IV SA/Wa 1471/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F.I. o przywrócenie terminu do złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi F. I. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Uchodźców z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. F. I. (dalej "skarżąca"), wniosła w dniu 9 maja 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu. Zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonym na dzień 10 listopada 2016 r. skarżąca odebrała osobiście w dniu 4 listopada 2016 r. (dowód – zwrotne potwierdzenie odbioru, karta nr 69 akt sądowych). Wyrokiem z dnia 10 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę F. I. w niniejszej sprawie. W dniu 30 listopada 2016 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) skarżąca zwróciła się do sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z prośbą o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku podała, że jako cudzoziemka nieznająca języka polskiego oraz nieorientująca się w polskiej procedurze prawnej była przekonana, że stawiennictwo nieobowiązkowe oznacza, że sąd rozpatrzy sprawę podczas jej nieobecności, a następnie prześle na jej adres uzasadnienie wyroku bez konieczności składania osobnego wniosku o uzasadnienie wyroku. W postępowaniu administracyjnym urząd rozpatrywał sprawę bez obecności skarżącej i następnie przesyłał jej uzasadnienie decyzji, stąd przekonanie, że podobna procedura obowiązuje przez sądem. Oświadczyła, że nie mogła się zapoznać z pouczeniem dołączonym do zawiadomienia o rozprawie, jako że nie zna języka polskiego w piśmie. W dniu 29 listopada 2016 r. skontaktowała się z prawnikiem pracującym w organizacji pozarządowej udzielającej bezpłatnych porad prawnych cudzoziemcom, który wyjaśnił jej znaczenie pojęcia "stawiennictwo nieobowiązkowe" oraz poinformował o konieczności wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W tym samym dniu skarżąca zadzwoniła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie uzyskała informację o wyroku oddalającym jej skargę. Skarżąca podniosła, że niezachowanie terminu nie było przez nią zawinione. Nie zna polskiego języka ani prawa, nie posiada wystarczających środków na skorzystanie z pomocy tłumacza lub profesjonalnego pełnomocnika. Dlatego zwróciła się o pomoc do organizacji pozarządowej i niezwłocznie po uzyskaniu tej pomocy w zrozumiałym dla siebie języku, złożyła przedmiotowy wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "p.p.s.a." jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu wydając postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia na posiedzeniu niejawnym. W piśmie tym należy m.in. uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W rozpatrywanej sprawie należy przyjąć, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Według oświadczenia skarżącej podana przez nią przyczyna uchybienia terminu – brak wiedzy o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydaniu orzeczenia – ustała w dniu 29 listopada 2016 r., kiedy to skarżąca uzyskała pomoc prawną od prawnika pracującego w organizacji pozarządowej udzielającej bezpłatnych porad cudzoziemcom. Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 30 listopada 2016 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji wniosek należy rozpoznać merytorycznie. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie, czy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W tym miejscu należy podkreślić, że brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiego można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OZ 295/14, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien być zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, tj. najpóźniej w dniu 17 listopada 2016 r. Skarżąca, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu podała, że nie zna języka polskiego, ani polskiego systemu prawa. Po zapoznaniu się z informacją, że jej obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, doszła do wniosku, że sąd rozpatrzy sprawę bez jej obecności, a następnie przyśle wyrok z uzasadnieniem bez konieczności składania wniosku w tym przedmiocie. Odnosząc się do tych twierdzeń należy podkreślić, że skarżąca osobiście odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy (dowód zwrotne potwierdzenie odbioru k- 69). Zawiadomienie to zawierało informację m. in. o tym, że termin rozprawy został wyznaczony na 10 listopada 2016 r. i że stawiennictwo jest nieobowiązkowe. Dodatkowo zawiadomienie to zawierało pouczenie, że niestawiennictwo nie wstrzymuje rozpoznania sprawy (pkt 1 pouczenia) oraz że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna na rozprawie (pkt 2 pouczenia) a w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku i zgłoszenie tego wniosku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia (pkt 3), zaś złożenie wniosku po upływie tego terminu jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi (pkt 4 pouczenia). Zatem, skoro skarżąca osobiście odebrała zawiadomienie o rozprawie, to zachowując należytą staranność powinna zapoznać się także z treścią pouczeń tam zawartych. Skarżąca, co prawda powołuje się na nieznajomość języka polskiego i polskiego sytemu prawa, lecz całokształt okoliczności niniejszej sprawy, tego nie potwierdza. Skarżąca skorzystała ze swojego prawa do sądu, zaskarżając decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] maja 2016 r., formułując zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego, powołując stosowne przepisy prawne. W skardze tej zawarła również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przy czym nie zwróciła się ani o ustanowienie przez sąd profesjonalnego pełnomocnika ani tłumacza, prawdopodobnie uznając, że w niniejszym postępowaniu jest w stanie poradzić sobie sama (bądź przy pomocy innych osób – chociażby pracowników organizacji pozarządowych, na co powołuje się we wniosku o przywrócenie terminu). Skarżąca, zapewne stosując się do pouczenia zawartego w piśmie Sądu z dnia 4 sierpnia 2016 r. o obowiązku informowania Sądu o każdej zmianie adresu i skutkach zaniechania tej czynności, w piśmie z dnia 19 września 2016 r. poinformowała o zmianie miejsca zamieszkania. Również wniosek o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności są sformułowane w sposób świadczący o znajomości przepisów prawa. Należy podkreślić, że zawiadomienie o terminie rozprawy skarżąca odebrała w dniu 4 listopada 2016 r. i dopiero w dniu 29 listopada 2016 r zwróciła się o pomoc prawną w wyjaśnieniu zawartych tam pouczeń, jak również zadzwoniła do Sądu w celu zapoznania się z wynikiem sprawy. Okoliczności zatem wskazują, że skarżąca nie wykazała zainteresowania sprawą w stosownym terminie. Gdyby skarżąca dochowała należytej dbałości o swoje interesy i zwróciła się o stosowną pomoc prawną – z której skorzystała dopiero w dniu 29 listopada 2016 r. - znacznie wcześniej, uzyskałaby informacje pozwalające jej na terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Podsumowując, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą tego rodzaju okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.