IV SA/Wa 1475/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. H. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 16 wrzenia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. H. (dalej skarżącego) w niniejszej sprawie. Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. We wniosku sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 10 grudnia 2015 r. podniósł, że wniosek o ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie uzasadniony jest nie tylko jego prywatnym interesem ale również interesem publicznym, bowiem skarżący występuje w tej sprawie dla dobra całej lokalnej społeczności. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu o pow. 91 m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. 5,05 ha, budynki gospodarcze, 3 sztuki bydła i 13 sztuk trzody chlewnej. Oświadczył, że na rachunku bankowych w dniu składania wniosku ma 0 zł. Posiada 14-letniego [...]. W rubryce dochody wpisał, że nie ma "dochodu netto, lecz straty". Wymienił następujące wydatki miesięczne: koszty utrzymania mieszkania (energia elektryczna, opał, woda) – 500 zł, telefon – 100 zł, utrzymanie samochodu – 200 zł. Zarządzeniem z dnia 21 grudnia 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie: - wyciągów z wszelkich posiadanych przez niego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym kont i lokat dewizowych oraz lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (z wykazaniem zestawienia wszelkich operacji na rachunkach we wskazanym okresie oraz saldem rachunków); - wyjaśnienia, czy starał się o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2014 i 2015 r., ewentualnie o inne formy pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli tak – do wskazania czy je otrzymał i w jakiej wysokości oraz nadesłania kopii decyzji właściwego organu administracji o przyznaniu dopłaty bezpośredniej lub innej formy pomocy; - wyjaśnienia z jakiś środków pokrywa wskazane we wniosku wydatki oraz skąd czerpie środki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, na przykład na zakup żywności i ubrania. Skarżący w piśmie z dnia 9 stycznia 2016 r. zwrócił się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku o dodatkowe trzy miesiące. Podał, że ze względów zdrowotno-finansowych nie jest w stanie jako osoba samotna dochować siedmiodniowego terminu. Zarządzeniem z dnia 4 lutego 2016 r. referendarz sądowy ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku, wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin na dokonanie tej czynności. Wezwanie do uzupełnienia wniosku zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 lutego 2016 r. Termin do jego wykonania upłynął bezskutecznie w dniu 7 marca 2016 r. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia w tym zakresie. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym, to na występującym z wnioskiem spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w rozpatrywanej sprawie warunek przyznania prawa pomocy, tj. wykazanie, że skarżący spełnia przesłanki do zwolnienia go od kosztów sądowych, nie został przez niego spełniony. Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Oznacza to, że zobowiązany był do wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W celu wykazania spełnienia przesłanki uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym przez skarżącego zakresie, został on wezwany do uzupełnienia wniosku bowiem, w ocenie referendarza sądowego, informacje złożone na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do dokonania rzetelnej oceny możliwości płatniczych skarżącego. W celu szczegółowego zbadania sytuacji majątkowej skarżącego, zasadne zatem było w tej sytuacji wezwanie go do uzupełnia wniosku. Przedłożenie przez wnioskodawcę żądanych dokumentów i oświadczeń (wyciągów z rachunków bankowych, informacji dotyczących ewentualnych dopłat z ARiMR, źródła pokrycia wydatków wskazanych we wniosku) pozwoliłoby na weryfikację jego twierdzenia o nieposiadaniu środków na poniesienie kosztów postępowania i mogłoby także potwierdzić ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej skarżący się znajduje. Skarżący jednak nie udzielił informacji w tym zakresie, nie nadesłał także wymaganych dokumentów, nie złożył rachunków bankowych ani nie złożył oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych, nie wskazał uzyskiwanych dochodów. Zatem nie można stwierdzić, aby skarżący wykazał, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. W niniejszej sprawie zatem odmowa udzielenia prawa pomocy uzasadniona jest ze względu na brak wymaganej ze strony skarżącego współpracy w wyjaśnianiu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Strona wezwana do nadesłania stosownej informacji, jako chcąca skorzystać z udzielonej z budżetu pomocy, winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji majątkowej, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.