IV SA/Wa 1478/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Michał Majcher po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić zmiany postanowienia Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r., w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2017 r. odrzucił sprzeciw to postanowienie. Następnie z dniu 22 grudnia 2017 r. Skarżący złożył pismo procesowe, które zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2018 r. potraktowano jako ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 23 lutego 2018 r. pismo Skarżącego potraktowano jako wniosek o zmianę postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Następnie wezwano Skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza o przyznanie prawa pomocy. A. B. w nadesłanym w dniu 23 marca 2018 r. wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną, ich łączny miesięczny dochód emerytur wynosi 4331 zł. Jako konieczne wydatki wskazał: utrzymanie domu – 7000 zł rocznie, opłata za media – 4000 zł rocznie, koszty leczenia – 2500 zł rocznie, ubezpieczenie majątku – 1500 zł rocznie, koszty utrzymania samochodu – 8000 zł rocznie. Podał, że w 2017 r. poniósł koszty remontu budynków – 30000 zł. Oświadczył ponadto, że jest właścicielem domu o pow. 54m2, budynków gospodarczych, działki o pow. 406 m2, gospodarstwa rolnego o pow. 2,6 ha. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Kolejny wniosek A. B. o przyznanie prawa pomocy został potraktowany jako wniosek o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2017 r. którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 dalej zwaną Ppsa), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Również postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, mogą być uchylane lub zmieniane – jednak wyłącznie w razie zmiany okoliczności. Należy przez to rozumieć zmianę okoliczności które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Skarżący w kolejnym wniosku złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli analogicznie jak to uczynił w postępowaniu zakończonym postanowieniem z dnia 7 listopada 2017 r. Oceniając sytuację majątkową Skarżącego podaną w uprzednim wniosku Referendarz wskazał, że z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Posiada dom wraz z działką oraz gospodarstwo rolne o pow. 2,6 ha, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, stodołę, ½ udziału domu w budowie o pow. 200m2 wraz z działką rolną. Ponadto posiada samochód osobowy marki [...] z 2006 r. Zarówno skarżący jak i jego żona otrzymują świadczenia emerytalne – skarżący w wysokości 2480 zł, zaś jego żona 1680 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił koszty ponoszone na utrzymanie domów ok. 7000 zł rocznie, opłaty za media 4000 zł rocznie, koszty leczenia 2500 zł rocznie, ubezpieczenie majątku 1500 zł rocznie, koszty utrzymania samochodu 8000 zł rocznie. Skarżący przedłożył wówczas przedłożył dodatkowe dokumenty oraz oświadczenia z których wynika, iż opłaty związane z eksploatacją domów wynoszą 3200 zł rocznie – opał, ubezpieczenie domów i gospodarstwa rolnego 836 zł rocznie, 118 zł miesięcznie – opłata za energię elektryczną, 105 zł miesięcznie - opłata za wodę i kanalizację, 60 zł miesięcznie - opłata za gaz. Koszty leczenie w 2017 r. skarżącego i jego żonę wyniosły 2700 zł, zaś zakup leków to kwota ok. 100 zł miesięcznie. Natomiast na koszty utrzymania samochodu składają się: ubezpieczenie OC 472 zł, badanie techniczne 100 zł, wymiana oleju, filtrów, opon, żarówek, drobne naprawy min. 600 zł rocznie, paliwo ok. 9,9 zł dziennie. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w 2017 r. gospodarstwo rolne przyniosło stratę (912 zł + plus praca osobista). Z przedstawionego zaś przez skarżącego zaświadczenia wynika, iż w 2015 r. skarżący otrzymał płatności z ARiMR w wysokości 6253,21 zł, w 2016 r. w wysokości 5400,63 zł. Wniosek dotyczący płatności za 2017 r. jest w trakcie rozpoznawania. Skarżący oraz jego żona wyjaśnili również, iż kwota 39500 zł znajdująca się na ich koncie pochodząca ze sprzedaży działki jest kwotą należącą do ich syna, przeznaczoną na zakup mieszkania. Kwota ta, z uwagi na trudną sytuację rodzinną syna, została zdeponowana na ich koncie. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 2494,01 zł, zaś jego żona w wysokości 1708,20 zł. Ponadto z konta żony skarżącego spłacana jest pożyczka w wysokości 200 zł miesięcznie. Odnosząc się do kosztów związanych z budową domu, remontem, wyburzaniem budynków inwentarskich skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków czy paragonów dotyczących zakupu materiałów. W miarę posiadanych środków finansowych prowadzi budowę, rozbudowę, remont i wyburzenia, wszelkie prace, które są już ukończone w 95%, wykonuje osobiście. Porównanie złożonych w sprawie wniosków o prawo pomocy wskazuje, że sytuacja majątkowa Skarżącego nie uległa zmianie. W obu wnioskach Skarżący wykazywał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, utrzymują się z emerytur. Z tym, że wysokość tych świadczeń obecnie wzrosła – poprzednio zadeklarował kwotę 4160 zł, zaś obecnie 4331 zł. Skarżący dalej pozostaje właścicielem domów (jeden o pow. 54m2, drugi w budowie), jest nadal właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 2,6 ha i budynków gospodarczych. Zresztą sam Skarżący w ponownym wniosku (pkt 5 formularza) wskazał, że jego sytuacja finansowa niewiele się zmieniła. Uległ natomiast pogorszeniu stan jego zdrowia. Wobec takiego oświadczenie Referendarz sądowy uznał, że wystarczające do oceny, czy zachodzą przesłanki do zmiany poprzedniego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy są dane zawarte w nadesłanym formularzu PPF. Warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że w taki sposób zmieniła się jej sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Skarżący, co wcześniej już podkreślano, wygospodarował środki na budowę domu, remont i wyburzanie budynków inwentarskich, co z pewnością wymagało znacznego nakładu sił i środków. Posiad również z żoną stały i regularny dochód z emerytur, dodatkowe dochody osiąga w związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Wobec powyższego za aktualne należy uznać twierdzenie, że jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane z udziałem w niniejszej sprawie. Należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślano, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Jej celem jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść m.in. kosztów sądowych. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (postanowienie NSA z 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 29 maja 2013 r., II OZ 419/13). Uznać należy, że Skarżący nie wykazał, że jego sytuacja majątkowa uległa aż takiej zmianie, która pozwalałby na zmianę poprzedniego postanowienia. Za aktualne należy zatem uznać zawarte w poprzednim postanowieniu stwierdzenie, że Skarżący nie jest pozbawiony jest środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Należy również wskazać, że w niniejszym postępowaniu Skarżący uiścił również wpis od skargi, co potwierdza, że potrafił wygospodarować środki na pokrycie kosztów postępowa sądowego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 258 § 1, art. 165, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.