowości oraz konieczności, a ponadto ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji, nie ma charakteru bezterminowego – zakaz ponownego wjazdu orzeczono na okres 1 roku. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że skarżąca nie posiada w naszym kraju majątku ani stałych źródeł dochodu, stanowiących podstawę jej egzystencji, nie można również stwierdzić, że centrum życiowe skarżącej zostało przeniesione do Polski na stałe, a powrót do kraju pochodzenia drastycznie pogorszy jej sytuację życiową.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji zobowiązaniowej, a organy obu instancji dokonując jego analizy kierowały się logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., opierając swoją ocenę na uzasadnionych podstawach i przedstawiając przekonywującą argumentację w tym zakresie, jednocześnie nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło