IV SA/Wa 1452/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. l.dz. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2012 r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] w S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści przedmiotowego wniosku wynika, że Wspólnota uzyskuje przychody z wpłat od właścicieli lokali mieszkalnych oraz z odsetek od środków zdeponowanych na rachunku bankowym. Łączna kwota środków zgromadzonych na dwóch rachunkach bankowych skarżącej wynosi 51.840,62 zł. Wedle uzasadnienia wniosku środki zgromadzone na koncie podlegają całkowitemu rozliczeniu i są niewystarczające na pokrycie bieżących potrzeb Wspólnoty, jak koszty dostawy mediów, czy koszty koniecznych napraw i remontów. Strona podała również, że posiada zobowiązanie finansowe w wysokości 1.875,00 zł wobec wykonawcy remontu ściany budynku. Wskazała ponadto na konieczność wykonania izolacji i ocieplenia ścian budynku (ocieplenie ściany nakazane decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S.), których łączny koszt według wstępnych ofert ma wynieść 92.000,00 zł, na co Wspólnota nie posiada obecnie wystarczających środków. Strona stwierdziła, że ewentualne podniesienie obecnych stawek funduszu remontowego nie jest możliwe z uwagi na rudną sytuację finansową Gminy Miasta S., która ma 370/1000 udziałów w nieruchomości wspólnej, a także ze względu na fakt, że wielu właścicieli lokali ma trudności z realizacją bieżących opłat z tytułu utrzymania przedmiotowej nieruchomości i opłat za media, co między innymi spowodowane jest utratą lub brakiem stałej pracy. Do wniosku skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia [...] sierpnia 2012 r., wystawione przez głównego księgowego spółki będącej administratorem nieruchomości przy ul. [...] w S., potwierdzające dane przedstawione w oświadczeniu. Rozważając zasadność przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 246 § 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może być przyznane prawo pomocy: w zakresie całkowitym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), bądź w zakresie częściowym, gdy osoba ta (inna jednostka organizacyjna) wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Treść powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że to na stronie postępowania ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku. Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna, nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązane są więc wykazać nie tylko, że nie posiadają adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie mają ich mimo, iż podjęły wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Jak wynika z treści przedmiotowego wniosku oraz zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2012 r. kwota środków zgromadzonych na rachunkach bankowych skarżącej Wspólnoty wynosi ponad 51.840 zł. Wielokrotnie zatem przekracza wysokość wpisu i innych ewentualnie należnych opłat sądowych w sprawie wszczętej skargą na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że w sprawie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Brak jest podstaw prawnych, aby zobowiązaniom prywatnoprawnym Wspólnoty, a tym bardziej dopiero planowanym przez nią wydatkom, przyznawać pierwszeństwo przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed Sądem, powinna była uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. Nawet przy uwzględnieniu, że część z planowanych wydatków wynika z inwestycji nakazanej ostateczną decyzją organu administracji, argumentacja przedstawiona przez stronę jest niewystarczająca do przyjęcia, że podjęła ona wszelkie kroki, niezbędne do pokrycia kosztów postępowania, ani że podjęcie takich kroków jest niemożliwe. Dla uwzględnienia przedmiotowego wniosku niewystarczające z pewnością są twierdzenia skarżącej, dotyczące trudnej sytuacji finansowej Gminy Miasta S., posiadającej 30% udziałów w nieruchomości wspólnej, czy też trudności mieszkańców w uiszczaniu bieżących opłat za utrzymanie nieruchomości wspólnej i opłat za media. Twierdzenia te nie zostały przez stronę w jakikolwiek sposób wykazane, a ponadto w przypadku jednostki samorządu terytorialnego określenie "trudna sytuacja finansowa" jest zbyt ogólne i nie daje jakichkolwiek podstaw, by przyjąć, że gmina - jako właściciel części lokali wchodzących w skład nieruchomości - nie jest w stanie wygospodarować niezbędnych środków. Argumentacja powoływana przez skarżącą wskazuje, że z góry zakłada ona, iż nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania, nie podejmując próby ich pozyskania, chociażby poprzez zwołanie zebrania właścicieli w trybie art. 31 lit. a ustawy z dnia z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokal (Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 903 ze zm.) i rozważenie na nim możliwości podjęcia uchwały mającej na celu zebranie odpowiednich środków (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2012 r. sygn. akt II OZ 716/12, wydane po rozpoznaniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 276/12, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy). Przyznanie skarżącej prawa pomocy w przedstawionych powyżej okolicznościach stanowiłoby nieuzasadnione "przerzucenie" ciężaru funkcjonowania Wspólnoty na Państwo. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.