IV SA/Wa 1461/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: - Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz- Kluj po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. L. i T. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. L. i T. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania zmiany w ewidencji gruntów i budynków postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 23 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. L. i T. L. (dalej jako: "skarżący") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie odmowy dokonania zmian w ewidencji gruntów i budynków. Skarżący w dniu 20 listopada 2013 r. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza PPF wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnią córką. Źródłem dochodów rodziny wnioskodawców jest emerytura skarżącego w wysokości 2050 zł miesięcznie. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu męża, podobnie jak ich córka, która jest osobą bezrobotną. Wnioskodawcy są współwłaścicielami domu o pow. 80 m2, nieruchomości rolnej o pow. 0,3250 ha oraz trzech działek. Pismami z dnia 27 listopada 2013 r. wezwano wnioskodawców do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń, potwierdzających ich stan majątkowy i dochody, to jest do nadesłania: a) wyciągów z posiadanych przez skarżących oraz wszystkie pełnoletnie osoby prowadzące z nimi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych, w tym kont dewizowych i lokat terminowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, b) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, c) dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury, d) zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego status skarżącej oraz J. L. jako osoby bezrobotnej, e) oświadczenia, czy skarżący otrzymują dochody z działek nr [...], [...] i [...], których są współwłaścicielami. Skarżący nie nadesłali żądanych wyjaśnień. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014r., referendarz sądowy odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Od wskazanego wyżej postanowienia, skarżący wnieśli w przewidzianym prawem terminie sprzeciw. W uzasadnieniu podnieśli m. in., że na urzędowym formularzu PPF ujawnili pełne dane na temat ich sytuacji majątkowej. Wskazali także, że są osobami starszymi i ciężko im "chodzić po urzędach" w celu załatwienia zbędnych, ich zdaniem dokumentów. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem z dnia 28 stycznia 2014 r. skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy – w terminie 7 dni - poprzez nadesłanie: - wyciągów z rachunków bankowych, - oświadczenia w sprawie wydatków ponoszonych na utrzymanie, - dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu skarżącego, - zaświadczeń z właściwego urzędu pracy, potwierdzających status E. L. i J. L. jako osób bezrobotnych Wezwania do uzupełnienia wniosków zostały doręczone skarżącym w dniu 5 lutego 2014 r. Termin do złożenia żądanych informacji i dokumentów upłynął w dniu 12 lutego 2014 r. Skarżący w wymaganym terminie nie uzupełnili wniosku. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrując przedmiotowy wniosek, przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie że skarżący spełniają przesłanki uprawniające do zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie został przez nich spełniony. Skarżący domagają się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oznacza to, że zobowiązani byli do wykazania, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym celu skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie Sądu, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające. Wynika z nich, że skarżący zamieszkują z pełnoletnią córką, posiadają dom o pow. 80 m2, nieruchomość rolną o pow. 0,3250 ha i inną nieruchomość o pow. 726 m2. Dochody uzyskuje T. L. w wysokości 2050 zł. W celu szczegółowego zbadania sytuacji majątkowej skarżących, zasadne zatem było w tej sytuacji wezwanie do uzupełnia wniosku. Przedłożenie przez wnioskodawców żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację dochodów wskazanych przez nich w rubryce 10 formularza PPF ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący i ich córka się znajdują. Ustaleniu relacji miesięcznych wpływów do budżetu domowego do wysokości ich niezbędnych obciążeń służyło zobowiązanie skarżących do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, a także oświadczeń dotyczących wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie. Skarżący nie udzielili jakichkolwiek informacji w tym zakresie. Natomiast z uzasadnienia sprzeciwu wynika, że skarżący rachunek bankowy (lub rachunki bankowe) posiadają, bowiem wskazali, że w tej spawie musieliby się udać do banku w W. Za nieuzasadnione należy uznać zarzuty skarżących, że wzywanie ich do nadesłania dodatkowych dokumentów (wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia w sprawie wydatków, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów), jest w tej sprawie zbędne. Należy podkreślić, że rzetelne zbadanie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawców jest obowiązkiem Sądu. Żądanie od skarżących przedstawienia dokładnych danych o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ma umocowanie ustawowe (m. in. na podstawie powołanego wyżej art. 255 P.p.s.a.). Ponadto zdobycie wymaganych dokumentów, w ocenie Sądu, nie wymaga nadzwyczajnego wysiłku. Wzywanie do nadesłania takich dokumentów jak wyciągi z rachunków bankowych, potwierdzenia wysokości dochodu, zaświadczenia z urzędu pracy, jest standardowo wykonywane przez Sąd w sprawach, w których strona wnosi o przyznanie prawa pomocy, bowiem – jak już wskazano – Sąd jest zobowiązany do rzetelnego zbadania sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Skarżący powołują się na trudności w zdobyciu dokumentów wskazując, że są osobami starszymi. Zdaniem Sądu, sam wiek (skarżąca 61 lat, skarżący 67 lat) nie stanowi przeszkody w załatwieniu spraw urzędowych, a innych przyczyn, obiektywnie utrudniających uzyskanie dokumentów, skarżący nie wskazali. Ponadto należy zauważyć, że skarżący prowadzą gospodarstwo domowe w pełnoletnią córką, której wezwanie także dotyczyło (w zakresie złożenia zaświadczenia z urzędu pracy). Należy także zauważyć, że wymienienie miesięcznych wydatków ze wskazaniem ich wysokości, nie wymagało zdobywania jakichkolwiek dokumentów, bowiem Sąd wezwał do złożenia oświadczenia w tym zakresie. Podsumowując, należy stwierdzić, ze skoro w rozpatrywanej sprawie skarżący nie uzupełnili wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.